Khi đã giận và không về nhà nhiều tháng, lá thư đầu tiên không cần giải quyết hết mọi chuyện. Nó chỉ cần làm ba việc: nói con nhớ nhà, nhận phần con đã sai trong việc im lặng lâu như vậy, và hẹn một lần về cụ thể. Thư một trang, giọng bình thường, không kể lể.
Hoàn cảnh: sau một trận cãi lớn, thường là chuyện hôn nhân, chuyện chọn nghề, chuyện tiền bạc, con ở lại thành phố, Tết không về, giỗ không về, gọi điện thì ngắn hoặc không gọi. Ban đầu là giận, sau thành ngại, rồi thành không biết bắt đầu từ đâu. Bố mẹ ở quê có khi cũng giận, có khi đã nguôi từ lâu nhưng không ai chịu nói trước. Lá thư là cách để con là người bước trước mà không phải đứng trước cửa nhà, giữa ánh mắt của cả xóm.
Điều khó nhất không phải chữ xin lỗi
Sau vài tháng, chuyện ban đầu khiến cả nhà cãi nhau thường đã nhỏ đi. Cái lớn hơn là khoảng im lặng: mẹ không biết con ăn Tết ở đâu, bố nghe người làng hỏi mà không biết trả lời. Lời xin lỗi lúc này vì thế nên nhắm vào khoảng im lặng đó, nhiều hơn là vào trận cãi cũ.
Nhiều người viết đi viết lại thư này vì muốn giải thích cho đủ: vì sao con giận, vì sao con không về, con đã khổ thế nào. Viết như vậy thư sẽ dài ba bốn trang, và bố mẹ đọc sẽ thấy giống bản tự bào chữa. Những chuyện đó để dành nói sau, khi đã ngồi cùng mâm cơm.
Một điều nữa: đừng chờ cảm thấy hết giận mới viết. Có khi phải viết xong, gửi đi, về nhà một lần, phần giận còn lại mới tan. Viết khi vẫn còn một chút giận cũng được, miễn là trong thư không có câu nào trách móc.
Bố mẹ ở nhà mong đọc gì
Con có khoẻ không, sống thế nào. Mấy tháng không về là mấy tháng bố mẹ chỉ đoán. Một đoạn ngắn kể con đang ở đâu, làm gì, ăn uống ra sao là phần bố mẹ đọc đi đọc lại nhiều nhất.
Con không còn giận bố mẹ nữa. Hoặc ít nhất là con muốn về. Bố mẹ sợ thư chỉ là lời xã giao, nên một câu rõ ràng "con muốn về nhà" quan trọng hơn mọi lời khéo.
Con không trách bố mẹ trước người khác. Nhiều bố mẹ ở quê lo nhất chuyện người ngoài bàn tán. Biết con không đem chuyện nhà đi kể, bố mẹ thấy nhẹ hơn. Không cần viết thành lời hứa, chỉ cần trong thư không có giọng kể tội.
Điều làm bố mẹ chạnh lòng. Thư mà mở đầu bằng "con biết bố mẹ vẫn chưa hiểu con" sẽ khiến bố mẹ đọc tiếp với tâm thế phòng thủ. Cả câu "chắc bố mẹ cũng chẳng cần con về" cũng vậy: nghe như hờn, và làm bố mẹ phải lên tiếng chối.
Khung thư cho lần mở lời sau thời gian dài
Năm đoạn, cả thư dài chừng một trang viết tay:
- Mở bằng sự thật đơn giản: "Bố mẹ ạ, lâu lắm rồi con không về, cũng ít gọi. Con viết thư vì gọi thì con không biết nói gì trước."
- Nhận phần mình về khoảng im lặng: "Con giận rồi im luôn mấy tháng, để bố mẹ ở nhà phải đoán. Con xin lỗi vì chuyện đó."
- Kể ngắn đời sống hiện tại: chỗ ở, công việc, sức khoẻ, một chuyện vui nhỏ. Năm sáu câu là đủ.
- Nhắc chuyện cũ một câu, không mở lại: "Chuyện hôm đó, con vẫn muốn được nói lại với bố mẹ cho tử tế, lúc nào bố mẹ thấy được."
- Hẹn một lần về có ngày cụ thể: "Cuối tháng này con xin về hai hôm, bố mẹ thấy được thì nhắn con nhé."
Ngày hẹn nên là ngày thật, gần, làm được. Hẹn xa, kiểu "Tết năm sau con về", dễ khiến bố mẹ nghĩ con chỉ nói cho có.
Ba mẫu thư, từ ngắn đến dài
Mẫu 1, ngắn, cho bố mẹ ít đọc: "Bố mẹ ơi. Con xin lỗi vì mấy tháng nay con không về, không gọi. Con vẫn khoẻ, vẫn đi làm. Thứ bảy tuần sau con về ăn cơm với bố mẹ được không ạ? Con."
Mẫu 2, con trai sau trận cãi về chuyện cưới vợ: "Bố mẹ ạ. Từ hôm con bỏ đi giữa bữa cơm đến giờ đã gần nửa năm. Con giận, rồi con ngại, rồi con cứ để đấy. Con sai ở chỗ im lặng lâu quá, để mẹ phải hỏi thăm con qua chị. Con vẫn ở chỗ cũ, công việc ổn, mấy tháng nay con tập nấu ăn, món canh chua giờ cũng tạm được. Chuyện con với cô ấy, con muốn được ngồi nói lại với bố mẹ từ đầu. Cuối tháng con xin về. Con trai của bố mẹ."
Mẫu 3, con gái đã lấy chồng, lâu không về nhà đẻ: "Mẹ ơi, con biết mẹ buồn vì con không về giỗ ông. Con không có lý do nào đủ cả. Con còn giận chuyện cũ, rồi con để cái giận đó che mất cả việc phải về. Con xin lỗi mẹ, xin lỗi bố. Tháng sau con đưa cháu về, cháu giờ biết chạy rồi, mẹ chuẩn bị đuổi theo nó cho mệt."
Tìm chi tiết thật để đặt vào thư
Mấy tháng qua có chuyện gì bố mẹ chưa biết? Đổi chỗ ở, đổi việc, ốm một trận, có thêm người bạn mới, con mèo đi lạc. Chọn một hai chuyện vui hoặc bình thường, tránh kể chuyện khiến bố mẹ lo.
Có điều gì ở nhà con nhớ cụ thể? Mùi bếp rơm, tiếng gà sáng, món mẹ nấu, cái ghế bố hay ngồi. Một chi tiết nhớ nhà đúng kiểu nhà mình thay được cả đoạn "con nhớ nhà lắm".
Ngày nào con về được thật? Mở lịch ra xem trước khi viết, tính cả tiền xe, ngày nghỉ, việc ở chỗ làm. Ngày cụ thể biến lời xin lỗi thành một việc làm. Nếu chưa chắc ngày, ghi một khoảng ngắn như "trong tháng sau", đừng để trống.
Đặt vào mẫu ra sao. Chuyện mấy tháng qua vào đoạn kể, chi tiết nhớ nhà vào câu mở hoặc câu kết, ngày về vào đoạn cuối. Câu nhận lỗi giữ ngắn, đừng thay bằng câu dài hơn.
Câu dễ hỏng và cách sửa
Thư mở lời sau thời gian giận lâu hay vấp ở mấy chỗ sau:
| Câu dễ hỏng | Vì sao | Viết lại |
|---|---|---|
| Chắc bố mẹ không muốn con về nữa. | Hờn dỗi, bắt bố mẹ phải chối | Con muốn về, bố mẹ thấy được thì nhắn con. |
| Mấy tháng nay con khổ lắm, một mình xoay xở hết. | Kể khổ làm bố mẹ day dứt | Mấy tháng nay con tự lo được, có lúc mệt nhưng ổn. |
| Con nghĩ cả hai bên đều có lỗi. | Phán xử, bố mẹ dễ cãi lại | Con sai ở chỗ im lặng lâu quá. |
| Tết này chắc chắn con về. | Hẹn xa, dễ thành hứa suông | Thứ bảy cuối tháng con xin về hai hôm. |
| Con mong bố mẹ bỏ qua hết cho con. | Đòi tha thứ ngay | Bố mẹ cứ đọc thư, mình nói chuyện tiếp khi con về. |
Nếu lý do không về là vì ở nhà có người đánh đập, đe doạ, thì đây không phải chuyện viết thư làm lành. Hãy giữ an toàn cho mình trước, gọi 113 khi bị đe doạ, hoặc 111 nếu cần hỗ trợ cho trẻ em trong nhà.
Gửi thư thế nào và chuẩn bị cho lần về
Thư đầu sau thời gian dài nên đến tay bố mẹ một cách nhẹ nhàng. Nếu gửi qua bưu điện, ghi rõ tên người gửi để bố mẹ biết ngay là của con. Nếu nhắn qua điện thoại, chụp thư viết tay và gửi kèm một câu ngắn. Nhờ anh chị em mang về cũng được, nhưng dặn họ đưa xong thì thôi, đừng đứng giảng hòa thay.
Bố mẹ có thể trả lời bằng một cuộc gọi, một tin nhắn "ừ, về đi", hoặc im lặng vài hôm. Im lặng chưa chắc là từ chối; nhiều người cần thời gian để nói được câu đầu tiên. Nếu sau một tuần chưa có tin gì, gọi về hỏi chuyện thường ngày, không cần nhắc thư.
Lần về đầu tiên nên ngắn, một hai ngày, mang theo thứ bình thường như ít trái cây, gói chè. Đừng định giải quyết hết chuyện cũ ngay buổi đầu. Ăn bữa cơm, ngủ lại một đêm, giúp mẹ việc nhà. Chuyện cần nói, để lần sau hoặc để bố mẹ mở lời trước.
Khi trong thời gian vắng, ở nhà có chuyện mà con không có mặt
Mấy tháng giận thường trùng vào những việc lớn của nhà: ông bà ốm, giỗ, em cưới, nhà sửa mái. Con không về, và đó là phần bố mẹ buồn nhất, có khi còn buồn hơn trận cãi. Nếu có chuyện như thế, lá thư nên gọi tên nó, vì bỏ qua thì bố mẹ sẽ nghĩ con không biết hoặc không để tâm.
Gọi tên không có nghĩa là kể lể cảm giác tội lỗi. Một hai câu là đủ: "Hôm em cưới con không về, con biết bố mẹ phải trả lời họ hàng thay con. Con xin lỗi bố mẹ, con sẽ xin lỗi riêng em nữa." Câu sau quan trọng: nó cho thấy con hiểu chuyện vắng mặt đã kéo thêm người khác vào.
Nếu người ốm hồi đó giờ đã khoẻ, hỏi thăm cụ thể: ông đi lại được chưa, bà còn phải tái khám không. Nếu không may người đó đã mất trong lúc con vắng, thư làm lành với bố mẹ vẫn viết như trên, còn nỗi day dứt riêng của con với người đã mất là chuyện khác, nên viết riêng, không dồn vào lá thư này.
Câu hỏi thường gặp
Giận đã gần một năm rồi, giờ viết thư có kỳ không?
Không kỳ. Càng lâu thì lá thư càng cần ngắn và thẳng. Mở bằng câu "lâu lắm rồi con không về", nhận phần im lặng, hẹn một ngày về. Bố mẹ thường mong một cái cớ để nói chuyện lại hơn là mong một lời giải thích.
Có cần nhắc lại chuyện cãi nhau trong thư không?
Chỉ một câu, để bố mẹ biết con không lảng tránh. Không phân tích lại ai đúng ai sai. Phần đó để dành lúc ngồi với nhau, khi bố mẹ sẵn sàng nghe.
Bố mẹ trả lời bằng câu trách thì làm sao?
Nhận lấy, đáp ngắn "dạ con biết rồi". Đó thường là phần giận còn sót, nói ra rồi sẽ nhẹ. Không viết thêm thư giải thích, cứ giữ đúng ngày hẹn về.
Nên viết riêng cho bố hay cho mẹ trước?
Thường nên viết chung. Nếu chỉ một người là người cãi chính, có thể thêm một đoạn riêng cho người đó ngay trong thư. Gửi riêng dễ làm người kia nghĩ mình bị bỏ qua.
Nếu về rồi mà không khí vẫn ngượng thì sao?
Bình thường. Lần về đầu chỉ cần ăn cơm, giúp việc nhà, ngủ lại một đêm. Ngượng sẽ bớt sau vài lần. Giữ nhịp gọi điện đều sau đó quan trọng hơn một buổi nói chuyện thật dài.
Con có gia đình riêng, có nên để vợ hoặc chồng viết cùng không?
Thư đầu nên do chính con viết, vì đây là chuyện giữa con và bố mẹ. Vợ hoặc chồng có thể thêm một câu hỏi thăm ở cuối, ngắn, nhưng đừng để người đó đứng ra xin lỗi thay.