ThanTinh.comThân Tình
Thư và thiệp cho ông bà, người lớn tuổi

Thư cháu nhỏ gửi ông bà: bố mẹ chép lời con nói, giữ nguyên giọng và kèm tranh vẽ

Con còn nhỏ chưa viết được, bố mẹ ngồi nghe con kể rồi chép lại thành thư gửi ông bà: hỏi con gì, chép sao cho giữ giọng trẻ, kèm tranh và mẫu thư.

A mother and a small child seen from behind at a low wooden table, the child drawing with crayons on a blank card, warm morning light

Con còn nhỏ, chưa viết được thì bố mẹ ngồi cạnh, hỏi con muốn kể gì với ông bà, rồi chép lại đúng từng câu con nói, kể cả câu ngô nghê. Thư chừng năm đến mười câu, kèm một bức tranh con vẽ và chữ ký nguệch ngoạc của con ở cuối. Ông bà đọc thấy giọng cháu, không phải giọng bố mẹ.

Tình huống: bố mẹ trẻ ở thành phố, con từ ba đến bảy tuổi, ông bà ở quê ít gặp. Con hay nhắc ông bà, hoặc bố mẹ muốn con giữ sợi dây với ông bà dù cả năm chỉ gặp một hai lần. Bài này không dạy con tập viết hay luyện chữ, đó là việc khác. Ở đây con chỉ nói, bố mẹ là người cầm bút, và mục đích duy nhất là gửi tới ông bà một lá thư mang đúng giọng của đứa cháu nhỏ. Cách làm này dùng được cả khi con đã biết viết vài chữ nhưng chưa đủ sức viết cả lá thư.

Ông bà muốn đọc gì từ đứa cháu nhỏ

Ông bà không chờ một lá thư đúng ngữ pháp. Ông bà chờ được nghe cháu nói. Những câu như "bà ơi con có răng lung lay rồi, con lắc cho bà xem nhưng bà không thấy được" làm ông bà cười cả ngày, kể cho cả xóm nghe. Cái quý nhất trong thư trẻ con là sự ngô nghê không ai dạy được: cách con đặt câu ngược, cách con hỏi những điều người lớn không bao giờ hỏi.

Ông bà cũng muốn biết cháu đang thích gì, sợ gì, chơi với ai. Ông bà ở xa, mỗi lần gặp cháu lại lớn khác đi, không biết bắt chuyện thế nào. Một lá thư kể "con thích khủng long cổ dài, con sợ con chó nhà bên" là món quà cho lần gặp sau, vì ông bà sẽ có sẵn chuyện để hỏi cháu.

Điều ông bà không cần: lá thư mà bố mẹ sửa thành câu trơn tru, chèn những lời con chưa hề nói như "con kính chúc ông bà mạnh khoẻ sống lâu". Ông bà đọc là biết ngay đó không phải cháu, và cái vui giảm đi nhiều. Lá thư của trẻ con quý vì nó thật.

Cách ngồi cùng con để có lá thư

Phần khó nhất không phải chép, mà là hỏi sao cho con chịu kể. Một buổi chừng mười lăm phút, làm theo mấy bước này:

  1. Chọn lúc con vui và rảnh, sau bữa tối hoặc sáng cuối tuần, không chen vào giờ con đang xem phim hay đang chơi dở.
  2. Mở đầu bằng một câu gợi: "Con có muốn kể gì cho bà nội nghe không? Bố viết lại rồi mình gửi về cho bà nhé." Để con tự quyết có muốn hay không.
  3. Hỏi những câu cụ thể thay vì "con muốn nói gì": "Hôm nay ở lớp con chơi gì?", "Con muốn hỏi ông chuyện gì?", "Con có muốn khoe bà cái gì không?"
  4. Chép đúng từng câu con nói, kể cả câu sai, câu lặp. Có thể bỏ những câu lạc đề quá xa, nhưng đừng sửa chữ.
  5. Đọc lại cho con nghe và hỏi: "Con muốn thêm gì nữa không?" Trẻ hay nhớ ra điều thú vị nhất ở lúc này.
  6. Để con ký tên hoặc vẽ một hình nhỏ ở cuối thư theo cách của con, và vẽ thêm một bức tranh nếu con thích.

Nếu con không muốn kể, dừng lại, hôm khác thử. Lá thư ép ra thường chỉ có hai câu "con nhớ bà, con yêu bà" theo lời bố mẹ nhắc, và ông bà cũng đọc ra điều đó.

Hai mẫu thư chép lời con

Mẫu một, bé gái bốn tuổi gửi bà ngoại (mẹ chép): "Bà ngoại ơi. Con là Bông đây. Con đi học về rồi. Hôm nay cô cho con ăn cơm với trứng. Con ăn hết. Bà ơi nhà bà có con gà trống không? Con muốn xem con gà trống gáy. Con vẽ cho bà con gà đây, con gà màu đỏ. Con có cái váy mới có hình con mèo. Bà ơi khi nào con về bà nấu chè cho con nhé. Con thương bà nhiều như cái nhà."

Mẫu hai, bé trai sáu tuổi gửi ông nội (bố chép): "Ông ơi, con là Tôm. Con kể ông nghe, con rụng cái răng cửa rồi, con để dưới gối mà không thấy chuột mang đi. Bố bảo chuột ở thành phố bận. Con đang học đếm tới một trăm. Ông có biết đếm tới một nghìn không? Con muốn về quê đi câu cá với ông. Con vẽ cái cần câu đây. Ông giữ nhé, đừng cho ai."

Ở cuối mỗi thư, bố hoặc mẹ có thể thêm một dòng nhỏ tách riêng, ghi rõ: "Mẹ chép đúng lời con kể tối thứ sáu" và ngày tháng. Dòng ấy giúp ông bà hiểu đây là lời cháu thật, và vài năm sau cả nhà đọc lại sẽ biết con nói những câu này lúc mấy tuổi.

Giữ giọng trẻ khi chép

Chép nguyên câu, không sửa cho đúng. Con nói "con ăn hết sạch bách luôn" thì chép đúng thế. Sửa thành "con ăn hết" là mất đi cái giọng ông bà muốn nghe.

Giữ cả câu hỏi ngây ngô. "Ông có biết đếm tới một nghìn không?" là câu ông sẽ trả lời qua điện thoại, và đó là một cuộc trò chuyện ông cháu bắt đầu từ lá thư.

Không chèn lời của người lớn. Nếu bố mẹ muốn hỏi thăm ông bà, viết ở phần riêng bên dưới, ghi rõ là lời bố mẹ. Đừng nhét "con chúc ông bà mạnh khoẻ" vào miệng con nếu con không nói.

Ghi lại cách con gọi. Nếu con gọi bà là "bà Tư" hay "bà ngoại nội" theo kiểu con tự nghĩ ra, giữ nguyên. Những cách gọi ấy là kỷ niệm riêng của nhà.

Chữ chép phải to và rõ. Thư này ông bà sẽ đọc nhiều lần và đọc cho người khác nghe. Chép chữ to, thưa, mỗi câu một dòng, để ông bà tự đọc được mà không cần kính.

Tranh vẽ, chữ ký và những thứ con muốn gửi kèm

Với trẻ nhỏ, phần gửi kèm nhiều khi quan trọng hơn phần chữ. Mấy thứ dễ làm:

  • Một bức tranh con vẽ, bố mẹ ghi nhỏ ở góc dưới con vẽ gì theo lời con: "đây là bà với con gà đỏ". Không có lời ghi, ông bà khó đoán.
  • Dấu bàn tay con in bằng màu nước lên giấy, ghi ngày. Ông bà để dành, năm sau so với bàn tay to hơn.
  • Một chiếc lá con nhặt ở công viên ép khô, dán băng dính trong lên giấy.
  • Một tấm ảnh con đang vẽ bức tranh đó, để ông bà thấy cháu ngồi làm quà cho mình.
  • Chữ ký của con: nếu con đã biết viết tên thì để con tự viết, xiêu vẹo cũng được; nếu chưa thì con vẽ một hình riêng làm chữ ký.

Đừng gửi kèm đồ dễ vỡ, đồ ăn hay đồ có cạnh sắc. Thư chỉ nên là giấy, ảnh và những thứ phẳng, nhẹ. Nếu con muốn gửi đồ chơi cho ông bà giữ hộ, hẹn mang về khi về quê.

Chỗ hay vấp của bố mẹ

Bố mẹ có ý tốt nhưng hay vấp ở mấy chỗ này:

Chỗ vấpLàm lạiVì sao
Viết trước lá thư rồi bảo con đọc theoHỏi con trước, chép sauÔng bà nhận ra ngay giọng bố mẹ
Bắt con nói "con chúc ông bà sống lâu trăm tuổi"Để con tự nói điều con muốnCâu học thuộc không có hồn của cháu
Ép con ngồi đến khi đủ một trangNăm câu cũng đủ, dừng khi con chánCon sẽ ghét việc viết thư cho ông bà
Nhân thư của con để trách ông bà lâu không lên thămPhần lời bố mẹ chỉ hỏi thăm, kể chuyệnMượn lời trẻ để nói chuyện người lớn là không công bằng
Gửi một lần rồi thôiMỗi một hai tháng một láCon quen dần, ông bà có cái mà mong

Một chỗ vấp nữa ít ai để ý: chỉ cho con viết cho một bên ông bà. Nếu con có cả ông bà nội và ông bà ngoại, xen kẽ mỗi lần một bên, hoặc chép hai bản tranh, hai lá thư ngắn. Trẻ nhỏ không nghĩ tới chuyện công bằng, nhưng ông bà thì có.

Và nếu con kể những chuyện trong nhà mà bố mẹ không muốn ông bà biết, như bố mẹ cãi nhau hay chuyện tiền, cứ nhẹ nhàng bỏ câu đó đi khi chép. Không cần giải thích với con, chỉ cần hỏi con kể thêm chuyện khác.

Gửi đi và nối với cuộc gọi sau

Cho thư và tranh vào phong bì to để không phải gấp tranh nhiều lần. Để con tự dán phong bì, tự bỏ vào thùng thư ở bưu điện nếu có dịp. Trẻ nhớ rất lâu cảm giác tự tay gửi thư cho ông bà, và lần sau sẽ tự hỏi "bao giờ mình viết thư cho bà nữa".

Khoảng một tuần sau, khi biết ông bà đã nhận, gọi điện và để ông bà nói chuyện với cháu về lá thư: "Bà nhận được con gà đỏ của con rồi, bà dán lên tường đấy." Lúc đó con sẽ hiểu lá thư của mình đã đi tới đâu. Nếu ông bà muốn viết thư trả lời, bố mẹ đọc to cho con nghe, và lá thư trả lời ấy thường được con giữ rất kỹ.

Lâu dần, khi con đã biết viết, có thể để con tự viết vài chữ, phần còn lại vẫn chép hộ. Chuyển dần từ chép hộ sang tự viết là chuyện tự nhiên, không cần ép, và những lá thư chép hộ hồi nhỏ sẽ thành kỷ vật của cả nhà.

Câu hỏi thường gặp

Con mấy tuổi thì bắt đầu gửi thư cho ông bà được?

Từ khi con nói được câu ngắn, khoảng ba tuổi, đã có thể ngồi kể để bố mẹ chép. Trước đó có thể gửi tranh vẽ nguệch ngoạc, dấu tay kèm vài dòng của bố mẹ kể về con.

Có nên sửa câu sai của con khi chép thư không?

Không nên. Giữ nguyên câu con nói, kể cả câu ngô nghê, vì đó là phần ông bà thích nhất. Chỉ bỏ những câu quá lạc đề hoặc lặp lại quá nhiều.

Con không chịu kể gì thì làm sao?

Dừng lại, hôm khác thử, chọn lúc con vui. Hỏi câu cụ thể như hôm nay con chơi gì, con muốn khoe bà cái gì, thay vì hỏi con muốn nói gì với bà.

Bố mẹ có được viết thêm vào thư của con không?

Được, nhưng viết ở phần riêng bên dưới, ghi rõ là lời bố mẹ. Thêm một dòng ghi chép đúng lời con kể ngày nào để ông bà biết đây là lời cháu thật.

Gửi tranh con vẽ có cần ghi chú gì không?

Nên ghi nhỏ ở góc tranh con vẽ gì theo đúng lời con, kèm ngày vẽ và tuổi của con lúc đó. Không có ghi chú, ông bà thường không đoán ra hình gì và ngại hỏi lại.

Bao lâu gửi một lần là vừa?

Một hai tháng một lá là vừa sức trẻ nhỏ và vẫn đủ để ông bà mong. Đều đặn quan trọng hơn dài, và nên để con thấy việc này là vui chứ không phải bài tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138