ThanTinh.comThân Tình
Thư gửi người thân đã khuất

Thư gửi người thân đã khuất đọc trong buổi họp mặt gia đình: cả nhà cùng viết

Cả nhà cùng viết thư gửi người thân đã khuất rồi đọc khi họp mặt: ai viết, ai đọc, mỗi lá dài bao nhiêu, thứ tự đọc, giữ không khí ấm và thư mẫu ngắn.

A Vietnamese family of three generations seen from behind around a long wooden table in a courtyard, passing plain envelopes hand to hand, warm late afternoon light, wide shot

Khi cả nhà cùng viết thư gửi người thân đã khuất để đọc trong buổi họp mặt, mỗi lá nên ngắn, đọc dưới hai phút, mỗi người kể một kỷ niệm hoặc một chuyện mới, và có một người đứng ra sắp thứ tự, giữ nhịp. Không ai bắt buộc phải đọc; người không muốn đọc có thể đưa thư cho người khác đọc hộ hoặc chỉ để vào hộp chung.

Bài này dành cho những gia đình muốn có một cách tưởng nhớ gần gũi hơn khi con cháu tụ về: dịp giỗ, ngày họp mặt cuối năm, hay một buổi chiều cả nhà ngồi lại sau một năm người thân ra đi. Đọc thư là phần nằm ngoài nghi thức của mỗi nhà; nó không thay việc gì cả, chỉ thêm một khoảng để con cháu nói về người đã mất bằng lời của mình. Bài nói chuyện tổ chức, cách viết, thư mẫu, còn nghi thức là việc riêng của từng nhà.

Vì sao đọc thư trong họp mặt lại khác nói chuyện thường

Khi họp mặt, người ta hay nhắc người đã mất bằng vài câu rời rạc: "Hồi ông còn…", rồi chuyển sang chuyện khác vì sợ ai đó buồn. Người ít nói thì không bao giờ có lượt. Đứa cháu nhỏ có điều muốn kể thì bị lấn át bởi người lớn. Viết trước rồi đọc giúp mỗi người có một khoảng của riêng mình, được nghe trọn.

Đọc thư cũng là cách để những người dâu, rể, những người vào nhà sau có tiếng nói. Họ có khi chăm người đã mất nhiều năm cuối đời, nhưng trong các buổi họp mặt ít khi được nhắc. Một lá thư của con dâu kể những đêm ngồi bóp chân cho mẹ chồng thường làm cả nhà lặng đi và nhìn nhau khác.

Thư viết sẵn cũng giúp người dễ xúc động đọc được đến cuối, vì không phải nghĩ lời ngay tại chỗ. Và vì là thư, mỗi người tự chọn giọng: có người kể chuyện vui làm cả nhà cười, có người nói một câu xin lỗi chưa kịp nói. Cả hai đều có chỗ.

Sau buổi đọc, gia đình có một xấp thư: một bức tranh nhiều mặt về người đã mất, qua mắt con, dâu, rể, cháu, chắt. Thứ ấy đáng giữ hơn nhiều bài phát biểu.

Chuẩn bị trước buổi họp mặt

Việc chuẩn bị nên bắt đầu khoảng hai tuần trước, do một người trong nhà đứng ra:

  1. Báo cả nhà bằng một tin nhắn ngắn, nói rõ là không bắt buộc: "Năm nay ai muốn thì viết vài dòng cho ông, mình đọc sau bữa cơm."
  2. Gợi ý độ dài: nửa trang giấy, khoảng mười dòng, đọc dưới hai phút. Ai muốn viết dài hơn thì để vào hộp, không đọc to.
  3. Gợi ý đề tài để khỏi trùng: người kể kỷ niệm, người kể chuyện mới của nhà mình, người kể một câu nói của ông.
  4. Nhắc người ở xa có thể gửi thư qua ứng dụng nhắn tin để người ở nhà in ra và đọc hộ.
  5. Chuẩn bị một hộp hoặc phong bì lớn để gom thư sau buổi đọc, ghi năm lên ngoài.

Người đứng ra không cần là người lớn tuổi nhất. Thường là một người con hay người cháu có thời gian và chu đáo. Họ chỉ lo phần tổ chức, không duyệt nội dung thư của ai.

Thứ tự đọc và cách giữ không khí

Bắt đầu bằng người dễ nói. Người đứng ra nên mở đầu bằng một câu thật ngắn, kiểu "Năm nay nhà mình có tám lá thư cho bà", rồi mời người đầu tiên. Một đứa cháu nhỏ đọc ba câu, hay một người con có chuyện vui, sẽ làm không khí ấm lên. Không nên để người xúc động nhất mở đầu.

Người lớn tuổi nhất thường đọc cuối. Bác cả, bà còn lại hay ông còn lại đọc sau cùng như một lời kết. Nếu họ không muốn đọc, họ có thể chỉ nói một hai câu.

Có người đọc hộ. Người ở xa, người ngại, người mắt kém có thể nhờ người khác đọc. Người đọc hộ chỉ đọc đúng chữ, không thêm lời bình.

Không vỗ tay, không bình luận từng lá. Sau mỗi lá, cả nhà im một chút rồi đến người tiếp theo. Bình luận dễ biến buổi đọc thành buổi chấm điểm.

Có người được khóc. Nếu ai đó khóc, để họ khóc, đưa cốc nước, không vội chuyển sang người khác, cũng không ép họ đọc tiếp. Người đứng ra có thể đọc hộ phần còn lại nếu họ gật đầu.

Thư mẫu ngắn cho từng vai

Những mẫu tự viết dưới đây đều đọc dưới hai phút. Thay chi tiết bằng chuyện của nhà bạn.

Con trai cả: Bố ơi, năm nay nhà mình đủ mặt. Thằng Hưng đi làm xa cũng về. Mảnh vườn bố trồng cam, con chăm được ba năm rồi, năm nay sai quả, cả nhà ăn không hết. Con vẫn nhớ bố dặn "cây phải tỉa thì mới ra quả". Con đang tập tỉa cả mấy thói xấu của con nữa. Con nhớ bố.

Con dâu: Mẹ ơi, con về làm dâu mười năm, mẹ dạy con muối dưa, con vẫn làm mỗi tháng. Năm nay con dạy cái Na làm cùng. Nó hỏi bà nội có nghiêm không, con bảo bà nghiêm mà thương. Con cảm ơn mẹ.

Cháu mười hai tuổi: Ông ơi, cháu đã biết đạp xe không cần bánh phụ. Cháu nhớ ông hay cho cháu ngồi trên ghi đông. Cháu học lớp bảy rồi. Cháu nhớ ông.

Người ở xa, gửi về nhờ đọc hộ: Mẹ ơi, năm nay con không về được. Con ở bên này vẫn nấu canh rau ngót như mẹ dạy. Con nhờ em đọc thư này cho cả nhà. Con thương mẹ và thương cả nhà.

Những điều nên và không nên khi đọc chung

Đọc chung có cái hay, nhưng cũng dễ chạm vào chuyện nhạy cảm trong nhà:

NênKhông nênVì sao
Kể kỷ niệm, chuyện mới, lời cảm ơnLôi chuyện tiền bạc, đất đai, ai chăm nhiều ai chăm ítBuổi đọc không phải chỗ phân xử; dễ thành cãi nhau
Để thư riêng tư vào hộp, không đọcBắt mọi lá đều phải đọc toCó điều chỉ người viết và người mất biết
Giữ mỗi lá dưới hai phútĐể một người đọc mười phútNgười nghe mỏi, người sau ngại đọc
Cho trẻ nhỏ đọc nếu muốnBắt trẻ học thuộc để đọcVới trẻ, đọc thư không phải tiết mục biểu diễn

Nếu trong nhà đang có bất hoà, người đứng ra nên nói trước một câu: "Hôm nay mình chỉ kể chuyện về bà thôi." Câu đó giữ cho buổi đọc là của người đã mất, không thành nơi giải quyết chuyện người sống.

Khi người đã khuất là người đi trước tuổi

Buổi đọc thư cho ông bà mất khi đã già thường ấm và có nhiều tiếng cười. Buổi đọc cho một người mất khi còn trẻ, như một người con, người cháu, thì nặng hơn nhiều, nhất là với cha mẹ của người ấy. Lúc đó người đứng ra cần cẩn thận hơn: hỏi riêng cha mẹ người đã mất trước, họ có muốn không, muốn nghe những ai đọc, có muốn ngồi trong phòng không.

Thư trong buổi như vậy nên nghiêng về kỷ niệm vui và những điều người ấy để lại: một thói quen, một câu đùa, một việc tốt người ấy từng làm cho ai. Tránh những câu nhắc hoàn cảnh lúc mất. Mỗi lá càng ngắn càng tốt, và số người đọc cũng nên ít hơn, ba bốn người là đủ.

Nếu cha mẹ người đã mất chưa sẵn sàng, có thể chỉ để mọi người viết rồi bỏ vào hộp, đưa cha mẹ giữ để đọc khi nào họ muốn. Có khi phải một hai năm sau họ mới mở ra, và đó cũng là một cách.

Viết cho người không quen viết

Trong nhà thường có người lớn tuổi không quen cầm bút, hoặc mắt yếu, tay run. Họ lại thường là người có nhiều điều để nói nhất. Một người con hoặc cháu có thể ngồi với họ trước buổi họp mặt, hỏi: "Năm nay bác muốn kể với ông chuyện gì?", rồi ghi đúng lời họ nói, giữ cả cách xưng hô quen.

Đọc lại cho họ nghe, sửa chỗ họ muốn sửa. Đến buổi đọc, hỏi họ muốn tự đọc hay nhờ người khác. Nhiều cụ thích được tự đọc, chậm cũng được, cả nhà chờ.

Ví dụ một lá ghi lời bà còn lại nói với ông: Ông ơi, năm nay bà yếu chân, ít ra vườn. Mấy đứa cháu thay nhau về với bà. Cái ghế mây ông hay ngồi, bà vẫn để chỗ cũ. Bà nhớ ông. Câu ngắn, giọng đúng của bà, không cần thêm chữ nào.

Với người không biết chữ, có thể ghi âm họ kể rồi phát lại trong buổi họp mặt, hoặc chỉ cần để họ nói trực tiếp vài câu. Lời nói ấy cũng là một lá thư, chỉ không viết ra giấy.

Sau buổi đọc: giữ thư thế nào

Gom tất cả thư vào phong bì hoặc hộp đã chuẩn bị, ghi năm và dịp ở ngoài. Mỗi năm một phong bì, để chung một chỗ do một người giữ, thường là người ở nhà chính. Có nhà chụp ảnh từng lá gửi vào nhóm gia đình để người ở xa đọc. Cách giữ, giữ ở đâu, có chuyển cho ai là theo nếp nhiều nhà, gia đình tự chọn.

Vài năm sau, cả nhà có thể đọc lại thư của các năm trước. Nhiều gia đình bất ngờ khi thấy những đứa cháu năm nào viết ba câu nay viết cả trang, người con từng khóc không đọc được nay đọc trôi chảy. Những phong bì ấy thành một cuốn biên niên nhỏ của gia đình, ghi lại cách cả nhà đi tiếp sau mất mát.

Nếu có người trong nhà vẫn chưa ổn sau nhiều tháng, mất ngủ, thu mình, cả nhà nên nhẹ nhàng khuyên họ gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Buổi đọc thư là chỗ chia sẻ, không thay được sự giúp đỡ chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Nhà có người không thích việc đọc thư thì sao?

Không ai bắt buộc. Người không thích có thể chỉ ngồi nghe hoặc ra ngoài một lúc. Nên hỏi ý người lớn tuổi nhất trong nhà trước khi tổ chức, nếu họ không thoải mái thì để năm khác.

Đọc thư nên làm trước hay sau bữa cơm?

Nhiều nhà chọn sau bữa cơm, khi mọi người đã đủ mặt và thư thả. Trước bữa cơm dễ bị cắt ngang vì việc bếp núc. Quan trọng là chọn lúc không vội.

Có nên đọc thư khi có khách ngoài gia đình không?

Tốt nhất chỉ đọc trong nội bộ gia đình. Khách có mặt làm người đọc ngại và thư bớt thật. Nếu có khách rất thân, như bạn lâu năm của người đã mất, hỏi ý cả nhà trước rồi mới mời ở lại nghe.

Thư có chuyện riêng thì có cần đọc không?

Không cần. Ai có điều riêng thì viết rồi để vào hộp chung hoặc giữ cho mình. Chỉ đọc to những gì người viết thấy thoải mái chia sẻ trước cả nhà, phần còn lại là của riêng họ.

Năm sau có nên làm tiếp không?

Tuỳ cả nhà. Có nhà làm thành nếp mỗi năm một lần, có nhà chỉ làm vào năm đầu và các mốc tròn. Nếu năm đầu mọi người thấy ấm lòng, thường năm sau sẽ có nhiều người tự nguyện viết hơn.

Trẻ nhỏ có nên tham gia không?

Nên, nếu trẻ muốn. Một bức vẽ hoặc ba câu ngắn của cháu thường làm cả nhà ấm lòng. Người lớn ngồi cùng giúp trẻ viết, không đọc cho chép, không bắt đọc to nếu trẻ ngại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138