Thư gửi con đã lập gia đình ở xa nên viết cho cả nhà con, không chỉ cho riêng con: hỏi thăm con dâu hoặc con rể bằng tên, nhắc đến cháu, kể chuyện nhà ở quê, và không dặn dò cách vợ chồng con sống. Nửa trang đến một trang là vừa, vài tháng một lá, giọng như lúc cả nhà ngồi uống nước.
Hoàn cảnh: con trai hay con gái đã cưới, đang sống cùng vợ hoặc chồng ở một thành phố khác, có khi đã có con nhỏ. Bố mẹ ở quê muốn hỏi han nhưng ngại: hỏi nhiều sợ con dâu, con rể nghĩ mình xen vào; hỏi ít lại sợ con nghĩ bố mẹ không quan tâm. Lá thư là cách giữ sợi dây ấy mềm mại, gửi tới cả nhà con mà không ai thấy bị soi. Chuyện mâu thuẫn vợ chồng của con không nằm trong phạm vi bài này.
Gia đình nhỏ của con muốn đọc gì từ bố mẹ
Con đã có gia đình thì lá thư của bố mẹ có thêm người đọc. Con dâu, con rể sẽ đọc, có khi đọc kỹ hơn cả con mình, để xem bố mẹ chồng hay bố mẹ vợ nhắc tới mình thế nào. Một lá thư chỉ gọi tên con, chỉ hỏi chuyện con, làm người kia thấy mình là người ngoài.
Điều cả nhà con muốn đọc là chuyện ở quê: vườn tược, sức khoẻ của bố mẹ, tin họ hàng, con chó, cây mít. Họ muốn biết bố mẹ ổn, để yên tâm sống tiếp cuộc sống của mình ở xa. Và nếu có cháu, họ muốn thấy ông bà nhớ cháu, nhớ đúng cái tên, cái tính, món cháu thích.
Điều làm con dâu, con rể khó chịu nhất là những câu dặn liên quan tới cách sống của vợ chồng: nấu ăn thế nào, nuôi con ra sao, tiêu tiền vào đâu, bao giờ sinh thêm. Dù bố mẹ dặn vì thương, đọc trên giấy những câu ấy giống lời nhận xét. Con mình cũng khó xử, vì phải đứng giữa.
Một điều nữa: đừng để lá thư thành chỗ con cái phải báo cáo. Hỏi một hai câu, rồi để phần còn lại cho bố mẹ kể. Con có gia đình riêng bận nhiều hơn hồi độc thân, đọc thư bố mẹ kể chuyện quê là một lúc thảnh thơi hiếm hoi.
Khung thư cho cả nhà con
Gọi cả nhà ngay dòng đầu. "Hai con và bé Bin" hay "Vợ chồng Hưng và Lan". Gọi đủ tên ngay từ dòng đầu để ai đọc cũng thấy thư viết cho mình.
Kể chuyện nhà ở quê. Ba bốn câu về những gì đang diễn ra: mùa vụ, sức khoẻ bố mẹ (nói thật nhưng nhẹ), tin họ hàng. Chuyện vui đặt trước.
Hỏi thăm từng người. Một câu cho con, một câu cho con dâu hoặc con rể, một câu cho cháu. Câu hỏi nhắc tới điều cụ thể bố mẹ nhớ về họ: công việc mới của con dâu, cái chân hay đau của con rể, cháu mới đi mẫu giáo.
Một lời mời hoặc một lời hẹn. "Hè này cả nhà về được thì về, bố đã sửa lại cái chòi trên vườn." Mời mở, không giục, không đặt ngày.
Ký tên cả bố và mẹ. Nếu được, mỗi người viết một hai dòng. Con dâu, con rể đọc thấy cả hai người ký sẽ thấy cả hai cùng gửi lời.
Ba mẫu thư cho ba kiểu nhà con
Mẫu thứ nhất gửi cho con trai và con dâu có cháu nhỏ, mẫu thứ hai gửi con gái và con rể, mẫu thứ ba là thư rất ngắn của ông bà cho cả nhà.
Mẫu 1: "Hưng, Lan và bé Bin, bố mẹ viết cho cả nhà mấy dòng. Ở quê vừa gặt xong, năm nay được mùa, bố đã để riêng một bao gạo nếp cho nhà con. Mẹ dạo này đau lưng ít hơn, sáng nào cũng đi bộ ra đầu làng. Lan đổi chỗ làm mới có xa không con, đi lại có vất vả không? Bin đi lớp đã quen chưa, còn khóc lúc mẹ về không? Hưng nhớ đi khám cái răng, đừng để lâu. Hè này nhà con về được thì về, bố sửa lại cái võng trên vườn cho Bin rồi. Bố mẹ."
Mẫu 2: "Mai và Đức ơi, mẹ gửi hai con vài dòng. Bố khoẻ, dạo này mê trồng lan, ngày nào cũng ra tưới. Đức làm công trình xa có hay phải đi đêm không con, đi cẩn thận nhé. Mai bảo dạo này hay mệt, có gì thì đi khám cho yên tâm. Hai con lo cho nhau là mẹ mừng rồi. Mẹ."
Mẫu 3, ông bà viết: "Cả nhà ơi, ông bà khoẻ. Cây hồng sau nhà năm nay sai quả, bà phơi khô để dành cho các cháu. Ông bà nhớ cả nhà. Ông bà."
Để ý mẫu 1 có đúng một lời dặn, cho chính con trai, về chuyện của riêng con. Không có lời dặn nào cho con dâu hay cho cách nuôi cháu.
Đưa chuyện thật vào thư cho gia đình con
Thư cho nhà con có nhiều người đọc nên chi tiết thật càng cần chọn sao cho ai cũng thấy mình trong đó. Trước khi viết, nghĩ:
- Lần gần nhất con dâu hoặc con rể kể chuyện gì về mình? (đổi việc, học thêm, ốm, bố mẹ bên ấy.) Hỏi lại đúng chuyện đó.
- Cháu đang ở giai đoạn nào? (mới biết đi, vào lớp một, thích khủng long.) Nhắc một chi tiết để cháu biết ông bà nhớ.
- Ở quê có thứ gì dành riêng cho nhà con? (bao gạo, cây hồng, cái võng, căn phòng để sẵn.) Một thứ được để dành là lời mời tự nhiên nhất.
Nếu con dâu hoặc con rể có bố mẹ ở xa hơn, hỏi thăm cả bên ấy một câu: "Ông bà bên ngoại cháu khoẻ không con?" Câu ấy cho thấy bố mẹ coi cả hai bên là người nhà.
Tránh kể chuyện so sánh giữa các con: anh cả hay về, chị hai hay gửi quà. Con dâu, con rể đọc dễ hiểu thành lời trách khéo.
Câu dễ viết ra và cách viết lại
Bố mẹ quen dặn con từ bé nên dễ mang giọng dặn vào thư cho con đã có gia đình. Bảng dưới là những câu hay gặp.
| Câu dễ viết ra | Viết lại | Vì sao |
|---|---|---|
| Con dâu phải nấu cho chồng ăn đủ bữa. | Lan đổi việc mới đi lại có vất vả không con? | Hỏi thăm chứ không giao việc. |
| Bao giờ hai đứa sinh thêm đứa nữa? | (bỏ hẳn) | Chuyện riêng của vợ chồng con. |
| Cháu phải cho ăn thế này, ngủ thế kia. | Bin đi lớp đã quen chưa? | Hỏi về cháu, không dạy cách nuôi. |
| Lâu lắm không thấy về, chắc bận quá nhỉ. | Hè này về được thì về, bố đã sửa cái võng. | Lời mời thay cho lời trách khéo. |
| Thằng Hưng nhà mình từ bé đã khó tính. | Hưng nhớ đi khám cái răng nhé. | Đừng kể tật xấu của con cho người kia đọc. |
Nếu bố mẹ thấy có chuyện thật sự cần nói với con, như sức khoẻ, tiền bạc của nhà, nói riêng với con qua điện thoại, đừng đưa vào lá thư cả nhà cùng đọc.
Thư mẹ gửi riêng con gái lấy chồng xa
Con gái lấy chồng xa, sống cùng hoặc gần nhà chồng, là trường hợp mẹ hay muốn viết riêng nhất. Mẹ muốn hỏi con có được đối xử tốt không, có tủi thân không, có nhớ nhà không. Thư riêng thì được, nhưng nên nhớ thư có thể được người khác nhìn thấy, và con gái sẽ khó xử nếu thư toàn câu dò hỏi về nhà chồng.
Cách an toàn là viết như với một người con đang sống cuộc đời của mình: hỏi chuyện công việc, chuyện sức khoẻ, chuyện con cái, kể chuyện nhà ngoại, và gửi lời thăm bố mẹ chồng bằng một câu tử tế. Không hỏi "nhà bên ấy có khó không", không so cách nhà mình với nhà người ta.
Điều con gái cần đọc nhất là một câu cho biết nhà ngoại vẫn là chỗ dựa mà không biến thành chỗ trốn: "Có chuyện gì muốn nói thì gọi mẹ, mẹ nghe." Câu ấy đủ để con biết cửa mở, mà không gợi ý rằng mẹ nghĩ con đang không ổn.
Mẫu ngắn: "Mai ơi, mẹ viết riêng cho con mấy dòng. Mẹ nhớ con, nhất là lúc nấu nồi canh cua con thích. Cho mẹ gửi lời thăm ông bà bên ấy. Con lo việc nhà, việc cơ quan chắc mệt, nhớ ngủ sớm. Có chuyện gì muốn kể thì gọi mẹ, mẹ nghe. Mẹ."
Nếu con gái có dấu hiệu bị đối xử tệ thật sự, bị đánh đập hay đe doạ, thì không xử lý bằng thư. Gọi cho con, giúp con giữ an toàn, gọi 113 hoặc 111 khi cần.
Gửi thư thế nào cho cả nhà con cùng đọc
Ghi phong bì gửi cả hai vợ chồng: "Vợ chồng Hưng – Lan" hoặc tên cả hai người, địa chỉ theo xã, phường, tỉnh, thành hiện hành. Một phong bì chỉ ghi tên con mình có thể làm người kia ngại mở. Nếu có cháu biết đọc, thêm tên cháu vào hoặc gửi kèm một tấm thiệp riêng cho cháu, viết chữ in to để cháu tự đọc.
Ảnh in là thứ rất hợp với thư cho nhà con: ảnh vườn, ảnh bố mẹ, ảnh con chó, ảnh căn phòng đang để sẵn. Ghi một dòng sau ảnh, ai chụp, ngày nào. Cháu nhỏ thường thích giữ ảnh hơn đọc thư, và đó cũng là cách để cháu nhớ mặt ông bà.
Nhịp vài tháng một lá là vừa. Đừng gửi thư liền sau một cuộc gọi không vui, dễ mang giọng trách. Nếu dịp nào cả nhà con vừa về quê chơi rồi đi, lá thư sau đó, kể lại mấy ngày vui qua mắt ông bà, là lá thư được đọc lại nhiều nhất.
Nếu con dâu hoặc con rể viết thư trả lời, trả lời lại riêng họ một vài dòng trong thư sau. Đó là cách nhẹ nhàng nhất để họ thấy mình đã là người trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Thư gửi con đã có gia đình nên ghi tên ai trên phong bì?
Ghi tên cả hai vợ chồng, hoặc "Vợ chồng" kèm tên hai người. Như vậy ai ở nhà nhận cũng mở được và người kia không thấy mình bị gạt ra. Nếu có cháu biết đọc, thêm tên cháu vào hoặc gửi kèm thiệp riêng.
Có nên dặn con dâu, con rể chuyện nấu nướng, nuôi con trong thư không?
Không nên. Lời dặn trên giấy dễ đọc thành nhận xét, và con mình bị kẹt ở giữa. Nếu thật sự có điều muốn góp ý, nói nhẹ với con mình qua điện thoại, để con tự chọn cách nói lại.
Con lâu không về thì có nên nhắc trong thư không?
Thay lời nhắc bằng lời mời có chi tiết: cái võng đã sửa, bao gạo đã để riêng, phòng đã dọn. Lời mời làm cả nhà con muốn về; lời trách làm họ ngại về.
Thư ông bà gửi cháu nhỏ nên viết thế nào?
Viết riêng một tấm thiệp nhỏ, chữ in to, câu rất ngắn, nhắc tới thứ cháu thích. Kèm một tấm ảnh con vật hay cây ở quê. Bố mẹ cháu sẽ đọc to cho cháu nghe nếu cháu chưa biết đọc.
Có nên kể chuyện sức khoẻ không tốt của bố mẹ trong thư?
Kể nhẹ, kèm việc đã được lo thế nào, để cả nhà con biết mà không hoảng. Chuyện sức khoẻ nghiêm trọng thì gọi điện báo riêng cho con trước, không để con dâu, con rể biết qua một lá thư.
Con dâu hoặc con rể viết thư cho bố mẹ thì trả lời thế nào?
Trả lời riêng họ, gọi tên, cảm ơn về điều cụ thể họ đã viết, kể một chuyện nhà. Không cần dài. Một lá thư trả lời riêng cho họ có giá trị hơn nhiều lời khen gửi qua con.