Bưu thiếp gửi người thân chỉ cần ba đến sáu dòng: nói mình đang ở đâu, một chi tiết của nơi ấy hoặc của hình mặt trước, một câu hỏi về người nhận và tên mình. Vì bưu thiếp không có phong bì, ai cầm cũng đọc được, nên chỉ viết chuyện vui, chuyện thường ngày; chuyện riêng, tin buồn, chuyện tiền bạc thì để dành cho thư dán kín.
Bài này cho con cháu đi công tác, đi học, đi làm xa muốn gửi một tấm bưu thiếp về cho bố mẹ, ông bà, hoặc cho người lớn tuổi muốn gửi bưu thiếp cho cháu ở thành phố. Bưu thiếp không phải đợi đi du lịch mới gửi; một tấm ảnh in phía sau trường con học, cánh đồng trước nhà bà, đều làm được bưu thiếp. Bài nói cách chia khoảng trống, viết gì, tránh gì và gửi ra sao.
Vì sao bưu thiếp hợp với người thân lớn tuổi
Bưu thiếp nhỏ, nhẹ, không cần bóc. Người lớn tuổi nhận được là xem ngay hình, lật sau đọc ngay chữ, không phải tìm kéo rọc phong bì. Họ hay dựng bưu thiếp lên kệ, giắt vào khung kính tủ, kẹp cạnh tấm lịch, và mỗi lần đi qua lại nhìn một lần.
Bưu thiếp cũng nhẹ gánh cho người viết. Khoảng trống nhỏ nên không ai chờ bạn viết dài; ba dòng là vừa, năm dòng là nhiều. Với người ngại viết thư, một tấm bưu thiếp mỗi tháng là cách giữ liên lạc bằng chữ tay mà không thấy nặng.
Mặt trước có hình giúp người nhận hình dung nơi người viết đang sống: một góc phố, một hàng cây, sân trường, bến xe. Bố mẹ chưa từng lên thành phố nơi con ở trọ sẽ có một hình ảnh để gắn với những câu chuyện con kể qua điện thoại. Vì thế, chọn hình gần với đời sống của bạn thường tốt hơn hình danh thắng nổi tiếng.
Gửi đều thì bưu thiếp thành một bộ sưu tập nhỏ. Nhiều ông bà giữ cả xấp bưu thiếp cháu gửi suốt mấy năm đi học, xếp theo thứ tự, có khách là lấy ra kể cháu học ở đâu, ở chỗ nào. Bưu thiếp không thay được thư, nhưng giữ cho sợi dây chữ viết trong nhà không đứt giữa hai lá thư dài.
Chia mặt sau bưu thiếp thế nào
Phần lớn bưu thiếp có mặt sau chia đôi bằng một đường dọc. Cách dùng mỗi nửa như sau:
| Vùng | Ghi gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nửa trái | Lời viết cho người nhận, ngày tháng ở trên cùng | Ba đến sáu dòng chữ vừa, không lấn sang nửa phải |
| Góc trên nửa phải | Tem | Dán thẳng, không đè chữ |
| Nửa phải, dưới tem | Họ tên và địa chỉ người nhận, mỗi tầng một dòng | Theo địa chỉ hiện hành, xã hoặc phường, tỉnh hoặc thành phố |
| Cuối nửa trái hoặc mép dưới | Tên người gửi, có thể kèm địa chỉ ngắn | Để người nhận trả lời được |
Nếu bưu thiếp tự làm từ ảnh in trên giấy bìa cứng, kẻ một đường dọc giữa mặt sau bằng bút chì rồi viết theo đúng cách chia ấy. Giấy ảnh bóng khó viết, mực dễ nhoè; dán một tấm giấy trắng mỏng lên mặt sau rồi mới viết.
Viết phần địa chỉ trước, phần lời sau. Nhiều người viết lời trước, hứng lên viết dài, đến lúc ghi địa chỉ thì hết chỗ phải viết chữ li ti, bưu tá đọc không ra.
Viết gì và tránh gì vì ai cũng đọc được
Viết chuyện nhìn thấy được. Bưu thiếp hợp với những chi tiết có thể thấy: hàng cây trước chỗ làm vừa thay lá, quán bún đầu ngõ, buổi chợ sáng đông người. Gắn với hình mặt trước thì càng hay: "Cái cầu trong ảnh này con đi qua mỗi sáng".
Một câu hỏi về người nhận. Dù ngắn, bưu thiếp vẫn nên có một câu hỏi. Người nhận thấy mình được hỏi thăm, không chỉ nghe kể.
Tránh chuyện riêng tư. Bưu thiếp đi qua tay nhiều người, ở quê còn có thể được hàng xóm cầm hộ. Chuyện sức khoẻ, chuyện tình cảm, chuyện tiền nong, chuyện xích mích trong nhà đều để cho thư dán kín.
Tránh tin buồn. Báo tin ốm, tin mất việc qua bưu thiếp là để người nhận đọc một mình, không có ai giải thích, rồi cả xóm cũng biết. Tin buồn cần thư đầy đủ hoặc một cuộc gọi.
Tránh ghi lịch vắng nhà. Câu như "cả nhà con đi xa cả tháng, nhà để không" ghi trên bưu thiếp gửi đến chính địa chỉ ấy là không nên. Chuyện đi vắng kể qua điện thoại.
Mẫu lời viết bưu thiếp ba đến sáu dòng
Mấy mẫu dưới vừa nửa trái mặt sau một tấm bưu thiếp thường. Chữ trong ngoặc là chỗ thay bằng chi tiết của bạn.
Con gửi bố mẹ, mặt trước là ảnh con đường gần chỗ trọ: "Bố mẹ ơi, đây là con đường con đi làm mỗi sáng, cuối đường có xe bánh mì con hay mua. Mùa này lá rụng đầy vỉa hè. Nhà mình đã gặt xong chưa? Con."
Cháu gửi bà, mặt trước là ảnh sân trường: "Bà ơi, cháu học ở dãy nhà bên trái, tầng hai. Cây phượng trong ảnh to bằng cây gạo đầu làng mình. Bà ăn cơm ngon miệng không? Cháu của bà."
Bà gửi cháu ở thành phố, mặt trước là ảnh cánh đồng trước nhà: "Cháu ơi, lúa trước nhà đang trổ, bà chụp gửi cháu xem. Con mèo mướp đẻ ba con. Cháu ăn uống đủ không? Bà."
Mẫu thứ ba cho thấy bưu thiếp không chỉ đi một chiều. Người lớn tuổi muốn gửi cho cháu có thể nhờ cháu khác chụp và in ảnh nhà, rồi tự viết vài dòng. Cháu ở xa nhận được tấm ảnh cánh đồng có nét chữ bà thường cất rất kỹ.
Đưa chuyện thật vào khoảng trống nhỏ
Vì chỉ có vài dòng, mỗi chữ trên bưu thiếp phải làm việc. Trước khi viết, tự hỏi: trong tấm hình này, chỗ nào có liên quan đến mình; tuần này mình thấy gì ở nơi ấy mà người nhận chưa biết; người nhận đang bận chuyện gì để hỏi đúng. Ba câu trả lời ấy là ba dòng của tấm bưu thiếp.
Bỏ hết những chữ không mang thông tin. "Con gửi bố mẹ tấm bưu thiếp này để bố mẹ biết con vẫn nhớ" chiếm hai dòng mà không nói gì mới; thay bằng "Hôm nay mưa, con ngồi quán nước đầu ngõ viết cho bố mẹ" thì cũng hai dòng mà vẽ ra được một cảnh.
Một bưu thiếp tốt thường có một chữ chỉ thời gian và một chữ chỉ nơi chốn: "sáng nay", "tối qua", "ở cổng trường", "ngoài ban công". Người nhận đọc sẽ thấy như vừa đứng cạnh người viết một lúc.
Bưu thiếp, thư hay ảnh qua tin nhắn: khi nào dùng cái nào
Ba cách này không thay nhau mà bổ sung cho nhau. Bảng dưới giúp chọn theo việc cần nói:
| Hình thức | Hợp khi | Không hợp khi |
|---|---|---|
| Bưu thiếp | Chào hỏi ngắn, kể một nơi, một cảnh, giữ liên lạc đều | Có tin quan trọng, chuyện riêng, chuyện buồn |
| Thư dán kín | Kể nhiều chuyện, báo tin, nói điều khó nói | Chỉ muốn chào một câu |
| Ảnh gửi qua ứng dụng nhắn tin | Cần nhanh, người nhận quen xem điện thoại | Người nhận mắt kém, không dùng điện thoại, thích cầm giấy |
| Ảnh qua tin nhắn rồi gửi bưu thiếp in đúng ảnh ấy | Muốn người nhận xem ngay rồi có bản để cất | Ảnh có chuyện riêng không muốn để hở |
Cách cuối cùng trong bảng được nhiều nhà dùng: tối nay gửi ảnh qua tin nhắn để bố mẹ xem ngay, tuần sau tấm bưu thiếp in đúng ảnh ấy tới, có nét chữ con. Bố mẹ nhìn thấy cùng một cảnh hai lần, lần sau cầm được trong tay và dựng lên kệ.
Người lớn tuổi không dùng điện thoại thông minh thì bưu thiếp là cách duy nhất để thấy ảnh. Khi ấy đừng tiếc công in, mỗi tháng một tấm là đủ.
Chỗ hay vấp và cách sửa
Bưu thiếp ngắn nên vấp nào cũng lộ rõ. Bảng dưới là câu trước và câu sau khi sửa:
| Vấp | Câu trước | Câu sau |
|---|---|---|
| Câu chung chung | "Ở đây rất đẹp, con rất vui." | "Sáng nay con đi bộ dọc bờ kè, gió mát như ngoài đê nhà mình." |
| Viết tràn sang phần địa chỉ | Chữ chen lẫn vào tên người nhận | Ghi địa chỉ trước, viết lời trong nửa trái |
| Chuyện riêng | "Con với anh ấy chia tay rồi, mẹ đừng buồn." | Để cho thư dán kín hoặc cuộc gọi |
| Chữ li ti cho đủ chuyện | Kín mặt sau, người già không đọc được | Cắt còn ba dòng, chuyện còn lại viết thư |
Nếu thấy mình có quá nhiều chuyện để viết trên một tấm bưu thiếp, đó là dấu hiệu nên viết thư. Bưu thiếp là cái chào qua cổng, thư mới là lúc ngồi xuống uống nước nói chuyện.
Gửi bưu thiếp: dán tem, bỏ hòm hay gửi trong phong bì
Bưu thiếp in sẵn đúng khổ có thể dán tem rồi bỏ thẳng vào hòm thư như thư thường. Hỏi nhân viên quầy mức tem cho bưu thiếp nếu chưa chắc. Bưu thiếp tự làm từ giấy bìa cần đủ cứng, đủ khổ; quá nhỏ, quá mềm hoặc có vật dán nổi thì nên cho vào phong bì.
Muốn giữ bưu thiếp sạch, không dấu bưu điện đè lên hình, hoặc khi lời viết có chút riêng tư, cứ cho bưu thiếp vào phong bì rồi gửi như thư. Khi ấy mặt sau không cần ghi địa chỉ, chỉ cần lời viết.
Bưu thiếp đi không có số theo dõi, thỉnh thoảng thất lạc. Chụp lại hai mặt trước khi gửi. Với ông bà, nếu gửi đều mỗi tháng, có thể nhắn người ở cùng nhặt bưu thiếp trong hòm, đưa tận tay và đọc to giúp nếu mắt ông bà đã kém.
Câu hỏi thường gặp
Bưu thiếp có cần bỏ vào phong bì khi gửi không?
Không bắt buộc. Bưu thiếp đúng khổ có thể dán tem và gửi trần. Cho vào phong bì khi bưu thiếp tự làm mềm, có vật dán nổi, hoặc lời viết có chút riêng tư.
Mặt sau bưu thiếp, địa chỉ ghi bên nào?
Thường ghi ở nửa bên phải, dưới chỗ dán tem, mỗi tầng địa chỉ một dòng. Nửa bên trái dành cho lời viết và tên người gửi. Nên ghi địa chỉ trước để lời viết không lấn chỗ.
Bưu thiếp nên viết bao nhiêu dòng?
Ba đến sáu dòng là vừa: mình đang ở đâu, một chi tiết, một câu hỏi, tên mình. Nhiều chuyện hơn thì viết thư riêng, bưu thiếp chỉ là lời chào ngắn.
Có thể tự làm bưu thiếp từ ảnh chụp điện thoại không?
Được. In ảnh ở hiệu ảnh trên giấy cứng, dán một tờ giấy trắng mỏng ở mặt sau để viết cho khỏi nhoè, kẻ đường chia đôi. Nếu không chắc đủ cứng, gửi trong phong bì.
Có nên viết tin quan trọng lên bưu thiếp không?
Không nên. Bưu thiếp để hở, ai cầm cũng đọc được, và người nhận đọc một mình không có ai giải thích. Tin vui lớn, tin buồn, chuyện tiền bạc nên viết thư dán kín hoặc gọi điện.
Bưu thiếp gửi cho người lớn tuổi cần lưu ý gì?
Chữ to, ít dòng, mực đen, hình mặt trước rõ và gần gũi với họ. Chọn khổ bưu thiếp đứng được hoặc dễ giắt lên kệ, vì người lớn tuổi hay bày ra để nhìn.