Thư bố mẹ xin lỗi con đã lớn nên ngắn, nói đúng việc bố mẹ thấy mình đã làm con đau, không kèm "nhưng bố mẹ làm vậy là vì con". Giọng vẫn là giọng bố, giọng mẹ thường ngày; xin lỗi không làm mất vai bố mẹ, chỉ làm con thấy mình được nhìn nhận.
Người viết thường đã ngoài năm mươi, sáu mươi; con ngoài hai mươi, ba mươi, đi làm xa hoặc đã có gia đình. Chuyện cần xin lỗi có khi là một trận cãi mới đây, có khi là chuyện từ hồi con còn nhỏ: đánh con trước mặt bạn bè, so con với anh chị, không đến dự lễ tốt nghiệp, phản đối người con chọn. Nhiều bố mẹ chưa từng nói chữ xin lỗi với con, nên viết là cách dễ hơn nói. Viết cũng cho bố mẹ thời gian chọn câu, thay vì để lời xin lỗi buột ra giữa một bữa cơm rồi trôi đi như chưa nói.
Vì sao lời xin lỗi của bố mẹ có sức nặng riêng
Với nhiều người con, nghe bố hay mẹ nói "bố sai" là chuyện cả đời chưa từng có. Chính vì hiếm nên nó nặng. Một câu xin lỗi đúng chỗ có thể gỡ một nút thắt mà con mang theo nhiều năm, kể cả khi con không nói ra.
Bố mẹ hay lo xin lỗi con là mất uy, con sẽ được đà. Thực tế ở tuổi con đã đi làm, đã tự lập, uy của bố mẹ nằm ở chỗ khác: con có muốn hỏi ý bố mẹ không, có muốn về nhà không. Một lá thư nhận lỗi đúng mực thường làm con gần lại, chứ không xa ra.
Có một điều nữa ít ai để ý: khi bố mẹ xin lỗi, con cũng học được cách nhận sai với chính con của mình sau này. Không cần viết điều đó ra, nó tự đến.
Bố mẹ cũng không cần nhận những phần không phải lỗi của mình. Lá thư tốt nhắm vào một hai việc cụ thể, nói thật, và dừng. Nó không phải bản kiểm điểm cả đời làm cha làm mẹ.
Con muốn đọc gì trong thư của bố mẹ
Bố mẹ nhớ chuyện đó. Con hay nghĩ bố mẹ đã quên. Khi bố mẹ nhắc đúng chuyện, đúng lúc, như "cái hôm con đỗ đại học mà bố chỉ hỏi sao không đỗ trường kia", con biết là bố mẹ cũng mang nó trong lòng.
Bố mẹ không biện minh. Câu "hồi đó nhà mình khó khăn, bố mẹ cũng áp lực" có thể đúng, nhưng đặt ngay sau lời xin lỗi thì làm lời xin lỗi nhẹ đi. Nếu muốn kể hoàn cảnh, để sang một đoạn riêng sau, giọng kể, không giọng cãi.
Bố mẹ không đòi con phải quên. Con có thể chưa sẵn sàng nói "con không giận nữa". Thư tốt cho con thời gian.
Bố mẹ vẫn ở đó. Một câu đơn giản như "con về thì phòng con mẹ vẫn để nguyên" nói lên nhiều hơn mọi lời hứa. Con lớn rồi vẫn cần biết nhà còn là chỗ để về, nhất là khi chuyện xảy ra từ hồi con còn phụ thuộc vào bố mẹ.
Khung thư bốn đoạn cho bố, cho mẹ
Thư không cần dài. Bốn đoạn sau, mỗi đoạn hai ba câu, là đủ một trang:
- Mở: gọi con như vẫn gọi ở nhà, nói lý do viết. "Con ơi, bố có chuyện muốn nói từ lâu, nói thì không nói được nên bố viết."
- Gọi đúng chuyện và xin lỗi: "Hồi con học lớp chín, bố đánh con trước mặt bạn con vì chuyện điểm kém. Bố sai. Bố xin lỗi con."
- Một hai câu bố mẹ hiểu ra: "Bố cứ nghĩ phải nghiêm thì con mới nên người, giờ bố biết hôm đó con xấu hổ thế nào."
- Kết bằng một lời mời nhẹ: "Con không cần trả lời đâu. Lúc nào về thì bố con mình đi câu, như hồi con bé."
Mẹ viết thì đổi giọng cho đúng mẹ, nhưng khung giữ nguyên. Nếu cả bố và mẹ cùng có lỗi trong một chuyện, mỗi người viết một đoạn riêng, ký tên riêng, đừng viết "bố mẹ xin lỗi" chung chung cho cả hai.
Mẫu thư của bố, của mẹ
Mẫu 1, bố ít nói, gửi con trai: "Con. Chuyện bố không đến đám cưới con, bố nghĩ mãi. Bố giận, bố sĩ diện, nên bố để con đứng một mình hôm đó. Bố sai. Bố xin lỗi con và vợ con. Cây nhãn sau nhà năm nay sai quả, về hái mà ăn. Bố."
Mẫu 2, mẹ gửi con gái, chuyện so sánh hồi nhỏ: "Con gái của mẹ. Mẹ đọc được tin con nhắn với em, rằng hồi bé mẹ lúc nào cũng khen anh, chê con. Mẹ ngồi nghĩ lại thì đúng thế thật. Mẹ không cố ý, nhưng con đã buồn bao nhiêu năm, mẹ xin lỗi con. Con giỏi theo kiểu của con, mẹ thấy từ lâu mà mẹ không nói. Cuối tuần mẹ làm bánh, con có về không?"
Mẫu 3, tin nhắn ngắn sau một trận cãi gần đây: "Mẹ nói con ích kỷ là mẹ nói quá. Mẹ xin lỗi. Con cứ đi làm đi, tối rảnh gọi mẹ." Mẫu này hợp khi chuyện vừa xảy ra, không cần một lá thư dài.
Mẫu 4, mẹ gửi con trai về chuyện học hành ngày trước: "Con ạ, năm con đỗ cấp ba, mẹ bắt con nghỉ học theo chú đi làm vì nhà thiếu tiền. Mẹ biết con thích học lắm. Mấy năm nay thấy con tự học thêm buổi tối, mẹ thương mà không dám nhắc. Mẹ xin lỗi con. Hồi đó mẹ không nghĩ ra cách khác, nhưng con là người chịu thiệt. Mẹ không mong con quên, chỉ mong con biết mẹ nhớ." Mẫu này nhắc hoàn cảnh nhà ngày ấy trong đúng một câu, không dùng nó để gỡ tội.
Tìm đúng chuyện để xin lỗi
Con đã từng nhắc chuyện gì nhiều lần? Chuyện con nhắc đi nhắc lại, dù bằng giọng đùa, thường là chuyện còn đau. Đó là chỗ nên bắt đầu.
Chuyện nào bố mẹ từng nghĩ "lẽ ra không nên"? Bố mẹ biết rõ hơn ai hết. Không cần chọn chuyện lớn nhất, chỉ cần chuyện mình thấy thật lòng sai. Xin lỗi một chuyện nhỏ mà thật vẫn hơn xin lỗi chung chung cho mọi chuyện.
Điều gì ở con bố mẹ quý mà chưa nói? Sự chăm chỉ, sự kiên nhẫn với em, cách con tự lo khi xa nhà. Một câu nhìn nhận sau lời xin lỗi làm thư ấm hơn, nhưng đừng biến nó thành lời khen bù.
Đặt vào mẫu thế nào. Chuyện cụ thể vào đoạn hai, điều hiểu ra vào đoạn ba, một thói quen nhỏ của hai bố con, mẹ con vào lời mời cuối. Thế là thư đã là thư của nhà bạn.
Nên và tránh khi bố mẹ viết thư xin lỗi
Một số câu bố mẹ hay viết theo thói quen, và cách sửa:
| Tránh | Nên | Vì sao |
|---|---|---|
| Bố mẹ làm gì cũng vì con cả. | Bố biết hôm đó con đau. | Câu đầu biến lời xin lỗi thành lời tự bào chữa |
| Con cũng phải hiểu cho bố mẹ chứ. | (bỏ) | Đòi con thông cảm ngay trong thư xin lỗi |
| Thôi chuyện cũ bỏ qua đi. | Con cứ từ từ, bố mẹ chờ được. | Không thể bắt con quên theo hạn của mình |
| Bố mẹ già rồi, không biết sống được bao lâu. | Bố mẹ vẫn khoẻ, con yên tâm. | Câu đầu tạo áp lực, như doạ |
| Bố mẹ là người có lỗi nhất trên đời. | Bố sai ở chuyện đó. | Hạ mình quá làm con khó xử |
Nếu chuyện cần xin lỗi liên quan đến bạo lực từng xảy ra trong nhà, con có thể chưa muốn liên lạc. Bố mẹ viết một lần, rồi tôn trọng khoảng cách con chọn; đừng nhờ người khác thúc con trả lời.
Gửi thư và chờ thế nào
Thư tay có giá trị đặc biệt ở đây, vì con nhìn thấy nét chữ của bố, của mẹ, có khi là lần đầu nhận thư tay từ bố mẹ. Gửi qua bưu điện, hoặc để vào túi đồ khi con về rồi đi. Nếu bố mẹ mắt kém, viết chậm, cứ viết ngắn thôi; con không chấm chữ đẹp.
Sau khi gửi, đừng gọi hỏi "con đọc thư chưa". Có con sẽ gọi về ngay, có con im vài tuần mới nhắn một câu. Có con không bao giờ nhắc tới, nhưng lần về sau thì ngồi nói chuyện lâu hơn. Mỗi cách đều là một cách nhận.
Nếu con trả lời bằng cách kể thêm những chuyện khác cũng làm con buồn, bố mẹ nghe hết, đừng cãi từng chuyện. Có thể chưa xin lỗi được hết trong một lần; nhận từng chuyện một, mỗi lần một ít, vẫn tốt hơn là chối cả.
Khi chuyện cần xin lỗi là người con đã chọn
Một trong những chuyện bố mẹ hay phải xin lỗi muộn là đã phản đối, có khi nói nặng, về người con yêu hay người con cưới. Năm tháng trôi qua, con dâu, con rể ấy vẫn ở đó, có khi đã sinh cháu, và bố mẹ thấy mình đã sai. Lúc này lá thư nên gửi tới con, nhưng nhắc rõ cả người kia.
Câu xin lỗi cần gọi tên đúng việc: không đến đám hỏi, nói lời khó nghe trước mặt nhà bên kia, bảo con "cưới nó thì đừng về nữa". Rồi thêm một câu dành cho người con đã chọn: "Bố mẹ cũng muốn nói với vợ con là bố mẹ đã nhìn sai. Mấy năm nay con bé lo cho con chu đáo, bố mẹ thấy cả."
Không nên viết riêng cho con dâu, con rể ngay lần đầu nếu trước giờ chưa từng thân, vì dễ làm người đó khó xử. Gửi qua con, để con chọn lúc đưa. Khi họ về nhà, một câu chào tử tế, một bữa cơm có món họ ăn được, đôi khi là phần còn lại của lời xin lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ xin lỗi con có làm mất uy không?
Với con đã trưởng thành, xin lỗi đúng chuyện thường làm con nể bố mẹ hơn. Uy lúc này nằm ở chỗ con có muốn nghe, muốn về, chứ không ở chỗ bố mẹ chưa bao giờ nhận sai.
Chuyện từ hai mươi năm trước có nên nhắc lại không?
Nên, nếu con vẫn còn nhắc hoặc bố mẹ biết con còn buồn. Mở bằng câu "chuyện này lâu rồi, bố vẫn nhớ", gọi đúng việc, xin lỗi, không giải thích dài về hoàn cảnh ngày đó.
Con không trả lời thư thì phải làm gì?
Chờ, và giữ liên lạc bình thường. Không gửi thêm thư nhắc. Nhiều người con cần thời gian để biết mình phải đáp thế nào trước một lời xin lỗi chưa từng nghe.
Bố và mẹ nên viết chung hay riêng?
Nếu cùng có lỗi trong một chuyện, viết chung một thư nhưng mỗi người một đoạn và ký riêng. Nếu chỉ một người có lỗi, người đó viết; người kia không cần đứng ra xin lỗi thay.
Bố mẹ viết chữ xấu, sai chính tả thì có nên nhờ người viết hộ không?
Không nên. Con quý nét chữ thật của bố mẹ hơn chữ đẹp của người khác. Nếu khó viết, viết thật ngắn, hoặc ghi âm giọng mình đọc rồi gửi qua điện thoại.
Có nên gửi kèm quà hay tiền để làm lành không?
Không cần. Quà kèm thư xin lỗi dễ làm con thấy như bị đền bù. Một lời mời về ăn cơm, đi câu, làm món con thích thì hợp hơn.