Sau một trận cãi nhau với bố mẹ, lá thư xin lỗi nên ngắn, chừng nửa trang đến một trang: nói rõ con xin lỗi vì câu nào, việc nào, rồi dừng. Không giải thích lại lý lẽ, không bàn tiếp chuyện đang cãi dở. Giọng là giọng con nói chuyện thường ngày với bố mẹ, không trang trọng, không văn hoa.
Hoàn cảnh hay gặp: con đi học, đi làm ở thành phố, về quê vài hôm hoặc gọi điện về thì to tiếng với bố mẹ vì chuyện việc làm, chuyện lấy vợ lấy chồng, chuyện tiêu tiền. Cúp máy hay lên xe xong mới thấy mình nói quá lời. Gọi lại thì không biết mở đầu thế nào, mà bố mẹ cũng đang giận nên trả lời cụt lủn. Lúc này một lá thư, viết tay gửi về hay chụp lại nhắn qua điện thoại, giúp cả hai bên có thời gian đọc chậm, không phải phản ứng ngay như khi nghe máy.
Vì sao nên viết thay vì gọi lại ngay
Cãi nhau qua điện thoại hay ngay trong bữa cơm thường hỏng ở chỗ hai bên nói đè lên nhau. Gọi lại để xin lỗi, chỉ cần bố hỏi một câu như "thế rốt cuộc con định thế nào" là câu chuyện quay về đúng chỗ vừa cãi, và lời xin lỗi chưa kịp nói đã thành một hiệp cãi mới. Thư thì khác: bố mẹ đọc khi đã nguôi, đọc lại được, và không ai phải nghĩ ngay câu đáp trả.
Thư cũng giúp chính người viết. Khi ngồi viết, bạn buộc phải chọn câu. Bạn sẽ thấy rõ mình muốn xin lỗi vì cái gì: vì đã nói "bố mẹ có hiểu gì đâu", vì đã cúp máy giữa chừng, hay vì đã bỏ về sớm một ngày. Chọn được đúng việc đó, lá thư tự khắc ngắn lại và thật hơn.
Nhiều nhà ít khi nói chữ "xin lỗi" với nhau. Bố mẹ có thể không trả lời thư, không nhắc lại, nhưng lần sau gọi điện thì giọng đã khác. Đó thường là cách người lớn tuổi nhận lời xin lỗi. Bạn không cần đợi một câu "bố mẹ không giận nữa" mới coi là xong.
Bố mẹ muốn đọc gì trong lá thư này
Biết con nhận ra câu nào làm bố mẹ đau. Một câu xin lỗi chung chung kiểu "con xin lỗi vì mọi chuyện" nghe như cho qua. Còn "con xin lỗi vì hôm đó con nói bố mẹ cổ hủ" thì bố mẹ biết con đã nghĩ lại thật. Gọi tên đúng câu nói, đúng hành động là phần quan trọng nhất của thư.
Biết con vẫn ổn. Sau trận cãi, mẹ thường lo con buồn, con bỏ bữa, con giận mà làm liều. Một hai câu kể chuyện thường ngày như "tuần này con vẫn đi làm đều, tối về nấu cơm ăn" làm mẹ yên tâm hơn mọi lời hứa.
Biết chuyện đang cãi chưa bị đóng lại bằng sự im lặng. Bố mẹ sợ nhất là con xin lỗi cho yên rồi tự quyết một mình. Thư nên có một câu hẹn nói tiếp khi cả nhà bình tĩnh, ví dụ "chuyện đổi việc, lần về tới con kể kỹ bố nghe". Không cần chốt gì trong thư.
Điều làm bố mẹ buồn khi đọc. Một lá thư xin lỗi mà nửa sau lại giải thích "nhưng bố mẹ cũng phải hiểu cho con" sẽ bị đọc như lá thư cãi tiếp. Chữ "nhưng" sau lời xin lỗi gần như xoá mất phần trước. Nếu có điều muốn bố mẹ hiểu, để sang lần nói chuyện sau.
Khung thư năm đoạn, mỗi đoạn vài câu
Một lá thư xin lỗi sau cãi nhau không cần dài. Năm đoạn dưới đây, mỗi đoạn hai ba câu, là vừa một mặt giấy viết tay:
- Mở: gọi bố mẹ như mọi khi, nói luôn lý do viết. Ví dụ: "Bố mẹ ơi, mấy hôm nay con nghĩ mãi về tối hôm đó, gọi điện thì con ngại nên con viết."
- Nhận phần mình: nói đúng câu, đúng việc. "Con xin lỗi vì đã cao giọng với bố, và vì câu con nói mẹ chỉ biết lo chuyện bao đồng."
- Nói điều con hiểu ra: một hai câu, không phân trần. "Con biết bố mẹ hỏi nhiều vì lo cho con, chứ không phải không tin con."
- Kể chuyện thường ngày: để thư có hơi ấm và để bố mẹ yên tâm. Chuyện cơm nước, công việc, cái cây trồng ở ban công.
- Kết: hẹn một việc nhỏ, làm được. "Chủ nhật con gọi về nhé" tốt hơn "con hứa từ nay không bao giờ cãi bố mẹ nữa".
Nếu cãi nhau chủ yếu với bố hoặc chủ yếu với mẹ, bạn vẫn nên gửi chung cho cả hai, nhưng ghi rõ câu xin lỗi dành cho ai. Gửi riêng cho một người dễ làm người còn lại thấy bị bỏ ra ngoài.
Ba mẫu thư ngắn theo từng giọng
Các mẫu dưới đây chỉ là khung. Bạn thay chi tiết của nhà mình vào, câu nào không giống cách mình nói thì sửa lại cho giống.
Mẫu 1, con ít nói, viết cho cả bố và mẹ: "Bố mẹ ạ. Tối thứ bảy con nói to quá, lại bỏ lên phòng giữa bữa. Con xin lỗi bố mẹ. Con về tới nơi rồi, phòng trọ vẫn thế, hôm qua con mua được mớ rau muống ngon như rau nhà mình. Chuyện con đổi việc, lần sau về con ngồi nói từ đầu với bố. Con của bố mẹ."
Mẫu 2, con gái viết cho mẹ, thân và hay đùa: "Mẹ ơi, con viết thư này vì gọi điện thì kiểu gì con cũng khóc trước. Hôm đó con bảo mẹ đừng xen vào chuyện của con, câu đó con nói sai. Mẹ hỏi vì mẹ thương, con biết mà. Con vẫn ăn sáng đều, mẹ khỏi lo. Mẹ nhớ uống nước nhiều vào, đừng giận con lâu quá kẻo con không có ai mắng."
Mẫu 3, rất ngắn, gửi bằng tin nhắn cho bố mắt kém: "Bố ơi, con xin lỗi bố chuyện hôm qua. Con nói hỗn. Tối mai con gọi bố." Mẫu này hợp khi bố không quen đọc thư dài. Viết chữ to, mỗi câu một dòng, không viết tắt.
Đưa chuyện thật vào để thư không giống văn mẫu
Hỏi mình: câu nào mình hối nhất? Không phải cả trận cãi, chỉ một câu hoặc một hành động. Câu đó vào đoạn nhận phần mình.
Hỏi mình: lúc đó bố mẹ đang lo điều gì? Bố lo con nghỉ việc ổn định thì lấy gì sống, mẹ lo con ở xa không ai chăm. Viết đúng nỗi lo đó ra cho thấy con đã nghe, kể cả khi con vẫn giữ ý mình.
Hỏi mình: tuần này có chuyện nhỏ gì đáng kể? Bữa cơm, đồng nghiệp mới, con mèo ở xóm trọ, trận mưa làm ướt hết quần áo phơi. Một chi tiết kiểu này đặt vào đoạn kể chuyện sẽ thay chỗ những câu chung như "dạo này con vẫn khoẻ".
Thay vào chỗ nào trong mẫu. Câu hối nhất thay vào chỗ "câu đó con nói sai"; nỗi lo của bố mẹ thay vào câu "con biết bố mẹ hỏi vì lo"; chuyện nhỏ thay vào đoạn kể. Ba chỗ đó là đủ để thư thành thư của nhà bạn.
Chỗ hay vấp và cách sửa
Đây là những câu hay lọt vào thư xin lỗi sau cãi nhau, kèm cách viết lại:
| Câu dễ hỏng | Vì sao hỏng | Viết lại |
|---|---|---|
| Con xin lỗi nhưng bố mẹ cũng phải hiểu cho con. | Chữ "nhưng" biến thư thành lý lẽ | Con xin lỗi vì đã nói to. Chuyện con muốn bố mẹ hiểu, lần về con kể kỹ. |
| Con biết con là đứa con bất hiếu. | Tự hạ mình quá mức làm bố mẹ thêm lo | Con nói câu đó là sai, con biết. |
| Từ nay con hứa sẽ nghe lời bố mẹ hết. | Hứa suông, lần sau khó giữ | Lần sau thấy nóng, con xin phép dừng lại rồi nói tiếp hôm khác. |
| Con buồn lắm, mấy hôm nay con không ăn nổi. | Kể khổ làm mẹ mất ngủ | Mấy hôm nay con nghĩ nhiều, nhưng vẫn ăn uống đi làm bình thường. |
| Mong bố mẹ tha thứ cho con. | Như đòi bố mẹ phải trả lời | Bố mẹ cứ đọc khi nào rảnh, không cần nhắn lại con đâu. |
Đọc lại thư một lượt, gạch hết những câu bắt đầu bằng "nhưng", "tại vì", "ai mà chẳng". Phần còn lại thường đã đủ.
Gửi lúc nào, gửi cách nào
Đừng viết và gửi ngay trong tối cãi nhau. Để qua một đêm, sáng hôm sau đọc lại, sửa bớt câu còn nóng. Nhưng cũng đừng để quá một tuần, vì càng để lâu thì việc nhắc lại càng ngượng, và bố mẹ có thể nghĩ con vẫn đang giận.
Nếu bố mẹ quen đọc tin nhắn, viết tay ra giấy rồi chụp ảnh gửi là cách vừa nhanh vừa có hơi người: bố mẹ nhìn thấy nét chữ của con. Gửi kèm một dòng "con viết cho bố mẹ, bố mẹ đọc lúc rảnh nhé" để không ai tưởng là chuyện gấp. Nếu bố mẹ không đọc được chữ nhỏ trên điện thoại, gửi thư qua bưu điện, hoặc nhờ anh chị em ở gần mang về đưa tận tay.
Sau khi gửi, giữ nhịp gọi điện như bình thường và đừng hỏi "bố mẹ đọc thư chưa". Nếu bố mẹ nhắc tới, nghe là được. Nếu không ai nhắc, cuộc gọi êm hơn mọi lần chính là câu trả lời.
Nếu bố mẹ trả lời bằng một câu trách
Có khi thư gửi đi, bố nhắn lại một câu cộc: "Biết thế thì đừng nói." Hoặc mẹ gọi lên và kể lại một lượt những gì con đã làm sai từ trước tới giờ. Đọc hay nghe như vậy dễ làm bạn nóng lên lần nữa, nhưng thật ra đó thường là cách bố mẹ trút nốt phần giận còn lại. Người lớn tuổi ít khi đáp lời xin lỗi bằng câu "không sao đâu con"; họ hay nói nốt điều chưa nói được trong lúc cãi.
Lúc này bạn không cần viết thêm một lá thư nữa, cũng không cần giải thích. Một câu ngắn là đủ: "Dạ, con biết rồi bố." hoặc "Con nghe mẹ nói rồi, con nhớ." Nếu mẹ kể lể dài, cứ nghe hết, đừng sửa từng chi tiết mẹ nhớ sai. Hôm khác, khi mọi người đã bình thường, bạn mới quay lại chuyện còn dở.
Nếu bố mẹ trách bằng những lời quá nặng, hoặc lôi chuyện cũ ra để mắng mỗi lần nói chuyện, bạn có quyền xin dừng lại một cách lễ phép: "Con xin phép nói chuyện này hôm khác bố mẹ nhé, giờ con đang nóng, con sợ lại nói sai." Xin dừng không phải là bỏ đi, mà là giữ cho lời xin lỗi khỏi đổ vỡ lần nữa.
Câu hỏi thường gặp
Con đúng một phần thì có nên xin lỗi không?
Có. Xin lỗi vì cách nói, vì câu nặng lời, không có nghĩa là bỏ ý kiến của mình. Thư chỉ nhận phần thái độ; phần lý lẽ để dành cho lần nói chuyện bình tĩnh sau, khi cả nhà đã nguôi.
Nên gửi thư chung cho bố mẹ hay viết riêng từng người?
Thường nên gửi chung, vì bố mẹ sẽ đọc cùng nhau. Nếu chỉ to tiếng với một người, vẫn gửi chung nhưng ghi rõ câu xin lỗi dành riêng cho bố hoặc mẹ, để người kia không thấy bị bỏ ra ngoài.
Viết tay hay nhắn tin thì tốt hơn?
Viết tay có nét chữ, đọc thấy gần hơn, nhưng chậm. Nếu muốn nhanh, viết tay rồi chụp ảnh gửi qua ứng dụng nhắn tin. Bố mẹ mắt kém thì nhắn mấy câu ngắn, chữ to, không viết tắt.
Bố mẹ đọc rồi mà không nói gì thì làm sao?
Nhiều bố mẹ nhận lời xin lỗi bằng cách không nhắc lại. Bạn cứ gọi điện, hỏi han như thường. Nếu giọng bố mẹ đã dịu đi thì coi như thư đã làm xong việc của nó, không cần hỏi lại.
Có nên nhắc lại chuyện đang cãi trong thư không?
Chỉ nhắc một câu để hẹn nói tiếp, không giải thích. Bàn tiếp lý lẽ ngay trong thư xin lỗi dễ làm bố mẹ đọc như một hiệp cãi mới, và lời xin lỗi phía trên mất tác dụng.
Thư xin lỗi dài bao nhiêu là vừa?
Nửa trang đến một trang giấy viết tay, khoảng mười đến mười lăm câu. Ngắn hơn cũng được nếu bố mẹ ít đọc. Dài hơn thường là do giải thích, phần đó nên cắt bớt.