Thư cho mẹ khi mới lấy chồng xa nên kể cảnh nhà chồng và người trong nhà bằng giọng bình thường, nói những điều chưa quen kèm cách con đang làm quen, và tuyệt đối không so nhà chồng với nhà mẹ. Mẹ cần biết con có chỗ dựa, có người tử tế bên cạnh và vẫn là con gái của mẹ.
Con gái lấy chồng ở tỉnh khác, thành phố khác, có khi ở bên kia đất nước, tháng đầu về nhà chồng là lúc mẹ ở nhà lo nhất mà ít dám hỏi, sợ con khó xử. Gọi điện thì con đang ở giữa nhà chồng, nói gì cũng ngại có người nghe. Lá thư là chỗ kể chậm, kể kỹ, và mẹ đọc một mình. Bài này đi qua những điều mẹ lo, cách kể về nhà chồng, khung thư, ba mẫu cho ba lúc khác nhau, cách nói chuyện chưa quen và những chỗ dễ vấp vì thư có thể đến tay người khác.
Mẹ lo gì khi con gái về nhà chồng ở xa
Mẹ lo nhất ba chuyện: con có được đối xử tử tế không, con có bị bắt làm quá sức không, và con có buồn mà không có ai để nói không. Mẹ hiếm khi hỏi thẳng, vì sợ con khó trả lời, sợ bên kia biết lại thành chuyện. Cho nên mẹ đọc thư của con rất kỹ, đọc cả những gì con không viết.
Mẹ cũng lo chuyện nhỏ hơn mà dai dẳng: con có quen ăn món bên ấy không, giờ giấc nhà chồng có khác không, con có được ngủ đủ không, mùa này bên ấy lạnh hay nóng. Những câu ấy con trả lời được bằng chuyện thường ngày, không cần ai hỏi.
Điều làm mẹ buồn khi đọc thư là cảm giác con đang gồng. Thư toàn câu "con ổn, nhà chồng rất tốt, mẹ đừng lo" mà không có một chi tiết nào làm mẹ ngờ ngợ. Điều làm mẹ yên là thấy được ngày của con: sáng con dậy giờ nào, ai nấu cơm, chiều con đi đâu, tối hai vợ chồng làm gì, ai trong nhà chồng hay hỏi chuyện con.
Kể về nhà chồng thế nào cho mẹ hình dung
Kể cảnh trước, người sau. Căn nhà có mấy gian, phòng con ở hướng nào, có sân không, cái bếp ra sao. Mẹ hình dung được chỗ con sống thì những gì con kể sau mới có chỗ để đặt vào.
Kể mỗi người một nét tốt cụ thể. Mẹ chồng hay để phần con bát canh nóng, bố chồng chỉ con cách cho cá ăn, em chồng chở con đi chợ. Nét cụ thể làm mẹ tin hơn chữ "mọi người tốt lắm".
Kể nếp nhà mà không bình phẩm. Nhà chồng ăn sáng sớm, hay ăn cay, cuối tuần có họ hàng sang chơi. Tả như người kể chuyện, không thêm "khác nhà mình quá" hay "con chẳng quen nổi".
Kể việc con đang làm quen. Con đang tập nấu món canh của bên ấy, con học cách gọi tên mọi người theo vai, con xin mẹ chồng cho con đi chợ cùng. Mẹ thấy con chủ động thì yên lòng.
Kể chồng một câu. Không cần kể nhiều, một chi tiết là đủ: anh ấy hay pha trà cho con buổi tối, anh dẫn con đi chào hàng xóm. Mẹ cần biết người đàn ông ấy có ở bên con.
Khung thư năm đoạn cho mẹ đẻ
Khoảng một trang, đọc chừng năm phút. Năm đoạn này dùng cho lá thư đầu tiên sau khi về nhà chồng, những lá sau rút gọn tuỳ chuyện:
- Gọi mẹ và một câu nhớ nhà. "Mẹ ơi, con viết cho mẹ từ cái bàn nhỏ trong phòng. Sáng nay con ngửi mùi lúa phơi ngoài sân lại nhớ nhà mình."
- Cảnh nhà và ngày của con. Tả căn nhà và một ngày bình thường từ sáng tới tối.
- Người trong nhà. Mỗi người một nét tốt cụ thể, kể cả chồng.
- Một chuyện chưa quen. Kể kèm cách con đang làm quen, giọng nhẹ.
- Hỏi chuyện nhà mẹ và kết. Hỏi bố, hỏi em, hỏi con chó, rồi một câu hẹn: "Tháng sau anh ấy được nghỉ, hai đứa về thăm mẹ."
Lá thư đầu tiên này mẹ sẽ đọc nhiều lần nhất, có khi đọc cho bố nghe, cho bà ngoại nghe. Viết sao cho ai trong nhà mẹ đọc cũng thấy yên, và ai trong nhà chồng lỡ đọc được cũng không phật ý.
Ba mẫu thư cho ba lúc khác nhau
Mẫu một, tháng đầu về nhà chồng. Mẹ ơi, con về đây được ba tuần rồi. Nhà có ba gian, phòng con với anh ở gian bên, cửa sổ nhìn ra vườn chuối. Sáng nhà dậy sớm hơn nhà mình, năm giờ đã có tiếng mẹ chồng quét sân, con đang tập dậy theo. Mẹ chồng nấu canh hay cho nhiều gừng, con ăn quen dần rồi. Em chồng chở con đi chợ, chỉ cho con chỗ mua cá tươi. Tối anh hay pha trà, hai đứa ngồi ngoài hiên nói chuyện. Bố có khoẻ không mẹ? Con gái của mẹ.
Mẫu hai, khi nhớ nhà. Mẹ ơi, hôm nay mưa cả ngày, con ngồi gấp quần áo lại nhớ hồi mẹ con mình ngồi nhặt rau dưới hiên nghe mưa. Con không buồn đâu, chỉ nhớ thôi. Con làm món cá kho tộ theo cách mẹ, cả nhà khen, bố chồng ăn hai bát. Mẹ gửi con công thức món mắm tép nhé, con muốn làm cho anh ấy ăn thử. Con.
Mẫu ba, khi có chuyện chưa quen. Mẹ ơi, con kể mẹ nghe chuyện nhỏ. Nhà bên này có giỗ nhiều, mỗi lần họ hàng về đông, con chưa nhớ hết ai là ai, có lần con gọi nhầm bác thành chú, mọi người cười. Con đang ghi vào sổ tên mọi người theo vai, mẹ chồng chỉ thêm cho. Con hơi mệt mấy hôm giỗ, nhưng anh ấy đỡ con nhiều. Mẹ đừng lo nhé, con quen dần. Con.
Nói chuyện chưa quen mà không thành than thở
Không nhà chồng nào con quen ngay được, và giấu hết thì mẹ đọc ra cái gồng. Nói được chuyện chưa quen là điều tốt, chỉ cần nói theo ba bước: chuyện gì, con đang làm gì để quen, ai đang giúp con. Ba bước ấy biến một lời than thành một câu chuyện có đường đi, và mẹ đọc xong thấy con đang lớn lên chứ không đang khổ.
Có những chuyện không nên viết trong thư, dù có thật: xích mích với mẹ chồng, chuyện tiền nong giữa hai nhà, chuyện chồng nói lời khó nghe. Thư có thể nằm trên bàn, rơi vào tay người khác, hoặc mẹ đọc rồi giận mà gọi sang trách. Những chuyện ấy, nếu muốn kể với mẹ, kể khi chỉ có hai mẹ con, và chọn kể khi con đã bình tâm.
Nếu chuyện không còn là "chưa quen" mà là con bị đối xử tệ, bị đánh, bị đe doạ, thì không phải chuyện để viết thư cho mẹ đọc rồi lo. Việc đầu tiên là giữ an toàn cho mình, gọi 113 khi bị bạo lực hay bị đe doạ, rời tới chỗ an toàn nếu được, rồi báo người nhà ruột thịt hoặc chính quyền nơi ở bằng cách nhanh nhất.
Đưa chuyện thật của con vào thư
Ba mẫu ở trên chỉ là cái khung. Trước khi viết, ngồi nhớ lại tuần vừa qua và ghi ra nháp câu trả lời cho mấy câu hỏi này:
- Món ăn nào bên nhà chồng lạ nhất với con? Món ấy là chi tiết mẹ thích đọc nhất, vì mẹ sẽ tưởng tượng con ăn có hợp không, và có cớ để dặn con một câu.
- Ai trong nhà chồng đã làm một việc nhỏ cho con? Để phần cơm, chỉ đường, cho mượn áo ấm. Kể đúng việc ấy, không cần khen thêm.
- Có thứ gì ở nhà mới làm con nhớ tới nhà mẹ? Mùi khói bếp, tiếng gà, cây bưởi trước sân. Câu ấy làm mở thư rất tự nhiên.
- Con đã tự làm được điều gì mới? Nấu một món của bên ấy, đi chợ một mình, chào hỏi đủ họ hàng trong một buổi giỗ. Mẹ đọc thấy con gái đang tự đứng được.
Lấy những câu trả lời ấy thay vào chỗ của mẫu, giữ nguyên nhịp câu ngắn. Ghi lại lần này đã kể gì để lần sau kể tiếp, như một cuốn nhật ký gửi dần cho mẹ. Sau vài lá thư, mẹ sẽ quen tên từng người trong nhà chồng, biết cái bếp, cái sân, và lo ít đi hẳn.
Thư tay, tin nhắn hay cả hai khi mới về nhà chồng
Mấy ngày đầu về nhà chồng, tin nhắn ngắn là đủ: con tới nơi rồi, con ăn cơm rồi, con đi ngủ đây. Mẹ cần biết con an toàn, chưa cần biết nhiều. Nhắn vào giờ cố định mỗi tối giúp mẹ có cái để chờ, và giúp con khỏi bị hỏi dồn vào lúc đang bận việc trong nhà.
Khi con đã có chuyện để kể, khoảng vài tuần sau, lá thư tay mới có chỗ của nó. Tin nhắn trả lời câu "con có ổn không", còn thư tay trả lời câu "con đang sống ra sao". Mẹ đọc tin nhắn rồi thôi, còn thư tay thì mẹ cất, đọc lại vào những tối nhớ con.
Nếu nhà chồng đông người và con khó có chỗ ngồi viết riêng, viết vào giờ nghỉ trưa ở chỗ làm, hoặc mang giấy ra quán nước gần nhà ngồi một lúc. Không cần giấu việc viết thư cho mẹ, nhưng cũng không cần đọc to cho cả nhà nghe; thư của hai mẹ con là chuyện riêng của hai mẹ con, như mọi gia đình khác.
Chỗ hay vấp và cách gửi
Chỗ vấp hay gặp nhất là so sánh. Câu "bên này ăn mặn quá, không như nhà mình" mẹ đọc thì thương con, mà nhà chồng đọc thì phật ý. Câu "con đang tập ăn mặn hơn một chút cho hợp với cả nhà" nói đúng chuyện ấy mà không làm ai buồn. Chỗ vấp thứ hai là viết thư ngay sau một lần tủi; để qua một đêm rồi viết lại thì giọng nhẹ hơn hẳn.
Chỗ vấp thứ ba là quên bố. Thư gửi mẹ nhưng nhắc bố một câu riêng, hỏi bố một việc, để bố thấy con gái vẫn nhớ. Nếu nhà còn ông bà, thêm một dòng hỏi thăm ông bà ở cuối.
Gửi thư qua bưu điện, ghi tên mẹ ngoài phong bì. Nhờ chồng viết thêm vài dòng ở cuối thư, chỉ cần một câu chào bố mẹ vợ và một câu hẹn về thăm; mẹ đọc chữ của con rể thấy yên hơn mười câu con gái kể. Kèm một tấm ảnh in hai vợ chồng ở sân nhà hoặc trong bếp, mặt sau ghi ngày. Lần sau mẹ viết lại hay gửi đồ lên, nhớ kể trong thư tiếp theo là đã nhận và đã dùng ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Lấy chồng xa nên viết thư cho mẹ những gì?
Kể cảnh nhà chồng, một ngày bình thường của con, mỗi người trong nhà một nét tốt cụ thể, một chuyện chưa quen kèm cách con đang làm quen, rồi hỏi chuyện nhà mẹ. Giọng bình thường, không so nhà chồng với nhà mẹ.
Có nên kể chuyện không hợp với mẹ chồng trong thư không?
Không nên viết trong thư, vì thư có thể đến tay người khác hoặc làm mẹ giận mà gọi sang trách. Nếu muốn tâm sự, nói khi chỉ có hai mẹ con và khi con đã bình tâm.
Làm sao để mẹ không lo khi đọc thư của con gái lấy chồng xa?
Cho mẹ thấy ngày của con bằng chi tiết: giờ dậy, ai nấu cơm, ai hay hỏi chuyện con, chồng làm gì cho con. Chi tiết làm mẹ tin hơn những câu "con ổn, mẹ đừng lo".
Có nên nhờ chồng viết thêm vào thư gửi mẹ không?
Nên, chỉ cần vài dòng chào bố mẹ vợ và hẹn về thăm. Mẹ đọc chữ của con rể thấy yên lòng hơn, và đó cũng là cách để người chồng gần với nhà vợ hơn.
Bao lâu sau khi về nhà chồng thì nên viết thư cho mẹ?
Khoảng hai tới bốn tuần, khi con đã quen một ít và có chuyện cụ thể để kể. Trong mấy ngày đầu, tin nhắn ngắn báo đã tới nơi, đã ổn là đủ.
Bị đối xử tệ ở nhà chồng thì có nên viết thư kể với mẹ không?
Nếu bị đánh, bị đe doạ, việc đầu tiên là giữ an toàn, gọi 113 khi cần, tìm tới chỗ an toàn, rồi báo người nhà bằng cách nhanh nhất chứ không đợi thư. Thư hỏi thăm chỉ dành cho chuyện thường ngày.