Thư xin bố mẹ đồng ý một quyết định lớn nên nói thẳng quyết định ở đầu, giải thích vì sao bằng chuyện thật của con, kể rõ con đã tính những gì, nói nếu không thành thì con làm gì, và chừa chỗ cho bố mẹ góp ý. Giọng con đã lớn đang bàn việc với bố mẹ, không cãi, không ép, không hứa thành công.
Bỏ việc ổn định để đi học lại, chuyển nghề, mở một cửa hàng nhỏ, ở lại thành phố thay vì về quê như bố mẹ mong, cả nhà chuyển tới một tỉnh xa hơn vì việc của vợ hoặc chồng: những quyết định ấy hay vỡ thành cãi nhau nếu nói vội trong bữa cơm ngày Tết hay qua một cuộc gọi. Lá thư cho bố mẹ thời gian đọc, nghĩ, bàn với nhau trước khi trả lời, và cho con cơ hội nói hết lý do mà không bị ngắt lời. Bài này giúp bạn viết lá thư ấy, kèm khung, mẫu, những nỗi lo cần trả lời trước và cách đón phản ứng của bố mẹ.
Bố mẹ thường lo gì khi nghe một quyết định lớn
Đằng sau câu "bố mẹ không đồng ý" thường là vài nỗi lo rất cụ thể. Trả lời trước được nỗi lo nào là gỡ được một phần phản đối:
| Quyết định | Nỗi lo thường gặp | Thư nên trả lời |
|---|---|---|
| Nghỉ việc ổn định để làm riêng | Mất thu nhập đều, mất chỗ đứng, bị người ta bàn tán | Con đã để dành bao lâu, việc mới làm gì, đã làm thử chưa |
| Đổi nghề, đi học lại | Bỏ phí những năm học cũ, lớn tuổi rồi còn học | Vì sao nghề cũ không hợp, nghề mới học bao lâu, sống bằng gì khi học |
| Ở lại thành phố, không về quê | Con không về nữa, bố mẹ già không ai gần | Con sẽ về thường xuyên thế nào, ai ở gần bố mẹ, khi bố mẹ cần thì sao |
| Cả nhà chuyển đi tỉnh xa hơn | Xa cháu, xa con, không biết bên ấy ra sao | Chỗ ở mới thế nào, đường về mất bao lâu, cháu học ở đâu |
| Mở cửa hàng, làm ăn nhỏ | Thua lỗ, nợ nần, mất vốn | Vốn từ đâu, có vay không, mức lỗ tối đa con chịu được |
Đọc bảng xong, viết ra giấy nháp những nỗi lo bạn nghĩ bố mẹ mình sẽ có. Mỗi nỗi lo một dòng trả lời bằng sự thật, không phải bằng lời hứa. Những dòng ấy là phần thân của lá thư.
Khung thư sáu đoạn cho một quyết định lớn
Thư này dài hơn thư hỏi thăm, khoảng một tới hai trang. Viết theo sáu đoạn cho bố mẹ dễ theo dõi:
- Quyết định, nói thẳng. "Bố mẹ ơi, con muốn nghỉ việc ở ngân hàng vào cuối năm để học nghề làm bánh." Đừng để tới đoạn ba bố mẹ mới biết thư nói chuyện gì.
- Vì sao, bằng chuyện thật. Ba bốn câu kể điều đã làm con đi tới quyết định: mấy năm làm việc không hợp, những tối cuối tuần con làm bánh cho bạn bè, lần đầu có người đặt mua.
- Con đã tính những gì. Tiền để dành, nơi học, thời gian, ai hướng dẫn, đã làm thử bao lâu. Viết số liệu đơn giản, không cần chi li.
- Nếu không thành thì sao. Đây là đoạn bố mẹ cần nhất: "Nếu sau một năm không đủ sống, con sẽ đi làm lại công việc văn phòng, bằng cấp của con vẫn còn đó."
- Chỗ cho bố mẹ góp ý. Hỏi thật một điều: "Bố mẹ thấy con còn thiếu tính chỗ nào?" Hoặc nhờ bố mẹ một việc nếu có.
- Kết và hẹn nói chuyện. "Con viết để bố mẹ có thời gian nghĩ. Chủ nhật tuần sau con gọi về, bố mẹ hỏi con gì con trả lời hết."
Đoạn bốn là chỗ nhiều người bỏ qua vì sợ nói tới thất bại là xui. Thật ra với bố mẹ, nghe con nói rõ đường lui làm yên lòng hơn mọi lời cam kết thành công. Bố mẹ không cần con chắc thắng, chỉ cần biết con không rơi xuống vực.
Ba mẫu thư theo ba quyết định
Mẫu một, nghỉ việc ổn định để làm riêng. Bố mẹ ơi, con viết để nói chuyện con nghĩ mấy tháng nay: cuối năm con muốn nghỉ việc ở cơ quan để mở xưởng sửa xe điện với một người bạn. Hai năm nay tối nào con cũng ra phụ xưởng của bạn, giờ đã có khách quen. Con để dành được một khoản đủ sống một năm mà không cần lương. Nếu sau một năm không ổn, con xin đi làm lại, nghề của con không mất. Con biết bố mẹ thích con làm chỗ ổn định. Bố mẹ thấy con còn sót chỗ nào, bố mẹ bảo con. Chủ nhật con gọi về. Con.
Mẫu hai, ở lại thành phố thay vì về quê. Mẹ ơi, con biết mẹ mong con học xong về quê làm. Con nghĩ kỹ rồi, con muốn ở lại thành phố thêm vài năm vì việc con đang làm chỉ ở đây mới có. Con tính mỗi quý về một lần, ở ít nhất ba ngày. Anh Hai ở gần mẹ, con đã nói chuyện với anh, có gì anh báo con ngay, con về được trong ngày. Mẹ có điều gì lo, mẹ nói con nghe nhé. Con gái của mẹ.
Mẫu ba, cả nhà chuyển đi xa hơn vì việc của vợ. Bố mẹ ạ, con với vợ con đã bàn, đầu năm sau nhà con chuyển theo việc của cô ấy, đường về quê mình sẽ xa thêm khoảng nửa ngày. Bên ấy có trường cho cháu gần nhà, con cũng đã xin được chỗ làm. Hè nào con cũng gửi cháu về ở với ông bà một tháng như bây giờ. Con viết thư trước để bố mẹ không bất ngờ, Tết này về con kể kỹ. Con.
Tìm chuyện thật cho đoạn "vì sao"
Đoạn giải thích lý do là đoạn quyết định bố mẹ đọc tiếp với tâm thế nào. Lý do chung chung như "con muốn sống đúng đam mê" hay "con muốn tự do" nghe như khẩu hiệu. Tự hỏi ba câu dưới để tìm chuyện thật:
- Khoảnh khắc nào làm con bắt đầu nghĩ tới chuyện này? Một buổi sáng ngồi ở bàn làm việc thấy trống rỗng, một lần làm thử được khách khen, một lần đi qua tỉnh kia thấy chỗ ấy hợp. Kể đúng khoảnh khắc đó, một hai câu.
- Con đã thử gì trước khi quyết? Làm thêm buổi tối, học một khoá ngắn, ở thử một tháng. Bố mẹ coi trọng việc đã làm hơn điều đã nghĩ.
- Ai đã thấy con làm việc ấy? Người thầy, người chủ xưởng, đồng nghiệp cũ. Một câu "chú chủ xưởng bảo con có tay nghề" có sức nặng với bố mẹ hơn mọi lời con tự nói về mình.
Ba câu trả lời ấy thay cho đoạn lý do trong mẫu. Nếu không trả lời được câu thứ hai, có lẽ quyết định còn non, và lá thư nên đổi thành thư xin ý kiến thật thay vì thư báo đã quyết.
Xin ý kiến hay báo quyết định: nói cho thật
Một chỗ hay làm bố mẹ phật lòng là con viết "xin bố mẹ cho phép" trong khi thật ra con đã nộp đơn nghỉ việc, đã thuê nhà, đã quyết xong. Bố mẹ trả lời không đồng ý rồi mới biết mọi việc đã rồi, và cảm giác bị hỏi cho có còn khó chịu hơn bị báo thẳng.
Nếu con đã quyết, hãy viết là báo và giải thích, không viết là xin: "Con đã quyết, con viết để bố mẹ hiểu vì sao và yên tâm hơn." Vẫn có thể hỏi bố mẹ góp ý về cách làm, chỉ không hỏi có nên làm hay không. Nếu con còn đang cân nhắc thật, nói rõ là con đang cân nhắc và muốn nghe ý bố mẹ, rồi nghe thật.
Ở giữa hai trường hợp là chuyện con đã quyết nhưng vẫn mong bố mẹ ủng hộ. Khi ấy viết đúng như vậy: "Con đã quyết, nhưng con mong có bố mẹ đứng sau con." Câu đó thật thà, không ép bố mẹ phải nói có, và để ngỏ cho bố mẹ thời gian.
Chỗ hay vấp khi viết thư xin đồng ý
Những chỗ dưới đây làm lá thư từ bàn việc thành tranh cãi trên giấy:
- Tranh luận trước điều bố mẹ chưa nói. "Con biết bố mẹ sẽ bảo con dại, nhưng..." Câu đó gán cho bố mẹ một lời chưa nói ra và làm bố mẹ thấy bị đẩy vào thế phản đối.
- Chê lựa chọn của bố mẹ. "Con không muốn cả đời làm một chỗ như bố." Bố mẹ nghe ra là con coi thường đời mình, dù ý con không phải vậy.
- Doạ hoặc gây áp lực. "Nếu bố mẹ không đồng ý thì con cũng làm." Nói được điều này một cách bình tĩnh thì nói, còn để ở thế đe doạ thì bỏ.
- Hứa thành công. "Hai năm nữa con mua nhà cho bố mẹ." Lời hứa lớn làm bố mẹ thêm lo vì biết không ai hứa trước được.
- Nhờ người ngoài thuyết phục trước. Bố mẹ nghe tin từ họ hàng rồi mới nhận thư của con thì đã có sẵn tủi thân.
Câu sửa chung cho tất cả: viết về mình và kế hoạch của mình, không viết về bố mẹ sẽ nghĩ gì. Để bố mẹ tự nói ra ý của bố mẹ khi gọi điện hay khi gặp, và khi đó con nghe trước, giải thích sau.
Sau khi gửi: bố mẹ chưa đồng ý thì sao
Ít khi bố mẹ đọc xong là đồng ý ngay. Thường là im lặng vài ngày, rồi một cuộc gọi có nhiều câu hỏi, có khi một câu "con lớn rồi, tự quyết". Câu cuối nghe như buông nhưng nhiều khi là cách bố mẹ đồng ý mà vẫn giữ thể diện.
Nếu bố mẹ phản đối, đừng viết lá thư thứ hai cãi lại từng ý. Hỏi bố mẹ lo nhất điều gì, rồi trả lời đúng điều đó bằng việc làm: gửi ảnh chỗ học mới, kể buổi làm thử, cho bố mẹ gặp người hướng dẫn nếu được. Bố mẹ thường đổi ý dần qua những gì nhìn thấy, ít khi đổi ý vì lý lẽ.
Có những quyết định bố mẹ không bao giờ hoàn toàn đồng ý, và con vẫn đi tiếp. Khi đó, giữ liên lạc đều đặn, kể cả những tháng khó khăn, để bố mẹ thấy con không vì giận mà xa nhà. Sau một thời gian, chuyện xưa ấy thường chỉ còn là một câu bố mẹ kể lại với hàng xóm: "Hồi đó nó cãi bố mẹ để đi làm cái nghề ấy, giờ cũng ra hồn."
Câu hỏi thường gặp
Nên nói với bố mẹ chuyện nghỉ việc qua thư hay gặp trực tiếp?
Nếu ở xa, thư rồi một cuộc gọi là cách êm: thư cho bố mẹ thời gian đọc và nghĩ, cuộc gọi sau đó để trả lời câu hỏi. Nếu sắp về nhà, có thể gửi thư trước vài tuần rồi nói chuyện khi gặp.
Đã quyết rồi thì có nên viết "xin phép" không?
Không nên. Nếu con đã quyết, viết là báo và giải thích, vẫn hỏi bố mẹ góp ý về cách làm. Viết xin phép trong khi việc đã rồi làm bố mẹ thấy bị hỏi cho có, còn khó chịu hơn bị báo thẳng.
Làm sao để bố mẹ bớt lo khi con bỏ việc ổn định?
Nói rõ con đã để dành đủ sống bao lâu, việc mới đã làm thử thế nào, và nếu không thành thì con quay lại làm gì. Đường lui rõ ràng làm bố mẹ yên hơn mọi lời hứa thành công.
Bố mẹ phản đối kịch liệt thì có nên viết tiếp không?
Đừng viết thư cãi lại từng ý. Hỏi bố mẹ lo nhất điều gì rồi trả lời bằng việc làm: gửi ảnh, kể buổi làm thử, cho bố mẹ gặp người liên quan nếu được. Giữ liên lạc đều để bố mẹ thấy con không giận.
Thư xin bố mẹ đồng ý nên dài bao nhiêu?
Một tới hai trang, sáu đoạn: quyết định, vì sao, đã tính gì, nếu không thành thì sao, chỗ cho bố mẹ góp ý, và hẹn nói chuyện. Dài hơn thì bố mẹ khó theo, ngắn quá thì không trả lời được nỗi lo.
Có nên nhờ người khác nói giúp với bố mẹ không?
Con nên là người nói đầu tiên. Bố mẹ nghe tin từ họ hàng trước khi nhận thư của con thì dễ tủi. Sau khi con đã nói, nhờ một người bố mẹ tin cùng nói chuyện thêm thì có khi giúp được.