ThanTinh.comThân Tình
Thư cho con xa nhà và thư con gửi về

Thư bố mẹ gửi con khi không đồng ý lựa chọn của con: nói thật mà không cắt đường về

Con ở xa đổi ngành, bỏ việc ổn định, chọn nơi sống bố mẹ không ưng. Thư nên nói thật nỗi lo một lần, nói rõ vẫn là bố mẹ của con. Khung thư và hai mẫu.

an elderly man seen from behind at a desk by a window in soft morning light, pausing with a pen above blank sheets, a cold cup of tea beside him

Khi bố mẹ không đồng ý với một lựa chọn lớn của con đang ở xa, lá thư nên nói nỗi lo của mình một lần, rõ ràng và có lý do, rồi nói rõ hơn nữa rằng dù con chọn gì, bố mẹ vẫn là bố mẹ của con. Một trang là đủ. Thư không để thuyết phục con đổi ý; thư để con biết ý bố mẹ mà không phải mất nhà.

Hoàn cảnh ở đây: con đã lớn, đang sống ở thành phố khác, vừa báo một quyết định mà bố mẹ không ưng. Con bỏ công việc ổn định để làm riêng, bỏ ngành đang học để theo nghề khác, chuyển hẳn tới một nơi xa hơn, hay chọn cách sống khác với mong muốn của nhà. Qua điện thoại, hai bên đã nói vài câu nặng hoặc cùng im lặng. Lá thư là cách để bố mẹ nói cho trọn mà không bị ngắt lời, và để con đọc trong lúc không phải phòng thủ. Bài này không bàn chuyện vợ chồng hay chuyện hôn nhân của con.

Đứa con đã lớn đang chờ đọc điều gì

Con báo một quyết định lớn với bố mẹ thường đã nghĩ rất lâu trước đó. Con biết bố mẹ sẽ lo, có khi đã đoán trước từng câu bố mẹ sẽ nói. Điều con thật sự chờ không phải lý lẽ, mà là câu trả lời cho một nỗi sợ: liệu bố mẹ có quay lưng không.

Vì thế đoạn quan trọng nhất của lá thư không phải đoạn nói lo, mà đoạn nói rằng bố mẹ vẫn ở đây. Nếu con đọc thấy được điều ấy, con sẽ đọc phần nói lo bằng tâm thế nghe, chứ không phải tâm thế cãi. Ngược lại, thư mở đầu bằng lý lẽ phản đối thì con đọc tới đâu cũng chỉ tìm chỗ để phản bác.

Điều làm con đau nhất là những câu điều kiện: "nếu con làm thế thì đừng về nhà nữa", "con làm thế là không coi bố mẹ ra gì". Những câu ấy có khi viết trong lúc giận, nhưng con sẽ nhớ rất lâu, lâu hơn nhiều so với nỗi giận của bố mẹ.

Con cũng không muốn bị đối xử như đứa trẻ. Một lá thư liệt kê mười điều con chưa nghĩ tới sẽ đọc như một bài kiểm tra. Tin rằng con đã nghĩ, rồi hỏi con một hai câu thật lòng muốn biết, là cách nói chuyện của người lớn với người lớn.

Khung thư năm đoạn: nghe, lo, hỏi, tin, cửa

Năm đoạn ngắn, theo đúng thứ tự này. Đổi thứ tự, đặt đoạn lo lên đầu, là lá thư đổi hẳn giọng.

  1. Nhắc lại điều con đã nói (hai câu): "Bố mẹ đã nghe con nói chuyện nghỉ việc để mở xưởng riêng." Cho con thấy bố mẹ hiểu đúng điều con định làm.
  2. Nói nỗi lo, một lần, có lý do (ba, bốn câu): lo cụ thể chứ không lo chung: lo tiền vốn, lo con chưa có kinh nghiệm quản lý, lo con xa nhà hơn. Mỗi nỗi lo một câu, không nhắc lại.
  3. Hỏi một hai câu thật lòng muốn biết (hai câu): "Con đã tính được mấy tháng đầu chưa?" "Có ai làm cùng con không?" Câu hỏi để hiểu, không để bẻ.
  4. Nói rằng quyết định là của con (một, hai câu): "Con đã lớn, con chọn. Bố mẹ nói để con biết bố mẹ nghĩ gì thôi."
  5. Mở cửa (hai câu): "Dù con chọn thế nào, nhà vẫn là nhà của con. Có chuyện gì cứ gọi về." Ký tên cả bố và mẹ nếu được.

Lá thư này không có đoạn kể chuyện nhà dài như thư thường. Một câu chuyện nhà ở cuối là đủ để giữ giọng thân, nhưng đừng để nó làm loãng đoạn mở cửa, đoạn con cần đọc nhất.

Hai mẫu thư, một của bố mẹ, một của mẹ

Mẫu thứ nhất cho trường hợp con bỏ việc ổn định để làm riêng. Mẫu thứ hai cho trường hợp con quyết định chuyển hẳn tới một nơi xa hơn, ít về nhà hơn.

Mẫu 1, bố mẹ cùng ký: "Nam, bố mẹ đã nghe con nói chuyện nghỉ việc ở công ty để mở xưởng riêng với bạn. Nói thật là bố mẹ lo. Lo nhất là tiền vốn con vay, rồi lo con chưa từng tự quản lý người làm. Mẹ còn lo con làm khuya, lại hay bỏ bữa. Con đã tính được mấy tháng đầu chưa, nếu chưa có lãi thì con xoay thế nào? Bố mẹ hỏi để hiểu thôi, không phải để cản. Con đã lớn, việc của con con chọn. Làm được thì bố mẹ mừng, chưa được thì nhà vẫn ở đây, con về lúc nào cũng có cơm. Bố mẹ."

Mẫu 2, mẹ viết riêng: "Con ơi, mẹ đọc tin con nhắn rồi. Mẹ buồn vì con sẽ ở xa hơn, mỗi năm về được ít hơn, mẹ không giấu. Nhưng mẹ biết con không đi vì muốn xa nhà, con đi vì ở đó có việc con thích. Bao giờ con dọn xong chỗ ở mới thì chụp mẹ xem phòng con thế nào. Con đi đâu thì vẫn là con của mẹ. Mẹ."

Cả hai mẫu đều nói thật cảm giác của bố mẹ, nhưng chỉ một lần, và đều kết bằng một câu mở cửa không điều kiện.

Đưa chuyện thật vào mà không thành lý lẽ

Chuyện thật trong thư này rất dễ bị dùng làm vũ khí: "chú Tư cũng bỏ việc rồi trắng tay đấy". Trước khi viết, tự hỏi:

  • Bố mẹ lo nhất điều gì, cụ thể là gì? (tiền, sức khoẻ, khoảng cách, người con sẽ làm cùng.) Viết đúng điều đó, bỏ những nỗi lo phụ.
  • Có lần nào chính bố mẹ cũng từng chọn khác với ý ông bà không? Chuyện ấy kết thúc ra sao? Một câu kể như vậy làm con thấy bố mẹ hiểu.
  • Con đã từng làm điều gì khiến bố mẹ yên tâm về khả năng tự lo của con? Nhắc lại nó, để con biết bố mẹ không chỉ thấy rủi ro.

Tránh kể chuyện người khác thất bại để răn con. Con sẽ nghe ra ngay, và lá thư thành một bài phản biện. Nếu bố mẹ lo về một rủi ro cụ thể, nói thẳng rủi ro ấy, không cần mượn chuyện người khác.

Nếu bố và mẹ không cùng ý, mỗi người viết riêng một đoạn ký tên riêng thì thật hơn là một lá thư chung gượng ép. Nhưng cả hai đoạn đều nên kết bằng câu mở cửa.

Câu dễ viết lúc giận và cách viết lại

Lá thư này hay được viết ngay sau một cuộc gọi căng. Bảng dưới là những câu dễ bật ra và cách viết lại để vẫn nói thật.

Câu dễ viết lúc giậnViết lạiVì sao
Con làm thế thì đừng về nhà nữa.Dù con chọn thế nào, nhà vẫn là nhà của con.Câu đầu con sẽ nhớ cả đời.
Con không coi bố mẹ ra gì.Bố mẹ buồn vì không được bàn trước.Nói cảm giác của mình, không gán ý cho con.
Rồi con sẽ hối hận.Bố mẹ lo nhất là chuyện tiền vốn.Một nỗi lo cụ thể con trả lời được.
Nhà người ta con cái nghe lời bố mẹ.(bỏ hẳn)So sánh chỉ làm con xa thêm.
Thôi, con muốn làm gì thì làm.Con đã lớn, con chọn. Bố mẹ nói để con biết thôi.Câu đầu là buông, câu sau là tin.

Viết xong, để lá thư qua một đêm. Sáng hôm sau đọc lại, câu nào đọc lên thấy mình đang muốn thắng một cuộc tranh luận thì gạch đi.

Lá thư sau: khi con đã đi theo lựa chọn của mình

Vài tháng sau, con đã bắt đầu con đường mình chọn. Có thể việc đang chạy, có thể con đang vất vả hơn tưởng. Đây là lúc lá thư thứ hai của bố mẹ có sức nặng nhất, vì nó cho con thấy câu mở cửa trong lá thư trước là thật.

Nếu mọi việc đang thuận, viết một lá thư ngắn hỏi về chính công việc ấy, bằng sự tò mò thật: xưởng đã có mấy người làm, khách đầu tiên là ai, con thích nhất điều gì. Không viết "bố mẹ vẫn còn lo" ở thư này. Con sẽ hiểu bố mẹ đã chấp nhận, và điều đó làm con muốn kể nhiều hơn.

Nếu con đang khó khăn, càng không nhắc tới lá thư trước. Viết như với một người con đang gặp chuyện bình thường của người đi làm: hỏi con có ăn ngủ được không, nhà đỡ được gì, và nhắc lại câu cũ "nhà vẫn ở đây".

Mẫu ngắn: "Nam, mẹ nghe con kể xưởng tháng này nhiều đơn, mẹ mừng. Con kể mẹ nghe làm cái tủ đầu tiên mất mấy ngày? Bố cứ hỏi mẹ hoài, bố ngại không hỏi con. Ăn uống cho đủ, có gì cứ gọi về. Mẹ."

Một chi tiết trong mẫu đáng để ý: mẹ kể bố cũng đang tò mò. Với những ông bố còn ngại sau cuộc bất đồng, đó là cách để con biết bố đã nguôi mà không bố nào phải tự nói ra.

Gửi lúc nào và sau đó làm gì

Đừng gửi lá thư trong cơn giận. Chờ ít nhất một hai ngày sau cuộc gọi căng thẳng, viết nháp, đọc lại, rồi mới chép sạch. Nếu cần nói ngay, nhắn một câu ngắn: "Bố mẹ cần thời gian nghĩ, mấy hôm nữa bố mẹ viết cho con." Câu ấy giữ được liên lạc mà không vội nói điều khó rút lại.

Gửi bản giấy qua bưu điện hoặc chụp ảnh lá thư viết tay gửi riêng cho con. Không gửi vào nhóm gia đình, không đọc cho họ hàng nghe, không nhờ anh chị em chuyển lời. Chuyện bất đồng giữa bố mẹ và con nên là chuyện của ba người.

Sau khi gửi, quay lại nhịp liên lạc bình thường: hỏi ăn uống, kể chuyện nhà. Không hỏi lại "con đọc thư chưa, con nghĩ thế nào". Con cần thời gian, và có khi phải vài tháng sau, khi việc của con đã chạy, con mới gọi về kể. Lúc ấy, bố mẹ nghe là đủ, không cần nhắc lại lá thư.

Nếu con thành công, đừng viết "may mà". Nếu con vấp, đừng viết "đã bảo mà". Lá thư mở cửa chỉ có giá khi cửa thật sự mở.

Câu hỏi thường gặp

Có nên viết thư thay vì nói chuyện trực tiếp khi bất đồng với con?

Thư hợp khi nói chuyện trực tiếp hay qua điện thoại dễ thành cãi nhau. Viết cho phép bố mẹ nói trọn ý, con đọc lúc bình tĩnh. Sau thư, vẫn nên có cuộc nói chuyện, nhưng thường nó sẽ nhẹ hơn.

Bố mẹ có nên giấu nỗi lo để con yên tâm làm không?

Không cần giấu. Con biết bố mẹ lo, giả vờ không lo nghe không thật. Nói nỗi lo một lần, cụ thể, có lý do, rồi dừng. Điều cần tránh là nhắc đi nhắc lại nỗi lo trong mọi cuộc gọi sau đó.

Con không trả lời thư thì sao?

Không sao. Nhiều con đọc rồi im lặng vì chưa biết nói gì, hoặc vì cảm động mà ngại. Giữ nhịp gọi điện bình thường, không nhắc lá thư. Con sẽ trả lời bằng cách quay lại nói chuyện với nhà, sớm hay muộn.

Nếu quyết định của con thật sự nguy hiểm thì sao?

Nếu có rủi ro rõ ràng về an toàn, sức khoẻ hay pháp luật, thư không đủ. Gọi điện, nói chuyện trực tiếp, nhờ người con tin tưởng cùng nói. Lá thư lúc ấy vẫn nên giữ câu mở cửa để con biết có chỗ quay về.

Ông bà muốn viết thêm vào thư để khuyên con có nên không?

Nên cẩn thận. Lời ông bà có sức nặng lớn, con khó cãi nên thường im lặng mà xa dần. Nếu ông bà viết, nên là lời thương, không phải lời khuyên hay phản đối.

Đã lỡ nói câu nặng qua điện thoại thì thư nên viết gì?

Mở thư bằng một câu nhận phần mình: "Hôm trước bố nói nặng, bố không nên nói thế." Không giải thích dài, không kèm "nhưng". Sau đó mới vào các đoạn nghe, lo, hỏi, tin, cửa như bình thường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138