Thư kèm tiền gửi về cho bố mẹ nên ngắn, nói rõ con vẫn đủ sống, để bố mẹ tự quyết dùng vào việc gì, và dành phần lớn chữ cho một chuyện khác ngoài tiền. Không kể con vất vả kiếm tiền ra sao, không dặn bố mẹ tiêu thế này thế kia, không nhắc số tiền nhiều lần.
Nhiều người đi làm xa đều đặn gửi tiền về, và cũng đều đặn nghe bố mẹ nói "gửi làm gì, bố mẹ còn đủ", hoặc biết bố mẹ để nguyên không tiêu, dành lại cho con. Tiền gửi đi không kèm một lời nào thì bố mẹ dễ áy náy, lo con nhịn ăn để gửi, hoặc thấy như con trả nợ. Một vài dòng đi kèm đổi hẳn cảm giác nhận. Bài này bàn về lời đi kèm, không bàn gửi bao nhiêu: bố mẹ áy náy vì đâu, khung thư, ba mẫu, cách gửi cho an toàn, những chỗ vấp và lá thư khó hơn khi phải giảm hay ngưng gửi.
Bố mẹ áy náy vì đâu và lời nào gỡ được
Đằng sau câu "con gửi làm gì" thường là một trong mấy nỗi lo dưới đây. Lời đi kèm trả lời đúng nỗi lo thì bố mẹ nhận dễ hơn:
| Bố mẹ nghĩ | Lời đi kèm nên nói | Câu ví dụ |
|---|---|---|
| Con nhịn ăn để gửi | Con vẫn đủ ăn, đủ để dành | Con trả trọ, để dành xong rồi mới gửi, bố mẹ yên tâm. |
| Con coi bố mẹ là gánh nặng | Đây là việc con muốn làm | Con thích nghĩ tới bố mẹ mỗi lần nhận lương. |
| Con trả ơn, trả nợ | Không có chuyện nợ nần | Tiền này để bố mẹ tiêu cho thoải mái, không phải để trả gì hết. |
| Bố mẹ phải tiêu đúng ý con | Bố mẹ tự quyết | Bố mẹ muốn dùng vào đâu thì dùng. |
| Anh chị em khác có gửi không | Không so, không kể ai gửi bao nhiêu | Bỏ hẳn chuyện này khỏi thư. |
Không cần viết đủ năm ý. Đọc lại cách bố mẹ mình hay từ chối để đoán nỗi lo chính, rồi trả lời đúng nỗi lo ấy bằng một câu. Phần còn lại của lá thư dành cho chuyện khác, để tiền chỉ là một dòng trong thư chứ không phải lý do của thư.
Khung thư ngắn bốn đoạn đi kèm tiền
Lời đi kèm tiền không cần dài, nửa trang là đủ. Bốn đoạn theo thứ tự này giúp tiền nằm đúng chỗ của nó:
- Một chuyện của con, không về tiền. Mở thư bằng một chuyện nhỏ trong tháng: cây rau trên ban công, buổi đi chơi với bạn, món mới nấu. Mở bằng chuyện thường làm thư thành thư hỏi thăm có kèm tiền, không phải giấy báo chuyển tiền.
- Một dòng về khoản tiền. "Con gửi bố mẹ ít tiền tháng này, con đã chuyển hôm qua." Không nhắc số tiền trong thư nếu thư có thể qua tay người khác.
- Một câu gỡ áy náy. Chọn đúng nỗi lo của bố mẹ mình: con vẫn đủ sống, bố mẹ tự quyết cách dùng, đây là việc con muốn làm.
- Hỏi chuyện nhà và kết. Hỏi một việc cụ thể ở nhà, rồi một câu chào. Không kết bằng "bố mẹ nhớ tiêu đi đừng để dành".
Nếu tiền gửi cho một việc cụ thể, như sửa mái nhà, đi khám, mua cái tủ lạnh mới, nói rõ việc ấy ở dòng thứ hai và để bố mẹ quyết các chi tiết. Tiền cho việc cụ thể bố mẹ thường dễ nhận hơn tiền chung chung, vì thấy rõ con đã tính trước.
Ba mẫu lời đi kèm tiền
Mẫu một, lá thư đầu tiên khi bắt đầu gửi đều hằng tháng. Bố mẹ ơi, tháng này con được nhận chính thức ở chỗ làm, lương ổn định hơn. Con bàn với mình rồi, từ giờ mỗi tháng con gửi về bố mẹ một ít, chuyển vào đầu tháng. Con đã trả trọ, để dành phần của con trước rồi mới tính phần gửi về, bố mẹ đừng lo con thiếu. Bố mẹ dùng vào đâu tuỳ bố mẹ, mua thêm ít thịt cá hay để dành sửa bếp cũng được. Ruộng nhà mình gặt chưa mẹ? Con.
Mẫu hai, gửi cho một việc cụ thể. Mẹ ạ, anh Hai kể mái bếp nhà mình dột từ mùa mưa. Con gửi mẹ một khoản để thay mấy tấm tôn, con chuyển cho anh Hai rồi, anh lo gọi thợ giúp mẹ. Mẹ chọn màu tôn nào mẹ thích. Ở đây con khoẻ, tuần này con tập nấu canh chua theo cách mẹ, chua quá, lần sau con bớt me. Mẹ giữ sức. Con.
Mẫu ba, khi bố mẹ nhất định không nhận. Bố mẹ ơi, con biết bố mẹ bảo không cần. Con không gửi vì nghĩ bố mẹ thiếu, con gửi vì con thích được góp vào bữa cơm nhà mình dù con ở xa. Nếu bố mẹ chưa dùng tới, bố mẹ cứ để đó, khi nào nhà cần thì dùng. Con chỉ xin bố mẹ đừng gửi trả lại con nhé. Tối nay con ăn cơm với bạn cùng phòng, hai đứa nấu nồi cá kho. Con.
Gửi thế nào cho an toàn
Không kẹp tiền mặt trong thư gửi qua bưu điện. Quy định bưu chính không cho gửi tiền mặt trong bưu gửi, và một phong bì có tiền đi qua nhiều tay luôn có rủi ro. Muốn gửi tiền, dùng chuyển khoản ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền tại bưu điện; lá thư gửi riêng, hoặc chụp lá thư gửi qua ứng dụng nhắn tin cùng lúc chuyển tiền.
Nếu bố mẹ không dùng tài khoản ngân hàng, nhờ một người trong nhà ở gần nhận giúp rồi đưa tận tay, kèm lá thư. Nhờ người quen về quê cầm hộ thì gói tiền riêng, ghi rõ người nhận, và nhắn cho bố mẹ biết trước để khỏi nhầm lẫn. Đừng nhờ người lạ, cũng đừng ghi số tiền ngoài phong bì.
Lần nào chuyển tiền cũng nên nhắn cho bố mẹ một câu xác nhận, ngắn và rõ, để bố mẹ biết khoản tiền ấy đúng là của con. Người lớn tuổi hay bị kẻ xấu gọi điện, nhắn tin giả làm con cháu xin chuyển tiền; một thói quen trong nhà như "con chỉ gửi đầu tháng, có thư kèm" giúp bố mẹ nhận ra ngay khi có ai nhắn khác thói quen ấy.
Chỗ hay vấp trong lời đi kèm tiền
Những câu dưới đây viết ra vì thương, mà đọc lên lại làm bố mẹ khó nhận:
- Kể công. "Tháng này con làm thêm cả chủ nhật mới đủ gửi về." Bố mẹ đọc xong không dám tiêu.
- Dặn dò tiêu tiền. "Bố mẹ nhớ mua thuốc bổ, đừng để dành, đừng cho ai mượn." Bố mẹ thấy bị quản như trẻ con.
- So với anh chị em. "Anh Cả không gửi thì con gửi." Câu ấy gieo chuyện trong nhà, bố mẹ khó xử với cả hai đứa con.
- Nhắc số tiền nhiều lần. Một lần là đủ, hoặc không cần nhắc nếu đã chuyển khoản có ghi nội dung.
- Chỉ gửi tiền, không bao giờ kèm lời. Lâu dần thành như trả một khoản cố định, bố mẹ nhận mà thấy xa con.
Câu sửa chung: nói về mình một câu (con vẫn đủ), nói về bố mẹ một câu (bố mẹ tự quyết), rồi chuyển sang chuyện khác. Tiền đi kèm một lời thường ngày thì nhẹ, đi kèm một bài giảng thì nặng.
Tin nhắn hằng tháng, thư tay vài lần một năm
Gửi tiền đều hằng tháng thì không cần tháng nào cũng viết thư tay. Lời nhắn chữ ngắn đi cùng lần chuyển tiền là đủ cho những tháng bình thường: "Mẹ ơi, con chuyển tiền tháng này rồi nhé. Hôm qua con đi ăn bún với bạn, nhớ bún mẹ nấu." Hai câu, một câu báo, một câu đời thường.
Thư tay để dành cho những lần có ý nghĩa hơn: lần đầu bắt đầu gửi, lần gửi cho một việc lớn như sửa nhà, lần thay đổi mức gửi, hay cuối năm khi con muốn nói với bố mẹ điều gì đó dài hơn. Những lá thư ấy bố mẹ giữ lại, còn tin nhắn hằng tháng thì giữ cho nếp nhà đều đặn.
Nếu bố mẹ không quen đọc tin nhắn, gọi một cuộc ngắn sau khi chuyển tiền, hoặc ghi một tin thoại vài chục giây. Điều quan trọng là khoản tiền không bao giờ tới trong im lặng; có một lời đi kèm, dù là lời ngắn, bố mẹ mới thấy đó là con đang nghĩ tới mình chứ không phải một khoản tự động.
Khi anh chị em cùng góp gửi về
Nhà đông con thường có cách góp chung: mỗi người một phần, một người đứng ra gửi. Cách này tiện nhưng dễ làm bố mẹ không biết ai góp gì, hoặc ngược lại, bố mẹ biết rõ quá rồi đem ra so. Lời đi kèm trong trường hợp này nên ký chung "các con", nói đây là phần cả nhà góp, không liệt kê ai bao nhiêu.
Mỗi người con vẫn có thể viết riêng cho bố mẹ những lá thư hỏi thăm của mình, nhưng không nhắc tới tiền trong thư riêng. Tiền là chuyện chung, thư là chuyện riêng. Tách như vậy giữ cho thư của từng người không thành chỗ kể công, và giữ cho anh chị em khỏi so đo nhau qua lời bố mẹ kể lại.
Nếu có người trong nhà không góp được một thời gian, đừng nhắc trong thư gửi bố mẹ. Chuyện đó anh chị em bàn với nhau. Với bố mẹ, điều cần biết chỉ là các con vẫn đều đặn nghĩ tới nhà, và không đứa nào phải nhịn ăn để gửi.
Khi phải gửi ít đi hoặc tạm ngưng
Có tháng con mất việc, có em bé, phải trả khoản vay, không gửi được như mọi khi. Im lặng mà ngưng gửi là cách làm bố mẹ lo nhất: bố mẹ sẽ đoán con gặp chuyện. Một lá thư ngắn báo trước giúp bố mẹ yên hơn nhiều so với việc tự nhận ra.
Lá thư ấy nói thẳng, không xin lỗi rối rít: "Mấy tháng tới con gửi ít hơn, vì nhà con chuẩn bị đón em bé, con muốn để dành cho lúc sinh. Con vẫn ổn, khi nào thong thả con gửi lại như cũ." Nói lý do thật ở mức vừa đủ, nói con vẫn ổn, và không hứa một ngày cụ thể nếu chưa chắc.
Nhiều bố mẹ đọc thư ấy còn thấy nhẹ người, vì cuối cùng con cũng biết lo cho mình. Có bố mẹ còn gửi ngược lại cho con một khoản để dành bấy lâu. Nếu điều đó xảy ra, nhận với một lời đơn giản, vì với bố mẹ, được giúp con lúc khó cũng là một niềm vui.
Câu hỏi thường gặp
Gửi tiền về cho bố mẹ nên viết gì kèm theo?
Viết ngắn: một chuyện nhỏ của con, một dòng báo đã gửi tiền, một câu nói con vẫn đủ sống và bố mẹ tự quyết cách dùng, rồi hỏi chuyện nhà. Không kể công, không dặn dò cách tiêu.
Bố mẹ không chịu nhận tiền thì nói sao?
Nói rõ con không gửi vì nghĩ bố mẹ thiếu, mà vì con muốn góp vào bữa cơm nhà mình. Nếu bố mẹ chưa cần dùng, để đó khi nào cần thì dùng, chỉ xin đừng gửi trả. Gửi cho một việc cụ thể cũng giúp bố mẹ dễ nhận hơn.
Có nên kẹp tiền mặt trong thư gửi bưu điện không?
Không nên. Quy định bưu chính không cho gửi tiền mặt trong bưu gửi, và phong bì có tiền đi qua nhiều tay luôn có rủi ro. Dùng chuyển khoản hoặc dịch vụ chuyển tiền tại bưu điện, lá thư gửi riêng.
Có nên ghi số tiền trong thư không?
Nếu thư có thể qua tay người khác thì không nên. Chỉ cần viết con đã gửi ít tiền, chuyển vào hôm nào. Nếu bố mẹ cần biết số tiền để đối chiếu, nhắn riêng một tin cho bố mẹ.
Muốn tạm ngưng gửi tiền thì báo bố mẹ thế nào?
Báo trước bằng một lá thư hoặc tin nhắn ngắn, nói lý do thật ở mức vừa đủ, nói con vẫn ổn và khi nào thong thả sẽ gửi lại. Im lặng mà ngưng làm bố mẹ đoán con gặp chuyện và lo hơn.
Làm sao để bố mẹ không bị lừa bởi tin nhắn giả làm con xin tiền?
Giữ một thói quen trong nhà rõ ràng, ví dụ con chỉ gửi đầu tháng và luôn có lời nhắn kèm, con không bao giờ nhắn xin bố mẹ chuyển tiền gấp. Dặn bố mẹ khi có ai nhắn khác thói quen ấy thì gọi lại cho con trước.