ThanTinh.comThân Tình
Thư cho con xa nhà và thư con gửi về

Thư gửi con đi học xa lần đầu: viết gì tháng đầu ở ký túc xá và ba thư mẫu

Con vừa lên ký túc xá năm nhất: thư nên ngắn, kể chuyện nhà, hỏi đúng hai ba câu, dặn một điều. Khung thư từng đoạn, ba mẫu của mẹ, của bố và cách gửi.

a mother seen from behind sitting at a wooden kitchen table at dawn, folding blank sheets into a plain envelope beside a small packed backpack, soft morning window light

Thư đầu tiên gửi con đi học xa nên dài chừng một trang giấy học trò, viết trong tháng đầu con ở ký túc xá, giọng như lúc ngồi ăn cơm với con: kể vài chuyện nhà, hỏi hai ba câu cụ thể, dặn đúng một điều quan trọng nhất. Đừng biến nó thành bản nội quy sống; con sẽ đọc lại lá thư ấy nhiều lần hơn bạn nghĩ, nên mỗi câu phải là câu bạn muốn con nhớ.

Hoàn cảnh ở đây là cha mẹ ở quê hoặc ở một thành phố khác, con vừa đỗ đại học hay cao đẳng và lần đầu sống xa nhà: ngủ giường tầng, ăn cơm căng tin, tự giặt đồ, tự tiêu tiền. Tuần đầu con bận làm thủ tục, quen bạn cùng phòng, chưa kịp nhớ nhà. Khoảng tuần thứ ba, thứ tư, khi mọi thứ bớt mới, nỗi nhớ mới tới. Một lá thư tới đúng lúc đó, bằng chữ tay của bố hay mẹ, có sức nặng khác hẳn tin nhắn "ăn cơm chưa con" mỗi tối.

Con năm nhất thật ra muốn đọc gì trong thư

Đứa con mười tám tuổi vừa ra khỏi nhà không cần nghe lại lời dặn đã nghe suốt mùa hè. Thứ con muốn đọc là bằng chứng rằng nhà vẫn y như cũ: con chó vẫn nằm ở bậc cửa, cây ổi sau nhà ra lứa mới, bà nội vẫn hỏi "thằng út ăn cơm được không", em gái giành được cái phòng của anh chị. Những chuyện nhỏ ấy làm con thấy mình chưa bị bỏ lại phía sau, và cũng không bị kéo về.

Điều con lo nhất thường không nói ra: sợ bố mẹ tốn tiền mà mình học không ra gì, sợ ở nhà buồn vì thiếu mình, sợ bạn bè trên này giỏi hơn. Lá thư tốt trả lời ngầm mấy nỗi lo đó mà không cần gọi tên. Một câu như "nhà mình vẫn đủ, con lo học là được" có tác dụng hơn một đoạn dài về chuyện phải biết tiết kiệm.

Điều làm con buồn khi đọc là cảm giác bị kiểm tra. Thư toàn câu hỏi dồn dập (học thế nào, tiêu bao nhiêu, chơi với ai, có người yêu chưa) đọc giống tờ khai hơn là thư. Chọn hai ba câu, để phần còn lại cho những lần sau.

Khung thư năm đoạn, mỗi đoạn vài câu

Một trang giấy chia năm đoạn là vừa, viết tay chữ thường, không cần đẹp. Thứ tự dưới đây đi từ chuyện nhẹ tới chuyện quan trọng, rồi kết bằng một câu ấm.

  1. Mở (hai câu): gọi tên ở nhà của con và nói bố mẹ viết lúc nào, ở đâu. Ví dụ "Út ơi, mẹ viết thư này lúc cả nhà vừa ăn cơm tối xong, bố đang xem thời sự."
  2. Kể chuyện nhà (bốn, năm câu): hai chuyện cụ thể trong tuần, một chuyện vui một chuyện bình thường. Không kể chuyện tiền nong túng thiếu, không kể ai ốm nặng nếu con không làm gì được.
  3. Hỏi (hai, ba câu): hỏi những điều con trả lời được bằng chuyện, không phải bằng con số: bạn cùng phòng người ở đâu, căng tin có món nào ăn được, đường từ ký túc xá ra lớp đi mất bao lâu.
  4. Dặn (một điều): chọn đúng một điều bạn lo nhất, nói một lần, có lý do. Ví dụ ngủ đủ, hay có việc gì thì báo nhà trước khi tự xoay.
  5. Kết (hai câu): một câu cho con biết cửa nhà luôn mở, một câu ký tên kèm người ở nhà gửi lời: "Bà dặn mẹ viết thêm là bà nhớ con. Mẹ của con."

Nếu cả bố và mẹ cùng muốn viết, mỗi người một đoạn trên cùng tờ giấy sẽ hay hơn hai lá thư riêng lặp ý nhau. Con nhìn hai nét chữ khác nhau trên một tờ là thấy cả nhà ngồi cùng bàn.

Ba thư mẫu: của mẹ, của bố ít nói, và thư thật ngắn

Mẫu dưới đây để bạn thấy giọng, không phải để chép nguyên. Thay tên gọi, thay chuyện nhà bằng chuyện của nhà bạn.

Mẫu 1, mẹ viết cho con gái: "Mi ơi, mẹ viết thư này tối thứ năm, mưa từ chiều chưa tạnh. Con mèo mướp giờ ngủ luôn trên giường con, mẹ đuổi không đi nên thôi kệ nó. Hôm qua bố sửa lại cái quạt trần, kêu ít hơn rồi. Cô Hai ghé chơi, hỏi con có ăn được cơm ngoài đó không, mẹ bảo chắc gầy đi một ký. Con kể mẹ nghe bạn cùng phòng thế nào, có ai cùng quê không. Căng tin có canh chua không con? Mẹ chỉ dặn một điều: tối nào thấy mệt thì đi ngủ sớm, bài để mai làm cũng được, ốm ở xa là khổ nhất. Nhà mình vẫn đủ cả, con cứ yên tâm học. Mẹ."

Mẫu 2, bố ít nói viết cho con trai: "Bố viết ngắn thôi. Lúa nhà mình gặt xong rồi, được hơn năm ngoái. Con Lu vẫn ra đầu ngõ ngồi chờ lúc năm giờ chiều, chắc nó tưởng con đi học về. Bố không giỏi viết, chỉ muốn con biết là bố đọc hết tin nhắn con gửi mẹ. Có việc gì khó thì gọi bố trước, đừng tự gánh. Bố."

Mẫu 3, thư thật ngắn trên một tấm thiệp gửi kèm đồ: "Con ơi, trong thùng có hai hũ ruốc mẹ làm, một cái áo khoác của anh con, trời trên đó lạnh sớm. Ăn hết thì nhắn mẹ làm tiếp. Thương con."

Đưa chuyện thật của nhà bạn vào thư

Mẫu chỉ thành thư thật khi có chi tiết mà chỉ nhà bạn mới có. Trước khi viết, ngồi năm phút tự hỏi ba câu, ghi ra giấy nháp:

  • Tuần này trong nhà có chuyện gì nhỏ mà con chắc chắn nhận ra ngay nếu đang ở nhà? (cái cây ra hoa, cái xe hỏng, con vật nuôi đổi chỗ nằm, bữa cơm thiếu một cái bát).
  • Con hay hỏi gì nhất khi gọi về? Đó là thứ con đang nhớ; kể về nó trước.
  • Có một câu nào con nói hồi còn ở nhà mà bạn vẫn nhớ? Nhắc lại một câu như vậy làm thư có giọng riêng của hai người.

Có ba chi tiết đó rồi thì thay vào đoạn kể chuyện nhà trong mẫu. Phần dặn dò cũng vậy: thay vì "giữ gìn sức khoẻ" chung chung, nói đúng điều con hay quên, ví dụ "đi xe buýt nhớ đeo ba lô ra trước ngực" hay "ăn sáng rồi hãy lên lớp, đừng nhịn như hồi ôn thi".

Nếu bạn ngại viết vì nghĩ mình không có gì để kể, cứ viết đúng những gì đã xảy ra trong ngày bạn ngồi viết. Con không cần chuyện hay, con cần biết nhà đang sống thế nào.

Chỗ hay vấp và cách sửa từng câu

Thư đầu tiên của cha mẹ thường vấp ở bốn chỗ: dặn quá nhiều, kể khổ, so sánh và hứa thay con. Bảng dưới đặt câu dễ viết ra cạnh câu nên viết.

Câu dễ viết raCâu nên viếtVì sao
Con nhớ học hành chăm chỉ, không được chơi bời, không yêu đương sớm, tiêu tiền phải tiết kiệm...Mẹ chỉ dặn một chuyện: mệt thì ngủ sớm, bài để mai cũng được.Một lời dặn có lý do thì con nhớ; mười lời dặn thì con lướt qua.
Bố mẹ ở nhà vất vả lắm mới có tiền cho con đi học.Nhà mình vẫn đủ, con lo học là được.Kể khổ làm con thấy có lỗi khi tiêu tiền ăn uống bình thường.
Con nhà bác Tư học trường ấy năm nào cũng được học bổng.Năm đầu ai cũng bỡ ngỡ, con cứ từ từ.So sánh làm con giấu kết quả học, không làm con học tốt hơn.
Tết này con phải về sớm nhé.Lúc nào con xếp được lịch thì báo, cả nhà chờ.Lịch thi, vé xe con chưa biết; ép hứa trước dễ thành thất hứa.

Một lỗi nhỏ nữa là viết tắt theo kiểu tin nhắn ("ko", "dc", "j") trong thư tay. Thư tay đọc chậm, viết đủ chữ cho con thấy bạn đã ngồi viết thật.

Lá thư thứ hai, khi con kể là chưa quen

Nhiều con gọi về vào tuần thứ năm, thứ sáu và nói một câu làm cha mẹ mất ngủ: "con thấy không hợp", "con muốn về". Lúc ấy bạn dễ viết một lá thư dài phân tích nên ở hay nên về. Đừng vội. Phần lớn cảm giác này là cơn chống chếnh của người lần đầu xa nhà, nó dịu đi sau vài tuần khi con có một hai người bạn và quen đường đi.

Lá thư thứ hai nên ngắn hơn lá đầu. Nhắc lại đúng câu con nói để con biết bố mẹ đã nghe, nói rằng nhiều người năm nhất cũng thấy thế, rồi hỏi một điều nhỏ có thể làm ngay: con đã thử ăn ở quán nào ngoài cổng chưa, phòng con có ai cũng hay thức khuya không. Không hỏi "con có muốn bỏ học không", vì câu đó ép con phải trả lời một chuyện lớn trên giấy.

Mẫu ngắn: "Mẹ nghe con nói hôm thứ bảy rồi. Hồi chị con lên trường cũng gọi về khóc hai tuần liền, giờ thì về nhà ba hôm đã đòi đi. Con cứ học từng tuần một, chưa cần nghĩ xa. Cuối tháng mẹ gửi lên ít đồ ăn, con thích gì thì nhắn. Mẹ."

Nếu sau một học kỳ con vẫn buồn, ăn ngủ kém, bỏ lên lớp, thì đó là chuyện cần nói thẳng qua điện thoại hoặc lên thăm, và nên khuyên con tìm tới phòng tư vấn sinh viên của trường. Thư lúc ấy chỉ là phần đi kèm.

Gửi lúc nào, gửi bằng cách nào

Thời điểm tốt nhất là tuần thứ ba hoặc thứ tư sau ngày nhập học. Gửi sớm hơn thì con còn đang bận, gửi muộn hơn thì cơn nhớ nhà đầu tiên đã qua. Nếu con về nhà dịp nghỉ giữa kỳ, lá thư thứ hai có thể viết ngay sau khi con đi, kể lại mấy ngày con ở nhà qua mắt người ở lại.

Gửi qua bưu điện thì ghi rõ tên con, số phòng, toà nhà ký túc xá, tên trường và địa chỉ theo xã, phường, tỉnh, thành hiện hành; thêm số điện thoại của con ở mặt ngoài phong bì nếu ký túc xá nhận thư tập trung ở phòng trực. Hỏi con trước xem ký túc xá có nhận thư cho sinh viên không, nhiều nơi để thư ở quầy bảo vệ và con phải tự xuống lấy.

Cách dễ hơn là kẹp thư vào thùng đồ gửi lên, hoặc nhét vào túi áo, đáy ba lô trước hôm con đi để con tự tìm thấy. Nếu gửi qua ứng dụng nhắn tin thì chụp ảnh lá thư viết tay, đừng gõ lại thành chữ in: nét chữ của bố mẹ là phần con muốn giữ. Bảo con cất bản giấy vào ngăn bàn; nhiều người ba mươi tuổi vẫn còn giữ lá thư năm nhất ấy.

Câu hỏi thường gặp

Thư gửi con đi học xa nên dài bao nhiêu?

Khoảng một trang giấy học trò, chừng mười lăm đến hai mươi dòng viết tay. Dài hơn thì dễ thành bài giảng; ngắn hơn một nửa trang cũng được nếu kèm thùng đồ. Quan trọng là có chuyện nhà cụ thể và đúng một lời dặn.

Có nên viết thư khi ngày nào cũng nhắn tin với con rồi không?

Nên, vì tin nhắn và thư làm việc khác nhau. Tin nhắn hỏi chuyện hằng ngày; thư là thứ con cất lại và đọc khi buồn. Một lá thư mỗi học kỳ là đủ, không cần đều đặn hằng tuần như ngày xưa.

Bố không quen viết thì có nên để mẹ viết thay không?

Nên để bố viết vài dòng của riêng bố, dù chỉ ba câu ở cuối thư của mẹ. Con nhận ra nét chữ của bố và hiểu bố đã ngồi xuống viết, điều đó nhiều khi có ý nghĩa hơn cả lá thư dài của mẹ.

Có nên nhắc chuyện tiền con tiêu trong thư không?

Nếu muốn dặn chuyện tiền, nói ngắn và theo hướng con tự quản: mỗi tháng nhà gửi bao nhiêu, hết thì nhắn sớm. Tránh liệt kê bố mẹ đã vất vả thế nào, vì con sẽ ngại hỏi khi thật sự thiếu.

Con không viết thư trả lời thì có sao không?

Không sao. Phần lớn con trả lời bằng một cuộc gọi hoặc một tin nhắn ngắn kiểu "con nhận thư rồi". Đừng đòi con viết lại bằng tay; nếu con thích, con sẽ tự viết, thường là vào lúc nhớ nhà nhất.

Gửi thư vào ký túc xá có bị thất lạc không?

Có thể, nếu ghi thiếu số phòng hoặc toà nhà. Hỏi con địa chỉ nhận thư chính xác của ký túc xá, ghi kèm số điện thoại của con và dặn con xuống quầy trực hỏi sau vài ngày. Thư quan trọng thì chụp lại trước khi gửi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138