ThanTinh.comThân Tình
Thư từ với người thân ở nước ngoài

Viết thư cho cháu ở nước ngoài chưa giỏi tiếng Việt: câu ngắn, viết song song

Ông bà viết cho cháu sinh ra ở nước ngoài, đọc tiếng Việt còn chậm: câu ngắn, chữ in rõ, viết song song có người dịch, thư mẫu và những câu nên tránh.

An elderly Vietnamese woman seen from the side at a wooden table by a window, pasting a small photo onto a blank card with careful hands, soft morning light, close-up of hands

Thư ông bà gửi cháu sinh ra ở nước ngoài nên viết bằng tiếng Việt thật đơn giản: câu dưới mười tiếng, chữ in to, đủ dấu, mỗi câu một dòng, kèm hình. Nếu cháu chưa đọc được, nhờ bố mẹ cháu viết dòng dịch ngay bên dưới từng câu, gọi là viết song song. Giọng như đang dắt tay cháu ra vườn, không dạy cháu phải nhớ cội nguồn.

Bài này cho ông bà ở quê hoặc ở thành phố có cháu sinh ra và lớn lên ở nước ngoài. Cháu nghe hiểu tiếng Việt lơ mơ, nói được vài câu, đọc thì chậm hoặc chưa đọc được. Những cuộc gọi thường tắc vì ông bà nói nhanh, cháu đáp bằng thứ tiếng ông bà không hiểu. Lá thư cho cả hai bên thời gian: cháu đọc chậm, tra chữ, hỏi bố mẹ; ông bà viết chậm, chọn chữ dễ. Bài không dạy tiếng Việt bài bản, chỉ cách viết để lá thư tới được tay cháu và được cháu hiểu.

Trước khi viết: hỏi bố mẹ cháu ba điều

Ông bà nên hỏi con mình, tức bố mẹ cháu, trước khi đặt bút. Điều thứ nhất: cháu đọc tiếng Việt được tới đâu, đọc được chữ in hay cả chữ viết tay, có đọc được dấu không. Điều thứ hai: cháu đang thích gì, con vật, môn thể thao, một nhân vật hoạt hình, một món ăn. Điều thứ ba: ai sẽ đọc thư cùng cháu, và người đó có dịch giúp được không.

Có câu trả lời rồi mới chọn cách viết. Cháu sáu tuổi chưa đọc được thì thư là ba bốn câu để mẹ cháu đọc và dịch. Cháu mười tuổi đọc chậm thì thư nửa trang, chữ in, câu ngắn. Cháu mười lăm tuổi đọc khá thì có thể viết dài hơn, nhưng vẫn tránh thành ngữ và chữ địa phương.

Ông bà cũng nên hỏi xem bố mẹ cháu có muốn thư theo hướng nào: có nhà muốn thư thuần chuyện vui, có nhà muốn nhân thư cho cháu học thêm chữ. Theo ý bố mẹ cháu thì thư được đọc đều hơn. Cũng nên hỏi cháu gọi ông bà là gì. Có cháu gọi "bà nội", có cháu gọi "bà" trống trơn, có cháu gọi theo cách bố mẹ dạy ở bên đó. Viết đúng tên cháu quen gọi thì cháu nhận ra ngay thư này là của ai.

Viết song song và viết đơn giản: làm thế nào

Mỗi câu một dòng, cách dòng rộng. Để bố mẹ cháu viết dòng dịch ngay bên dưới, hoặc để cháu ghi chú chữ mình chưa biết. Thư gõ máy thì để cỡ chữ to, khoảng cách dòng gấp đôi.

Câu ngắn, một ý. "Bà trồng cà chua. Cà chua chín đỏ. Bà hái được mười quả." Ba câu ngắn dễ hơn một câu dài "Vườn cà chua bà trồng hôm trước giờ đã chín đỏ và bà hái được mười quả".

Từ cụ thể, tránh thành ngữ. Viết "bà rất vui" thay vì "bà mừng như bắt được vàng". Viết "con gà" thay vì "con kê". Thành ngữ và tiếng địa phương để dành khi cháu đọc khá.

Đủ dấu, chữ in rõ. Cháu học tiếng Việt thường đọc theo dấu, thiếu dấu là cháu không đọc được. Chữ viết tay của ông bà nên là chữ in, không nối nét, không viết nghiêng.

Dùng hình thay cho chữ khó. Vẽ quả xoài cạnh chữ "xoài", dán ảnh con trâu cạnh chữ "trâu". Mỗi lá thư thành một trang sách nhỏ, cháu vừa đọc vừa học mấy chữ mới mà không thấy như đang học.

Giữ một chữ quen làm mốc. Lá nào cũng có câu "Bà thương Mi" ở cuối, viết cùng một cách. Sau vài tháng cháu đọc được câu đó trước tiên, và tự hào vì đọc được trọn một câu tiếng Việt của bà.

Ghi tên người dịch. Nếu bố mẹ cháu dịch hộ, cuối thư ghi một câu "mẹ con dịch giúp bà". Cháu biết thư là của bà, phần dịch chỉ là cây cầu.

Khung thư năm phần cho cháu ở xa

Mỗi phần một hai câu ngắn. Thư cho cháu lớn hơn thì thêm câu ở phần kể.

  1. Chào bằng tên cháu: "Mi ơi, bà nội đây." Dòng đầu luôn có tên cháu và tên ông bà như cháu vẫn gọi.
  2. Kể một thứ ở nhà ông bà: con chó, cây khế, cái ao, con gà mới nở. Kèm ảnh hoặc hình vẽ ngay cạnh.
  3. Một chữ mới có hình: "Đây là quả khế. Khế chua." Không ép cháu nhớ, chỉ để cháu thấy chữ gắn với thứ thật.
  4. Hỏi cháu một câu dễ: "Mi thích màu gì?", "Mi có nuôi con gì không?" Cháu trả lời bằng tiếng nào cũng được, bằng hình vẽ cũng được.
  5. Kết ngắn: "Bà thương Mi." Rồi ký tên, có thể vẽ một trái tim hoặc in dấu bàn tay của bà.

Khung này cố ý chỉ có một chữ mới mỗi thư. Thư nhồi mười chữ mới thành bài học, cháu ngại mở. Một chữ một lần, cả năm cháu vẫn biết thêm mấy chục chữ gắn với nhà ông bà.

Ba thư mẫu: cho cháu 6 tuổi, cháu 11 tuổi và một tấm bưu thiếp

Mẫu cho cháu sáu tuổi, bố mẹ cháu đọc và dịch:

"Bin ơi. Ông đây. Nhà ông có con chó mới. Nó màu vàng. Nó tên là Mít. Mít thích chạy. Bin có thích chó không? Ông thương Bin."

Mẫu cho cháu mười một tuổi, đọc được nhưng chậm:

"Mi ơi, bà nội đây. Mùa này ở quê có nhiều xoài. Bà gửi ảnh cây xoài sau nhà. Cây này bố Mi trèo lên hồi bố mười tuổi. Bố Mi từng ngã từ cành thấp nhất, không đau, chỉ khóc to. Mi có trèo cây không? Bên đó Mi học môn gì vui nhất? Bà đọc thư Mi gửi lần trước rồi, bà dán ở cửa tủ. Bà thương Mi nhiều."

Mẫu bưu thiếp, mặt sau một tấm ảnh cánh đồng:

"Đây là cánh đồng gần nhà ông bà. Lúa xanh. Chiều nay ông đi xe đạp ở đây. Ông nhớ Na."

Mẫu hai có một chi tiết nối cháu với bố mẹ mình hồi nhỏ. Trẻ ở nước ngoài thường rất thích nghe chuyện bố mẹ lúc bé, đó là sợi dây tự nhiên nhất nối cháu với nhà ông bà mà không cần giảng giải.

Đưa chuyện thật vào thư

Hôm nay ở nhà có gì mà ở chỗ cháu không có? Con trâu, cây lúa, cái giếng, tiếng gà gáy sáng. Kể một thứ, kèm ảnh. Với cháu, đó là chuyện lạ như chuyện cổ tích.

Bố mẹ cháu hồi bằng tuổi cháu làm gì? Bị phạt vì trốn ngủ trưa, nuôi một con chim, thi chạy với bạn. Chọn chuyện vui, không chọn chuyện nghèo khổ để răn dạy.

Cháu vừa gửi gì cho ông bà? Bức vẽ, tấm ảnh, câu chào trong tin thoại. Nhắc lại trong thư để cháu biết ông bà nhận được và quý nó.

Món gì ông bà muốn nấu cho cháu? Một câu "bà sẽ làm bánh chuối cho Mi" kèm ảnh chiếc bánh. Đồ ăn là thứ trẻ nhớ nhất về quê của bố mẹ.

Có tiếng gì, mùi gì ông bà muốn cháu biết? Tiếng ếch kêu sau mưa, mùi rơm phơi, tiếng chuông xe đạp của ông. Tả bằng một câu và so với thứ cháu biết: "tiếng ếch kêu to như cái còi xe đạp của Mi". Những thứ không chụp ảnh được lại là thứ cháu nhớ khi về thăm.

Chỗ hay vấp và cách sửa

Trách cháu không nói được tiếng Việt. Câu trước: "Cháu là người Việt mà không biết tiếng Việt thì buồn lắm." Câu sau: "Bà vui khi Mi đọc được chữ quả xoài." Khen chỗ cháu làm được, cháu mới muốn học tiếp.

Giảng về cội nguồn. Câu trước: "Cháu phải nhớ mình có gốc ở đây." Câu sau: kể một chuyện cụ thể ở nhà ông bà. Cội nguồn đến với cháu qua chuyện, không qua lời dặn.

Câu dài, nhiều chữ khó. Câu trước: "Năm nay trời làm mưa thuận gió hoà, vụ chiêm được mùa, ông bà mừng lắm." Câu sau: "Năm nay lúa tốt. Ông bà vui."

Viết tay nghiêng, nối nét. Cháu quen chữ in. Viết chữ đứng, từng chữ tách rời, hoặc nhờ con cháu ở nhà gõ giúp rồi ông bà ký tên.

So cháu với anh chị em họ ở nhà. Câu trước: "Anh Tí nhà bác lớp hai đã đọc thông viết thạo." Bỏ hẳn. Mỗi cháu một hoàn cảnh, so sánh chỉ làm cháu ngại nhận thư.

Gửi cách nào cho thư tới tay cháu

Nhanh nhất là viết tay, chụp rõ, gửi cho bố mẹ cháu qua ứng dụng nhắn tin, nhờ in ra cho cháu cầm. Nhiều nhà ở bên đó in thư ông bà vào một cuốn sổ, cứ mỗi lá một trang, thành cuốn sách riêng của cháu.

Gửi bưu điện thì chậm nhưng cháu được tự mở phong bì có tên mình. Ông bà nhờ bố mẹ cháu gửi địa chỉ đầy đủ bằng chữ của nước bên đó, chép đúng từng chữ. Bưu thiếp cũng là cách hay: một ảnh đẹp mặt trước, vài câu ngắn mặt sau, cháu có thể dán lên tủ lạnh. Đừng gửi đồ ăn, hạt giống hay tiền mặt kèm thư vì có thể bị giữ lại.

Khi cháu viết lại, dù chỉ là một hình vẽ hay một chữ "bà" xiêu vẹo, ông bà trả lời trong lá sau. Đó là phần thưởng cháu chờ, và cũng là lý do cháu cầm bút lần tiếp.

Lệch giờ thì ông bà gửi ảnh thư vào buổi tối bên nhà, để bố mẹ cháu nhận lúc rảnh. Nhắn kèm một câu "đọc cho Mi vào giờ đi ngủ nhé" để thư được đọc lúc cháu yên, có người lớn ngồi cạnh dịch và giải thích, thay vì đọc vội trên đường đưa cháu đi học. Lần gọi sau, ông bà hỏi đúng chuyện trong thư, cháu có ngay câu để trả lời.

Câu hỏi thường gặp

Cháu không đọc được tiếng Việt thì ông bà có nên viết bằng tiếng nước ngoài không?

Nếu ông bà biết thứ tiếng đó thì có thể viết song song cả hai. Còn không, cứ viết tiếng Việt thật đơn giản và nhờ bố mẹ cháu dịch bên dưới. Giọng của ông bà nằm ở lời tiếng Việt, đừng bỏ phần đó.

Có nên nhờ máy dịch để dịch thư cho cháu không?

Có thể dùng để hiểu tạm câu cháu viết, nhưng khi dịch thư của ông bà nên nhờ bố mẹ cháu xem lại. Máy dịch hay dịch sai cách xưng hô và những chữ tình cảm trong nhà, câu thương của bà thành câu khô cứng.

Cháu trả lời bằng tiếng nước ngoài thì sao?

Không sao, nhờ bố mẹ cháu đọc giúp. Thư sau ông bà có thể viết lại một câu cháu viết bằng tiếng Việt, ví dụ "Mi viết là Mi thích bơi. Bà cũng thích bơi". Cháu sẽ tự thấy chữ tiếng Việt của câu mình.

Bao lâu nên gửi một lá thư cho cháu?

Một tháng một lá ngắn là vừa, đều đặn để cháu quen chờ. Bưu thiếp có thể gửi thưa hơn. Thư quá dày đặc dễ thành việc cháu phải làm, thư quá thưa thì cháu quên.

Ông bà không viết được chữ in thì làm sao?

Nhờ con cháu ở nhà chép hộ hoặc gõ giúp, ông bà đọc cho chép rồi tự ký tên bằng tay ở cuối. Có thể thêm một dòng tự tay viết thật to như "Bà thương Mi" để cháu thấy nét chữ của bà.

Có nên kể chuyện họ hàng trong thư cho cháu không?

Chỉ kể một người mỗi lần, kèm ảnh và tên gọi cháu dùng, ví dụ "đây là bác Hai, anh của bố Mi". Kể cả họ một lúc thì cháu không nhớ nổi ai với ai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138