ThanTinh.comThân Tình
Cách viết tay, làm thiệp và gửi thư

Viết thư tay cho người lớn tuổi mắt kém: cỡ chữ, khoảng dòng và câu ngắn dễ đọc

Chữ viết tay dễ đọc cho ông bà, bố mẹ mắt kém: cao bao nhiêu, cách dòng thế nào, viết chữ in hay chữ thường, câu dài mấy chữ, kèm thư mẫu chữ to.

Top-down view of an elderly man's hands holding a magnifying glass over large blank sheets on a countryside porch table, reading glasses folded nearby, bright overcast light

Thư cho người lớn tuổi mắt kém nên viết chữ cao khoảng một centimet, cách dòng rộng gấp đôi bình thường, mỗi câu dưới mười lăm chữ và mỗi câu xuống một dòng. Dùng bút mực đen nét đậm trên giấy trắng không kẻ ô, viết chữ thường rõ nét, không viết nghiêng, và giữ cả thư trong một mặt giấy để người đọc không phải lật.

Bài này dành cho con cháu viết cho ông bà, bố mẹ đã ngoài bảy mươi, mắt mờ, đọc phải đeo kính hoặc dùng kính lúp; cũng dành cho người viết cho cô dì chú bác lớn tuổi đang ở một mình. Không bàn chuyện bệnh mắt hay cách chữa, chỉ bàn cách viết sao cho người nhận tự đọc được thư của mình mà không cần nhờ ai.

Người mắt kém đọc thư như thế nào

Nhiều ông bà đọc thư bằng cách đưa sát giấy ra cửa sổ, nheo mắt, đọc từng chữ một. Chữ nhỏ, nét mảnh hay viết liền thì một dòng có khi phải đọc ba lần. Đọc mỏi, họ gấp thư lại, chờ con cháu sang đọc hộ. Như thế lá thư mất đi cái quý nhất: khoảnh khắc người nhận ngồi một mình với lời của người viết.

Người lớn tuổi cũng nhớ ngắn hơn. Câu dài có hai ba vế, đọc đến cuối đã quên đầu. Một lá thư hai mặt giấy, đọc sang mặt sau đã quên mặt trước kể gì. Vì thế với người mắt kém, ngắn và thưa không phải là viết qua loa, mà là viết cho đọc được.

Điều họ muốn đọc vẫn giống mọi người: con cháu có khoẻ không, đang ở đâu, làm gì, có nhớ mình không. Chỉ khác là mỗi ý cần một câu riêng, một dòng riêng. Câu "Cháu khoẻ, đi làm đều, cuối tuần hay đi chợ với vợ, con Na học lớp hai rồi" nên tách thành bốn dòng.

Thông số gợi ý cho một lá thư dễ đọc

Không cần đo bằng thước, nhưng bảng dưới cho bạn hình dung khác biệt giữa thư thường và thư cho người mắt kém:

Yếu tốThư thườngThư cho người mắt kém
Chiều cao chữ thườngKhoảng nửa centimetKhoảng một centimet, chữ hoa cao hơn chút
Khoảng cách dòngTheo dòng kẻ sẵnBỏ một dòng kẻ, hoặc dùng giấy trắng và cách rộng
Số dòng trên một mặt khổ thườngHai mươi đến ba mươiMười đến mười lăm
Độ dài câuTự nhiênDưới mười lăm chữ, một câu một dòng
BútBút bi xanh hay đenBút dạ nét vừa hoặc bút mực đen nét đậm
GiấyGiấy kẻ ô, giấy màuGiấy trắng hoặc ngà, không hoa văn, không kẻ ô dày
LềHẹpRộng hai ngón tay mỗi bên để cầm không che chữ

Màu mực đen trên giấy trắng cho độ tương phản cao nhất. Mực xanh nhạt, mực tím hay mực nhũ nhìn đẹp nhưng người mắt kém đọc rất khó, nhất là khi trời tối hoặc trong phòng thiếu đèn.

Viết chữ thế nào cho dễ nhận mặt

Chữ thường, đứng thẳng, tách rời. Chữ viết liền nét kiểu thư pháp hay chữ nghiêng nhanh khiến các con chữ dính vào nhau. Viết đứng, mỗi con chữ tách nhẹ, giống chữ học sinh lớp một tập viết, là dễ đọc nhất.

Dấu thanh đặt rõ, không lệch. Tiếng Việt sai dấu là sai nghĩa. Người mắt kém dễ đọc nhầm dấu hỏi với dấu ngã, dấu sắc với dấu huyền. Đặt dấu ngay trên nguyên âm chính, đủ to, không quệt dài sang chữ bên cạnh.

Không viết toàn chữ in hoa. Nhiều người nghĩ chữ in hoa dễ đọc, nhưng cả dòng chữ hoa trông như một khối, khó nhận từng chữ. Chữ thường có phần lên, phần xuống nên mắt nhận hình dạng nhanh hơn. Chỉ viết hoa đầu câu và tên riêng.

Khoảng trống giữa các chữ rộng ra. Giữa hai tiếng nên cách bằng một con chữ "o". Viết sít nhau thì "nhà con" dễ đọc thành "nhà còn".

Viết chậm hơn một nhịp. Chữ đẹp với người mắt kém là chữ đều, không phải chữ bay. Viết chậm, chữ đều hơn và ít phải sửa, mà sửa trên thư chữ to thì càng lộ.

Thư mẫu chữ to, câu ngắn

Mỗi mẫu dưới đây được viết để chép ra giấy theo đúng cách một câu một dòng. Khi chép, bạn để trống một dòng giữa các ý lớn.

Cháu viết cho bà nội ở quê: "Bà ơi. Cháu là Tùng, con bố Lâm. Cháu vẫn khoẻ. Cháu đi làm ở xưởng gỗ. Trưa cháu ăn cơm hộp. Tối cháu nấu canh rau. Bà ăn cơm có ngon không? Đêm bà có ngủ được không? Cây bưởi nhà mình ra quả chưa bà? Tháng sau cháu về. Cháu thương bà."

Con gái viết cho bố ít nói, mắt đã kém: "Bố ơi. Con viết thư cho bố. Con và hai đứa nhỏ đều khoẻ. Thằng lớn vừa thi xong. Nó được điểm khá. Con bé út đã biết đi xe đạp. Bố còn ra vườn mỗi sáng không? Bố nhớ đội nón khi nắng. Con gửi bố ảnh hai đứa. Con của bố."

Thư rất ngắn để dán cạnh giường, cho người gần như chỉ đọc được vài chữ: "Mẹ ơi. Con khoẻ. Con nhớ mẹ. Chủ nhật con về." Viết bốn dòng, mỗi dòng một câu, chữ cao gần hai centimet. Nhiều người dán lá này ở đầu giường để ông bà mở mắt là thấy.

Đưa chuyện thật vào mà vẫn giữ câu ngắn

Thư chữ to dễ thành khô khan vì toàn câu báo cáo "con khoẻ, con ăn được". Để có hơi người viết mà không dài, bạn làm theo mấy bước:

  1. Chọn đúng một chuyện mới nhất, đáng kể nhất trong tháng, ví dụ đứa cháu mọc răng, nhà vừa sơn lại, con được lên lương.
  2. Tách chuyện ấy thành ba câu ngắn có chi tiết: "Cu Tý mọc răng rồi. Răng cửa dưới. Nó cười trông rất buồn cười."
  3. Hỏi lại một chuyện người nhận hay nhắc: cây bưởi, con mèo, bà hàng xóm, cái giếng.
  4. Thêm một câu cho thấy người viết nhớ một kỷ niệm với người nhận: "Cháu vẫn nhớ món cháo bà nấu hôm cháu sốt."
  5. Đọc to lá thư một lần, câu nào phải ngừng lấy hơi ở giữa là câu còn dài, tách tiếp.

Năm bước này giữ thư khoảng mười hai đến mười lăm câu, vừa một mặt giấy chữ to. Chuyện chưa kể hết thì để thư sau; với người lớn tuổi, nhận thư đều đặn mỗi tháng vui hơn nhận một lá dài mà đọc không hết.

Chỗ hay vấp và cách sửa

Những lỗi dưới đây không làm thư hỏng về tình cảm, chỉ làm người mắt kém không đọc được, mà không đọc được thì tình cảm cũng không đến nơi.

LỗiVì sao khóSửa
Viết kín hai mặt giấyMực mặt sau in hằn sang mặt trước, chữ chồng lên nhauViết một mặt, cần thì dùng tờ thứ hai
Câu dài nhiều dấu phẩyĐọc đến cuối quên đầuTách mỗi vế thành một câu
Viết tắt "ko", "đc", "vs"Người già không quen chữ tắtViết đủ "không", "được", "với"
Tên riêng của bạn bè, đồng nghiệpNgười nhận không biết là aiNói "chị cùng phòng", "anh tổ trưởng"
Từ mượn tiếng nước ngoàiĐọc không ra, hiểu không đượcThay bằng từ Việt thường dùng
Chữ nhỏ dần về cuối thưHết chỗ nên viết dồnƯớc lượng trước, thiếu chỗ thì sang tờ mới

Một mẹo nhỏ: viết xong, đặt thư cách mắt một sải tay rồi nhìn. Chỗ nào bạn phải nheo mắt mới đọc được thì người mắt kém sẽ không đọc được.

Thư tay chữ to, bản in hay tin thoại: khi nào dùng cái nào

Với người mắt kém, thư tay không phải lúc nào cũng là lựa chọn duy nhất. Bảng dưới giúp bạn chọn theo tình trạng của người nhận và việc cần nói:

Hình thứcHợp khiKhông hợp khi
Thư tay chữ toNgười nhận còn tự đọc được với kính, thích cầm giấy, hay cất thưMắt đã gần như không thấy chữ, không có ai đọc hộ
Bản in chữ lớn kẹp kèm thư tayThư dài, có nhiều chuyện, người nhận đọc chữ in dễ hơn chữ tayThư rất ngắn, chỉ vài dòng hỏi thăm
Tin thoại soạn sẵn trên điện thoạiNgười nhận nghe rõ, quen bấm nghe tin nhắn, cần tin nhanhNgười nhận nghe kém, hoặc ở nơi ồn
Nhờ người ở cùng đọc to thư tayNgười nhận thích nghe giọng người thân trong nhà, ở cùng con cháuThư có chuyện riêng chỉ muốn một người biết

Nhiều nhà dùng cùng lúc hai cách: gửi thư tay chữ to để ông bà cất, rồi nhắn một tin thoại ngắn báo "con vừa gửi thư cho mẹ, mấy hôm nữa tới". Ông bà nghe tin thoại xong sẽ ngóng thư, và khi thư tới thì đọc kỹ hơn.

Nếu người nhận nghe kém mà mắt cũng kém, thư tay chữ thật to, câu thật ngắn vẫn là cách chắc nhất. Khi ấy đừng ngại viết ít; bốn năm dòng rõ ràng còn hơn một trang dài người nhận không đọc nổi.

Gửi thư và giúp người nhận đọc

Thư chữ to dùng giấy khổ lớn hơn nên khi gấp có thể dày hơn bình thường. Gấp ba theo chiều ngang cho vừa phong bì dài, đừng gấp tư vì nếp gấp cắt ngang chữ, người mắt kém nhìn nếp gấp tưởng là gạch xoá.

Nếu ông bà ở cùng con cháu khác, có thể gửi thư cho người ở cùng và dặn đưa tận tay. Khi người nhận đã quá yếu mắt, thư vẫn nên viết chữ to nhưng thêm một dòng nhắn người đọc hộ ở ngoài phong bì hoặc trên tờ giấy riêng: "Nhờ em đọc chậm cho bà nghe, đọc hai lần." Người già nghe một lần thường chưa kịp nhận ra ai viết.

Với người ở viện dưỡng lão hay nằm viện lâu ngày, hỏi nhân viên chăm sóc xem có thể đặt thư cạnh giường hay dán ở chỗ nào người nhận nhìn thấy, rồi viết loại thư rất ngắn như mẫu thứ ba. Một lá thư nằm trong ngăn kéo thì người mắt kém khó tự lấy ra đọc lại.

Câu hỏi thường gặp

Viết thư cho người mắt kém nên dùng bút gì?

Bút dạ đầu tròn nét vừa hoặc bút mực đen nét đậm là dễ đọc nhất. Tránh bút bi đầu nhỏ, mực xanh nhạt hay bút có mực nhũ. Thử viết một dòng ra nháp rồi nhìn từ xa một sải tay trước khi viết thư thật.

Có nên đánh máy rồi in ra cỡ chữ lớn thay cho viết tay không?

In chữ lớn dễ đọc hơn, nhưng nhiều ông bà quý nét chữ của con cháu. Cách dung hoà là viết tay phần lớn rồi nếu cần thì kẹp thêm một bản in chữ to cùng nội dung. Riêng tên ký cuối thư luôn nên viết tay.

Người nhận hầu như không đọc được nữa thì có nên viết thư không?

Vẫn nên. Thư có thể được người nhà đọc to, và nhiều người già thích cầm tờ giấy có chữ của con cháu dù không đọc rõ. Khi đó viết thật ngắn, chữ thật to, và nhờ người ở cùng đọc chậm hai lần.

Giấy kẻ ô học sinh có dùng được không?

Dùng được nếu ô kẻ mờ, nhưng nên bỏ cách một dòng. Giấy kẻ ô dày, màu đậm làm chữ lẫn vào đường kẻ, người mắt kém nhìn thấy rối. Giấy trắng trơn dễ đọc hơn.

Thư cho người lớn tuổi có nên viết bằng chữ in hoa toàn bộ không?

Không nên. Cả dòng chữ hoa trông thành một khối, khó nhận từng chữ và dấu. Chữ thường viết to, đứng thẳng, tách rời dễ đọc hơn; chỉ viết hoa đầu câu và tên riêng.

Nên viết bao nhiêu câu trong một lá thư chữ to?

Khoảng mười đến mười lăm câu ngắn, vừa một mặt giấy khổ thường. Nhiều hơn thế người mắt kém đọc mỏi. Có nhiều chuyện thì chia thành hai lá gửi cách nhau vài tuần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138