ThanTinh.comThân Tình
Thư và thiệp cho ông bà, người lớn tuổi

Thư cho bà khi ông vừa mất: cháu ở xa hỏi thăm thế nào, nhắc ông ra sao, mẫu thư

Ông vừa mất, bà ở lại một mình, cháu ở xa không về thường được: viết thư hỏi thăm bà những tháng đầu, nhắc ông nhẹ nhàng, tránh câu sáo và ba mẫu thư.

An elderly woman seen from behind on a wooden bench in a quiet countryside courtyard, a plain envelope on her lap, a teapot beside her, soft late afternoon light

Thư cho bà khi ông vừa mất nên ngắn, đều, và nói chuyện đời thường nhiều hơn chuyện buồn: hỏi bà ăn ngủ thế nào, kể bà nghe chuyện của cháu, nhắc ông bằng một kỷ niệm nhỏ có thật chứ không bằng lời an ủi chung chung. Nửa trang đến một trang, mỗi tháng một lá trong năm đầu, giọng như cháu vẫn nói với bà hằng ngày.

Bài này dành cho cháu ở xa: đi làm, đi học ở thành phố hay ở nơi khác, đã về dự đám của ông rồi phải đi ngay, hoặc không kịp về. Bà ở lại trong căn nhà vẫn còn đồ đạc của ông, có khi ở với con cái, có khi ở một mình. Những tuần đầu nhà đông người, sau đó mọi người trở về cuộc sống của mình, và bà bắt đầu những ngày thật sự một mình. Đó là lúc thư của cháu có ý nghĩa nhất, khi người ta đã thôi đến thăm. Bài không bàn chuyện thủ tục hay nghi lễ, chỉ nói về lá thư.

Bà đang ở trong những ngày thế nào

Người già mất bạn đời sau năm, sáu chục năm sống cùng thường không khóc nhiều trước mặt con cháu. Bà vẫn nấu cơm, vẫn quét sân, nhưng bữa cơm nấu thừa vì quen nấu cho hai người, buổi tối không còn ai để nói câu "ông ơi tắt đèn ngoài hiên". Những khoảng trống nhỏ ấy mới là chỗ bà thấy thiếu ông nhất.

Bà thường không muốn nghe lời an ủi kiểu "bà đừng buồn nữa", "ông đi rồi bà phải sống cho con cháu". Những câu ấy bà đã nghe hàng chục lần trong đám, và nghe lại qua thư thấy như cháu không biết nói gì khác. Điều bà cần hơn là cảm giác cuộc sống vẫn có người hỏi tới mình, có chuyện mới, có người chờ thư mình trả lời.

Bà cũng thường muốn nói về ông, nhưng ngại vì sợ con cháu buồn theo. Một lá thư có nhắc tới ông một cách tự nhiên, như "cháu ăn quả na lại nhớ ông hay bóc cho cháu", cho bà biết ông vẫn được nhớ, và bà được phép nhớ ông mà không phải giấu. Đó là món quà nhẹ nhàng nhất cháu có thể gửi.

Một điều nữa nên biết: bà có thể lo cho con cháu nhiều hơn trước, vì giờ bà chỉ còn con cháu để lo. Thư của cháu vì thế cần vài câu chắc chắn về chuyện cháu ăn ở, đi lại, sức khoẻ, để bà khỏi thêm một nỗi lo trong những đêm khó ngủ.

Khung thư cho bà, bốn đoạn

Thư cho bà trong những tháng đầu nên đơn giản, ấm và không đòi hỏi bà phải phản hồi điều gì nặng nề:

  1. Chào và hỏi chuyện thường ngày: "Bà ơi, dạo này trời ở quê đã mát chưa? Bà ăn cơm có ngon không?" Hỏi bà như lúc ông còn, không đổi giọng thành dè dặt.
  2. Kể chuyện của cháu: ba bốn câu về công việc, bữa ăn, một chuyện vui nhỏ trong tháng. Bà cần thấy cuộc sống vẫn tiếp tục và cháu vẫn ổn.
  3. Nhắc ông bằng một kỷ niệm: một hai câu, cụ thể, nhẹ. Không cần mỗi thư đều nhắc, nhưng đừng tránh hẳn như thể ông chưa từng có.
  4. Hỏi bà một việc và hẹn thư sau: "Bà còn giữ cái cối giã cua của ông không? Lần về cháu muốn xem lại." Câu hỏi cho bà có chuyện để nghĩ, để kể khi cháu gọi. Kết bằng hẹn ngày gọi hoặc viết tiếp.

Cả thư nửa trang là đủ trong vài tháng đầu. Không cần dài, cần đều. Một lá thư mỗi tháng, đúng hẹn, cho bà một điểm tựa nhỏ trong những ngày không còn ai để chờ.

Ba mẫu thư

Mẫu một, cháu gái ở thành phố, giọng nhẹ: "Bà ơi, cháu viết thư cho bà đây. Mấy hôm nay trên này mưa suốt, cháu đi làm về ướt hết, lại nhớ cái áo mưa ông may thêm vạt cho cháu hồi đi học. Cháu vẫn ăn uống bình thường, công việc cũng ổn, bà đừng lo cho cháu. Ở nhà bà ngủ có được không? Buổi tối bà có sang nhà bác Hai ngồi chơi không? Chủ nhật cháu gọi bà nhé. Cháu thương bà."

Mẫu hai, cháu trai ít lời, viết rất ngắn: "Bà ạ. Cháu vẫn khoẻ. Tháng này cháu được tăng lương một ít, nếu ông còn chắc ông lại bảo cháu để dành mua cái xe. Bà ăn uống đủ không bà? Cây bưởi ông trồng có quả chưa? Tháng sau cháu về được hai ngày. Cháu."

Mẫu ba, cháu dâu viết thay cả nhà, kèm ảnh: "Bà ơi, cháu gửi bà mấy tấm ảnh bé Ốc. Tấm thứ hai là lúc nó ôm cái xe gỗ ông đóng cho anh nhà cháu ngày trước, nó cứ đòi mang đi ngủ. Anh nhà cháu bảo hồi bé anh cũng mê cái đó y như vậy. Bà dạo này lưng có đỡ đau không? Bà muốn ăn gì thì nhắn cháu, cháu gửi về. Cả nhà cháu nhớ bà."

Ba mẫu đều nhắc ông, nhưng ông không là chủ đề chính. Ông xuất hiện như một phần tự nhiên của câu chuyện, đúng như ông vẫn là một phần của cuộc sống bà.

Nhắc ông thế nào cho nhẹ

Nhắc qua đồ vật, món ăn, thói quen. Cái xe gỗ ông đóng, chiếc xe đạp cũ, món canh ông thích, câu ông hay nói. Đồ vật và thói quen gợi nhớ mà không kéo bà vào nỗi đau của ngày ông mất.

Nhắc ông lúc khoẻ, không nhắc lúc ông ốm. Ông dạy cháu câu cá, ông đạp xe đưa cháu đi học. Những ngày cuối của ông bà đã nhớ quá đủ, không cần cháu nhắc lại.

Dùng thì hiện tại cho những thứ ông để lại. "Cây bưởi ông trồng" chứ không phải "cây bưởi của ông ngày xưa". Những gì ông làm vẫn đang ở đó, quanh bà.

Không viết những câu về chuyện ông ở đâu bây giờ. Mỗi nhà một nếp nghĩ. Thư thăm bà không phải chỗ để nói những điều đó, cứ nói về ông như người cả nhà đang nhớ.

Để bà dẫn. Nếu bà trả lời bằng cách kể nhiều về ông, thư sau nhắc ông nhiều hơn. Nếu bà ít nhắc, thư sau nhắc ít đi. Bà biết bà cần gì.

Chỗ hay vấp và câu viết lại

Viết cho người đang buồn dễ vấp theo hai hướng: hoặc quá nặng, hoặc lảng hẳn chuyện buồn.

Câu dễ vấpViết lạiVì sao
"Bà đừng buồn nữa, ông đi là hết khổ rồi.""Cháu biết bà nhớ ông. Cháu cũng nhớ ông."Không ai ra lệnh được cho nỗi buồn
"Bà phải mạnh mẽ lên để sống cho con cháu.""Bà ăn được bữa nào ngon thì kể cháu nghe."Câu "phải" đặt thêm gánh lên vai bà
Tả lại ngày đám, ngày ông mấtNhắc một kỷ niệm khi ông còn khoẻBà đã sống qua ngày đó, không cần đọc lại
Không nhắc tới ông lần nào trong suốt nămNhắc tự nhiên một câu mỗi vài thưLảng hẳn làm bà nghĩ không ai còn nhớ ông
"Bà lên thành phố ở với con cháu cho đỡ buồn."Để chuyện ở đâu cho cả nhà bàn trực tiếpThư không phải chỗ quyết chuyện lớn

Khi bà buồn lâu

Buồn vì mất người bạn đời là điều tự nhiên, và với người già, nỗi buồn ấy có thể kéo dài cả năm hoặc hơn. Thư của cháu không chữa được nỗi buồn, cũng không cần cố. Việc của thư là giữ cho bà cảm giác vẫn có người kết nối với mình.

Nếu qua điện thoại hoặc qua lời người nhà, cháu thấy bà bỏ ăn lâu ngày, mất ngủ kéo dài, không muốn ra khỏi nhà, nói những câu buồn bã về chuyện sống chết, thì đó là lúc cả nhà cần nói chuyện với nhau và đưa bà đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Lá thư lúc đó vẫn viết, nhưng không phải chỗ để khuyên bà. Hãy báo với người ở gần bà để họ để ý.

Trong thư, cháu có thể tăng nhịp lên, mỗi tuần một tấm bưu thiếp ngắn vài dòng, thay vì mỗi tháng một lá thư. Những tấm bưu thiếp đều đặn cho bà biết có người đang nghĩ tới mình, mà không bắt bà phải trả lời gì.

Gửi thư và giữ nhịp

Lá thư đầu tiên nên tới khoảng hai ba tuần sau đám, khi người thăm viếng đã thưa dần. Gửi qua bưu điện, phong bì ghi tên bà rõ ràng. Nếu bà ở với con cái, có thể ghi thêm tên người ở cùng, nhưng thư vẫn là thư cho bà, mở đầu bằng "Bà ơi".

Giữ nhịp mỗi tháng một lá trong năm đầu. Những tháng trùng ngày ông mất, ngày cưới của ông bà, hay mùa ông hay làm việc gì đó, viết thêm một tấm bưu thiếp ngắn, không cần nói rõ lý do. Bà sẽ hiểu. Gọi điện vẫn đều như trước, và hỏi bà "bà nhận thư cháu chưa", để bà có dịp kể lại cho cháu nghe.

Nếu bà muốn viết thư trả lời mà tay đã run, gợi ý bà nói để người ở cùng chép, hoặc gửi kèm trong thư của cháu một tờ giấy đã kẻ dòng to và một phong bì ghi sẵn địa chỉ của cháu. Bà chỉ việc viết vài dòng và nhờ người gửi. Có những bà viết lại cho cháu đúng một câu "bà vẫn khoẻ, bà nhớ ông", và câu đó cháu sẽ giữ rất lâu.

Sau năm đầu, nhịp có thể thưa lại như thư hỏi thăm bình thường. Đến lúc đó, những lá thư đã thành thói quen của hai bà cháu, không còn là thư an ủi nữa, mà là thư của hai người vẫn kể chuyện cho nhau nghe.

Câu hỏi thường gặp

Ông vừa mất thì bao lâu sau nên viết thư cho bà?

Khoảng hai ba tuần sau đám, khi họ hàng đã về và nhà vắng dần. Đó là lúc bà thật sự bắt đầu những ngày một mình và lá thư có ý nghĩa nhất.

Có nên nhắc tới ông trong thư gửi bà không?

Có, nhưng nhẹ và cụ thể, qua một kỷ niệm khi ông còn khoẻ, một đồ vật hay món ăn ông thích. Lảng hẳn chuyện ông làm bà nghĩ không ai còn nhớ ông.

Những câu an ủi nào nên tránh?

Tránh những câu ra lệnh như bà đừng buồn nữa, bà phải mạnh mẽ lên, và tránh tả lại ngày ông mất. Thay bằng câu hỏi thăm bữa ăn, giấc ngủ và chuyện thường ngày.

Thư cho bà khi ông mất nên dài bao nhiêu?

Nửa trang đến một trang. Trong những tháng đầu, đều đặn quan trọng hơn dài. Một tấm bưu thiếp mỗi tuần cũng tốt hơn một lá thư dài mỗi quý.

Bà buồn quá lâu thì cháu ở xa làm gì?

Vẫn viết và gọi đều. Nếu thấy bà bỏ ăn, mất ngủ kéo dài hay nói những câu bi quan, báo người ở gần bà để cả nhà cùng đưa bà đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Có nên rủ bà lên thành phố ở cùng trong thư không?

Không nên đặt chuyện lớn như vậy trong thư. Chuyện bà ở đâu, ở với ai là việc cả nhà bàn trực tiếp với bà, khi bà đã đủ bình tĩnh để nghĩ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138