Thư bố hoặc mẹ ở nước ngoài gửi về cho con nhỏ nên viết theo tuổi con: con chưa biết chữ thì ba bốn câu để ông bà đọc to, con đang học tiểu học thì nửa trang chữ in to, con lớn hơn thì một trang có hỏi có đáp. Giọng vui, kể một chuyện nhỏ bên đó, hỏi con một câu, và tuyệt đối không hứa ngày về hay hứa quà khi chưa chắc.
Bài này cho người bố, người mẹ đang làm việc ở nước ngoài, để con lại cho ông bà hoặc cho người kia chăm. Con gọi video thì ngượng, có khi chạy mất, có khi khóc đòi rồi cả nhà phải dỗ. Một lá thư nằm trong tay con, được đọc đi đọc lại trước khi ngủ, giữ bố mẹ ở gần theo cách mà màn hình không làm được. Viết cho trẻ con khó hơn viết cho người lớn, vì mỗi câu con đều tin là thật. Dưới đây là cách viết cho từng tuổi, khung thư, ba mẫu và những câu nên bỏ.
Viết theo tuổi con: dài bao nhiêu, ai đọc
Hỏi người đang chăm con xem con hiểu tới đâu, rồi chọn cỡ thư cho vừa. Viết dài hơn sức con thì con bỏ dở và nghĩ là lỗi của mình.
| Tuổi con | Độ dài | Cách viết | Ai đọc |
|---|---|---|---|
| Dưới 5 tuổi | 3 đến 5 câu | Câu rất ngắn, gọi tên con nhiều, kèm hình vẽ hoặc ảnh | Ông bà hoặc bố, mẹ ở nhà đọc to |
| 5 đến 7 tuổi | 5 đến 8 câu | Chữ in to, mỗi câu một dòng, có một câu hỏi con trả lời được | Con đọc cùng người lớn |
| 8 đến 10 tuổi | Nửa trang | Kể một chuyện có đầu có cuối, hỏi con về bạn, về lớp | Con tự đọc |
| 11 tuổi trở lên | Một trang | Nói chuyện như với người lớn nhỏ, có cả chuyện bố mẹ thấy khó | Con tự đọc, có thể viết lại |
Với con dưới năm tuổi, lá thư thật ra là để người lớn đọc lên. Viết sao cho người đọc dễ đọc thành tiếng: câu ngắn, không có chữ khó, chỗ nào muốn con cười thì ghi sẵn để người đọc làm điệu bộ.
Con ở nhà mong nghe gì từ bố mẹ
Trẻ con không hiểu hợp đồng, ca làm hay tiền gửi về. Con chỉ hiểu một điều: bố hoặc mẹ đi xa và chưa về. Điều con cần nghe nhất là bố mẹ vẫn nghĩ tới con trong những việc rất nhỏ: bên đó bố thấy một con chó giống con Mực nhà mình, mẹ ăn một quả táo to bằng nắm tay con, ở chỗ mẹ trời có tuyết trắng như bông. Mỗi chi tiết là một hình ảnh con mang theo vào giấc ngủ.
Con cũng cần biết bố mẹ thấy con lớn lên. Nhắc lại một chuyện người ở nhà kể, như con vừa thay răng, con vừa được cô khen, con tự xúc cơm, cho con thấy bố mẹ không bỏ lỡ.
Điều làm con buồn hoặc sợ: thư bảo con phải ngoan thì bố mẹ mới về, thư kể bố mẹ ốm, mệt, nhớ con đến khóc, thư hứa một ngày về cụ thể rồi không về. Trẻ nhỏ hay tự nhận lỗi, nghe "con ngoan thì mẹ về sớm" là con nghĩ mẹ chưa về vì con hư.
Người lớn ở nhà là nguồn chuyện quý nhất. Trước khi viết, nhắn hỏi ông bà hoặc người kia ba điều: tuần này con vui vì gì, con sợ gì, con hay nhắc bố mẹ lúc nào. Thư dựa trên ba câu trả lời ấy sẽ trúng điều con đang nghĩ, thay vì những lời thương chung chung con nghe mãi đã quen.
Khung thư bốn phần cho trẻ nhỏ
Bốn phần, mỗi phần một hai câu. Con lớn hơn thì mỗi phần thêm vài câu, giữ nguyên thứ tự.
- Gọi tên con, khen một việc cụ thể con vừa làm: "Tôm ơi, bà bảo con tự đi giày rồi, giỏi quá."
- Kể một chuyện nhỏ bên này: một con vật, một món ăn, thời tiết, một thứ có màu sắc. Không kể chuyện làm việc vất vả.
- Hỏi con một câu con trả lời được: "Con thích con cá vàng hay con cá đỏ?", "Hôm nay con ăn mấy bát?" Câu hỏi giúp con có chuyện để kể lại khi gọi.
- Kết bằng một việc chung có thật: "Tối chủ nhật bố gọi, con kể cho bố nghe nhé." Rồi một câu thương, ngắn: "Bố thương Tôm nhiều lắm."
Với con từ tám tuổi, thêm vào phần kể một chuyện bố mẹ làm hỏng hay làm buồn cười, như mẹ nấu cơm bị khê, bố đi lạc trong siêu thị. Trẻ thích thấy người lớn cũng lóng ngóng, và thư nhờ vậy bớt giọng dạy bảo. Phần kết là chỗ hay hứa nhầm. Chỉ hẹn những gì chắc chắn làm được trong tuần tới, như cuộc gọi tối chủ nhật, không hẹn ngày về hay món quà.
Ba mẫu thư: cho con 4 tuổi, 8 tuổi và 12 tuổi
Mẫu cho con bốn tuổi, để bà đọc to:
"Tôm ơi. Bố đây. Bên này trời lạnh, bố mặc ba cái áo, trông như con gấu. Hôm qua bố thấy một con chim béo ơi là béo đậu trên cửa sổ. Con có cho gà ăn giúp bà không? Bố thương Tôm. Tối chủ nhật bố gọi nhé."
Mẫu cho con tám tuổi, chữ in to:
"Na yêu của mẹ, ông kể con được điểm mười môn vẽ, mẹ vui cả ngày. Chỗ mẹ ở có cái cây lá đỏ rực, mẹ nhặt một chiếc lá ép vào thư cho con. Con xem có giống lá cây bàng ở trường không? Mẹ làm ở xưởng may, các cô ở đây hay cho mẹ ăn bánh. Con kể mẹ nghe bạn thân của con năm nay là ai nhé. Mẹ ôm con qua lá thư này."
Mẫu cho con mười hai tuổi, đang giận vì bố đi:
"Bin, bố biết con không thích việc bố đi xa, và con có quyền không thích. Bố cũng nhớ những tối hai bố con đá bóng ngoài sân. Bên này bố học được cách nấu một món lạ, về sẽ nấu cho con chê. Bố muốn nghe con kể thật về lớp mới, chuyện gì cũng được, cả chuyện con bực bố. Con viết hay nhắn đều được, bố đọc hết. Bố."
Mẫu ba không xin con thông cảm hay bắt con hiểu cho bố. Nó chỉ thừa nhận cảm giác của con và mở một cánh cửa để con nói.
Kể chuyện bên đó thế nào cho con thấy gần
Chọn thứ con nhìn được, sờ được. Chiếc lá ép, tấm bưu thiếp có hình con vật, một tấm ảnh bầu trời nơi bố mẹ ở. Kể kèm đồ vật thì con nhớ lâu hơn kể suông.
So với đồ trong nhà con. "Cái cốc mẹ uống to bằng cái bát canh nhà mình", "con mèo ở đây lông trắng như cái gối của con". Trẻ hiểu thế giới bằng những thứ quanh mình.
Kể việc bố mẹ làm bằng lời của trẻ. Thay vì "bố làm ca kíp ở nhà máy", viết "bố làm ở chỗ có nhiều máy to, bố đội mũ màu vàng". Đủ để con kể với bạn ở lớp là bố làm gì.
Giữ chuyện khó cho người lớn. Bố mẹ có ốm, có buồn, có bị mắng ở chỗ làm thì kể với người lớn ở nhà, không kể với con nhỏ. Với con mười hai tuổi trở lên thì nói thật vừa đủ, kèm việc bố mẹ đang làm để ổn hơn.
Có một nhân vật quen. Một con chim hay đậu cửa sổ, một cô bạn cùng phòng hay cười, kể dần qua nhiều lá. Con sẽ hỏi "con chim béo còn tới không", và thư thành câu chuyện có hồi sau.
Những câu nên bỏ và câu thay
Hứa ngày về. Câu trước: "Tết này bố về với con." Câu sau: "Bố đang đếm từng tháng để được về ôm con, lúc nào biết chắc ngày bố báo con ngay."
Đặt điều kiện. Câu trước: "Con ngoan thì mẹ mới về sớm." Câu sau: "Con ngoan hay nghịch mẹ cũng thương con y như nhau."
Giao việc quá sức. Câu trước: "Con là con trai, ở nhà phải thay bố chăm mẹ." Câu sau: "Con giúp mẹ tưới cây nhé, việc to để bố mẹ lo."
Hứa quà. Câu trước: "Bố về mua cho con cái xe đạp to." Câu sau: "Bố đang để dành một bất ngờ nhỏ cho con." Nếu không chắc, đừng nhắc quà.
Kể nhớ đến khóc. Câu trước: "Đêm nào mẹ cũng khóc vì nhớ con." Câu sau: "Tối nào mẹ cũng xem ảnh con trước khi ngủ." Con nhỏ nghe mẹ khóc là lo, không phải thấy được thương.
Gửi thế nào, và để thư ở đâu cho con
Cách đơn giản là viết tay, chụp ảnh gửi cho người đang chăm con, nhờ họ in ra hoặc chép lại, rồi đọc cho con vào buổi tối. Người lớn ở nhà nên đọc nguyên văn, chỉ thêm điệu bộ, không sửa lời. Nếu có thể gửi bưu điện, một phong bì có tên con ghi to bên ngoài sẽ làm con vui cả ngày, vì đó là thư "của con", không phải của người lớn.
Ở nhà nên có một chỗ cố định cho thư của bố mẹ: cái hộp bánh cũ, cái túi treo đầu giường. Con được tự cất, tự lấy ra xem. Lâu dần chiếc hộp thành vật con giữ cả đời.
Thư gửi về nên đều, một hai tuần một lá với con nhỏ, vì trẻ con đếm thời gian rất khác người lớn. Con gửi lại hình vẽ thì lá sau nhắc đến hình đó: "Bố dán tranh con vẽ ở đầu giường rồi, các chú cùng phòng khen con vẽ con trâu đẹp."
Gửi vào ngày bình thường thay vì đợi dịp. Một lá thư tới vào chiều thứ ba không có gì đặc biệt mới là lá cho con thấy bố mẹ nghĩ tới con cả những ngày không có lý do.
Câu hỏi thường gặp
Con chưa biết chữ thì viết thư có ích gì không?
Có. Con nghe ông bà đọc thư của bố mẹ, nhìn nét chữ, sờ tờ giấy, cất vào hộp của mình. Đó là một nghi thức con chờ đợi, và khi lớn lên con sẽ đọc lại được những gì bố mẹ viết cho mình hồi bé.
Con không chịu nói chuyện khi gọi video, viết thư có giúp không?
Thường là có. Nhiều trẻ ngượng trước màn hình nhưng thích nghe đọc thư. Trong thư hỏi con một câu cụ thể, để lần gọi sau người lớn nhắc con trả lời bố mẹ câu hỏi trong thư, con có chuyện để nói hơn.
Có nên kể cho con biết bố mẹ đi làm để kiếm tiền cho con không?
Với con nhỏ, nói đơn giản là bố mẹ đi làm ở xa một thời gian và sẽ về. Tránh câu "bố mẹ đi vì con", trẻ dễ nghĩ mình là lý do khiến bố mẹ phải xa nhà và thấy có lỗi.
Con lớn viết thư trách bố mẹ thì trả lời thế nào?
Cảm ơn con đã nói thật, thừa nhận điều con thấy là có lý, rồi kể bố mẹ cũng nhớ con theo cách nào. Không giải thích dài, không đổ cho hoàn cảnh, không trách con không hiểu chuyện.
Thư nên viết tay hay đánh máy cho con?
Viết tay bằng chữ in to, rõ là tốt nhất, con nhận ra nét chữ của bố mẹ. Nếu chữ khó đọc thì gõ cỡ chữ lớn rồi ký tên bằng tay, hoặc vẽ thêm một hình nhỏ ở góc thư.
Bao lâu nên viết cho con một lá?
Với con nhỏ, một hai tuần một lá ngắn tốt hơn một tháng một lá dài. Con lớn hơn có thể một tháng một lá, xen giữa là tin nhắn. Đều đặn quan trọng hơn dài, vì con quen chờ.