ThanTinh.comThân Tình
Thư và thiệp cho ông bà, người lớn tuổi

Thư cho cô dì chú bác lớn tuổi: cháu viết hỏi thăm họ hàng ở quê, xưng hô và mẫu

Cháu viết thư hỏi thăm cô dì chú bác, ông bà trẻ lớn tuổi ở quê: xưng hô bên nội bên ngoại, giới thiệu mình là con ai, nên kể gì và ba mẫu thư.

Medium side shot of a middle-aged woman sealing a plain envelope at a small city apartment table, a potted plant and green tea nearby, soft morning window light

Thư cho cô dì chú bác lớn tuổi nên mở bằng một câu giới thiệu rõ mình là con ai, cháu bên nào, rồi mới hỏi thăm. Nửa trang đến một trang, giọng lễ phép mà gần, xưng "cháu", gọi đúng vai theo cách trong họ vẫn gọi, kể vài câu về gia đình mình và hỏi những chuyện cụ thể về người nhận.

Bài này cho cháu đã đi xa nhiều năm, có những người lớn tuổi trong họ mà mình thương nhưng ít liên lạc: bà cô ruột của bố, ông chú họ từng cõng mình hồi bé, bác gái bên ngoại đã ngoài tám mươi, dì út của mẹ ở một mình. Không phải ông bà ruột, nên không ai nhắc cháu viết, và cháu cũng ngại vì không biết mở lời thế nào sau nhiều năm. Nhưng với các cụ, một lá thư từ đứa cháu ở xa là chuyện hiếm và vui, vì người già trong họ thường chỉ được nhắc tới vào ngày giỗ, ngày đám.

Người lớn tuổi trong họ muốn đọc gì

Các cụ trong họ thường không chờ con cháu xa viết thư, nên khi nhận được thì câu đầu tiên trong đầu là "đứa nào đây". Vì vậy việc trước tiên là giúp người nhận nhận ra mình. Các cụ nhớ người theo quan hệ: con thằng Hai, cháu ngoại bà Tư, đứa ngày xưa hay sang hái ổi. Một câu giới thiệu đúng kiểu ấy làm cụ "à" lên ngay.

Sau đó các cụ muốn biết cả nhánh của cháu sống thế nào: bố mẹ cháu khoẻ không, anh chị em cháu ở đâu, đã có con chưa. Người lớn tuổi trong họ giữ trong đầu cả một cây gia phả sống, và thư của cháu giúp cụ cập nhật cây ấy. Cụ sẽ kể lại cho những người khác trong họ, nên kể rõ ràng vài dòng là cụ quý.

Các cụ cũng muốn được hỏi về mình, không chỉ được báo tin. Hỏi về sức khoẻ, về con cháu của cụ, về cái giếng, cái vườn mà cháu còn nhớ. Điều làm cụ buồn là lá thư xa cách như thư công việc, hoặc lá thư chỉ đến khi cháu cần nhờ việc gì.

Với các cụ đã ở một mình hoặc ít con cháu ở gần, một lá thư từ đứa cháu xa còn là bằng chứng mình vẫn có chỗ trong họ. Cụ sẽ kể với hàng xóm, với người trong họ đến chơi, rằng con bố Thắng ở thành phố vừa viết thư về. Niềm vui đó lớn hơn nhiều so với công cháu bỏ ra để viết.

Xưng hô bên nội, bên ngoại cho đúng

Xưng hô trong họ mỗi vùng mỗi khác, nên quy tắc đầu tiên là gọi theo cách cả nhà vẫn gọi người đó. Bảng dưới chỉ là cách thường gặp, có chỗ khác thì theo nếp nhà mình:

Người nhậnCháu gọiCháu xưng
Anh, chị của bốBác (bác trai, bác gái)Cháu
Em trai của bố, vợ em trai bốChú, thímCháu
Em gái của bố, chồng em gái bốCô, chú (hoặc dượng)Cháu
Anh, chị của mẹBác (hoặc cậu, dì theo vùng)Cháu
Em trai của mẹ, vợ em trai mẹCậu, mợCháu
Em gái của mẹ, chồng em gái mẹDì, chú (hoặc dượng)Cháu
Anh chị em của ông bàÔng bà trẻ, ông bà cô, ông bác, bà dì…Cháu

Nếu không chắc, hỏi bố mẹ trước khi viết: "Con gọi bà ấy là bà trẻ hay bà cô?" Gọi sai một chữ, cụ không giận nhưng sẽ thấy cháu xa họ quá. Trong thư, gọi cả vai lẫn tên hoặc thứ cho rõ, như "bác Cả", "dì Út", "bà cô Ba", để thư khỏi lạc sang người khác cùng vai.

Khung thư, năm đoạn

Thư cho họ hàng lớn tuổi cần thêm đoạn giới thiệu, nên khung dài hơn thư cho ông bà ruột một chút:

  1. Chào và giới thiệu: "Bà cô ơi, cháu là Hằng, con gái thứ hai của bố Thắng, cháu nội ông Tư đây ạ." Một hai câu, đủ để cụ nhận ra.
  2. Vì sao cháu viết lúc này: một câu nhẹ. "Hôm qua bố cháu kể chuyện bà cô hồi trẻ, cháu nhớ bà cô quá nên viết thư." Không cần có lý do lớn.
  3. Kể về nhánh nhà mình: ba bốn câu. Bố mẹ khoẻ không, cháu làm gì ở đâu, anh chị em ra sao, có cháu nhỏ chưa.
  4. Hỏi thăm cụ: hai ba câu cụ thể, có một câu nhắc kỷ niệm cháu còn nhớ ở nhà cụ.
  5. Kết: chúc cụ khoẻ bằng câu thường ngày, nói khi nào về quê cháu sẽ ghé thăm nếu đã có dự định, ký tên kèm quan hệ: "Cháu Hằng, con bố Thắng".

Ba mẫu thư

Mẫu một, cháu gái viết cho bà cô bên nội: "Bà cô ơi, cháu là Hằng, con gái thứ hai của bố Thắng, cháu nội ông Tư đây ạ. Hôm qua bố cháu kể hồi bé bố hay sang nhà bà cô ăn chè con ong, cháu nghe mà thèm, nên ngồi viết thư cho bà cô. Bố mẹ cháu vẫn khoẻ, bố đã nghỉ hưu, giờ trồng mấy chậu lan. Cháu làm kế toán ở thành phố, có một bé trai lên ba. Bà cô dạo này còn đi chợ được không? Cái giếng nhà bà cô ngày xưa cháu hay ra múc nước còn không ạ? Lần về quê cháu sẽ sang thăm bà cô. Cháu Hằng, con bố Thắng."

Mẫu hai, cháu trai viết cho cậu út bên ngoại, giọng thân: "Cậu Út ơi, cháu là Quang, con mẹ Lan đây. Lâu lắm cháu không viết cho cậu, chỉ nghe mẹ kể cậu vẫn đi câu mỗi sáng. Cháu giờ làm thợ cơ khí, tay chai như tay cậu ngày trước. Vợ cháu sắp sinh đứa thứ hai. Cậu dạo này có còn đau khớp gối không? Con chó vện nhà cậu còn sống không, nó từng đuổi cháu chạy quanh sân đấy. Khi nào về cháu mang cho cậu bộ lưỡi câu mới. Cháu Quang."

Mẫu ba, thư rất ngắn cho bác gái mắt kém: "Bác Cả ơi.
Cháu là Minh, con bố Hùng.
Cả nhà cháu vẫn khoẻ.
Cháu nhớ bác.
Bác ăn ngủ có tốt không?
Tháng sau cháu về sẽ sang thăm bác.
Cháu Minh."

Đưa chuyện thật vào khi đã lâu không gặp

Hỏi bố mẹ một chuyện về người nhận. Trước khi viết, hỏi bố mẹ: "Bà cô ngày trước thế nào?" Chuyện bố mẹ kể là cầu nối hay nhất, và cụ sẽ vui khi biết người trong nhà vẫn nhắc tới mình.

Tìm một kỷ niệm của chính cháu. Dù nhỏ: một bữa ăn ở nhà cụ, một lần cụ cho quà, một câu cụ nói. Nếu không nhớ gì, cứ thật thà: "Cháu còn nhỏ quá nên không nhớ nhiều, chỉ nhớ nhà bác có cây khế to."

Kể về nhánh nhà mình cho đủ. Các cụ thích nắm chuyện cả họ. Kể tên vợ hoặc chồng cháu, tên con cháu, nghề của cháu, chỗ bố mẹ đang ở. Viết rõ để cụ kể lại cho người khác không nhầm.

Không bắt đầu bằng xin lỗi dài vì lâu không liên lạc. Một câu "lâu lắm cháu không viết thư cho bà cô" là đủ. Xin lỗi dài dòng làm thư nặng nề, cụ lại phải an ủi ngược lại cháu.

Chỗ hay vấp khi viết cho họ hàng lớn tuổi

Thư cho họ hàng xa dễ vấp ở chỗ khoảng cách: hoặc quá trang trọng, hoặc quá suồng sã.

Chỗ vấpSửa lạiVì sao
Không giới thiệu mình là aiCâu đầu: cháu là ai, con ai, cháu bên nàoCụ nhiều cháu, không biết thư của đứa nào
Giọng như thư công việc: "Kính gửi bác…"Giọng thân trong nhà: "Bác ơi, cháu là…"Họ hàng mà viết như công văn thì xa
Viết thư chỉ khi cần nhờ việcViết thư hỏi thăm trước, nhờ việc sau nếu cầnCụ sẽ nhớ cháu chỉ tìm khi có việc
Nhắc chuyện xích mích cũ trong họKhông nhắc, chỉ hỏi thămThư không phải chỗ phân xử chuyện cũ
Hứa "lần này về cháu ở lâu với bác"Nói "về quê cháu sẽ sang thăm bác"Hứa to rồi ghé năm phút, cụ buồn hơn

Thêm một chỗ hay vấp: chỉ viết cho người họ hàng mình thích mà quên người cùng nhà với họ. Nếu bà cô ở với vợ chồng con trai, gửi lời hỏi thăm cả anh chị ấy và các cháu nhỏ ở cuối thư. Một câu thôi, nhưng giúp lá thư được đón vui vẻ trong cả nhà.

Và nếu cụ không trả lời, đừng hiểu là cụ không vui. Nhiều cụ không viết được nữa, hoặc ngại nhờ người. Lần về quê ghé thăm sẽ biết lá thư đã được đón thế nào.

Gửi thư cho người trong họ

Hỏi bố mẹ hoặc người trong họ địa chỉ hiện tại của cụ, ghi theo xã, tỉnh đang dùng. Nếu cụ ở cùng con cháu, ghi thêm tên người con đó dưới tên cụ. Người đưa thư ở quê thường biết các cụ, nhưng ghi đủ vẫn chắc hơn. Nếu có người trong nhà về quê, nhờ mang tay kèm một gói chè, một hộp bánh nhỏ là cụ quý lắm.

Thư cho họ hàng lớn tuổi không cần đều như thư cho ông bà ruột. Một năm hai ba lá, hoặc mỗi khi nhà có chuyện mới để kể, là đủ giữ sợi dây. Lá đầu tiên là khó nhất, những lá sau sẽ tự nhiên hơn, nhất là khi cụ nhờ người viết thư hồi âm và kể chuyện bên ấy.

Khi về quê, nhớ ghé thăm cụ dù chỉ một lúc, và nhắc tới lá thư: "Bà cô nhận thư cháu chưa?" Các cụ thường lấy thư ra từ ngăn tủ, chứng tỏ đã cất rất kỹ. Những lần ghé thăm như vậy biến lá thư thành một mối quan hệ thật, không chỉ là vài dòng giấy.

Câu hỏi thường gặp

Viết thư cho cô dì chú bác thì mở đầu thế nào?

Mở đầu bằng gọi đúng vai và giới thiệu mình là ai, con ai, cháu bên nào. Ví dụ: bác Cả ơi, cháu là Minh, con bố Hùng đây ạ. Một câu như vậy giúp người nhận nhận ra mình ngay.

Không chắc nên gọi là bác hay cô, cậu hay chú thì làm sao?

Hỏi bố mẹ trước khi viết và gọi theo cách cả nhà vẫn gọi người đó. Mỗi vùng mỗi khác, nên nếp nhà mình là chuẩn, không cần theo sách.

Thư cho họ hàng lớn tuổi có cần trang trọng không?

Lễ phép nhưng không trang trọng như thư công việc. Không cần kính gửi, cứ gọi bác ơi, dì ơi và nói chuyện như người trong nhà là các cụ thấy gần.

Lâu năm không liên lạc thì có nên xin lỗi trong thư?

Một câu nhẹ như lâu lắm cháu không viết thư cho bác là đủ. Xin lỗi dài dòng làm thư nặng nề và cụ lại phải an ủi ngược lại cháu.

Bao lâu nên viết thư cho họ hàng lớn tuổi một lần?

Một năm hai ba lá, hoặc mỗi khi nhà có chuyện mới để kể, là đủ giữ liên lạc. Kết hợp với những lần ghé thăm khi về quê để sợi dây được bền.

Có nên nhờ việc trong lá thư đầu tiên sau nhiều năm không?

Không nên. Lá thư đầu nên chỉ hỏi thăm. Nếu cần nhờ việc, để lá thư sau hoặc nói khi gặp, để cụ không nghĩ cháu chỉ tìm tới khi cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138