ThanTinh.comThân Tình
Thư để lại cho con, cho cháu theo mốc đời

Thư gửi con mới sinh: mẹ viết gì trong những tuần đầu để con đọc khi lớn

Mẹ vừa sinh con muốn viết một lá thư để con đọc khi lớn: nên kể gì, dài bao nhiêu, giọng thế nào, khung năm đoạn và ba thư mẫu ngắn tự viết.

A young mother seen from behind sitting on a bed beside a sleeping newborn wrapped in a soft blanket, writing on blank sheets on a pillow, soft morning window light

Thư gửi con mới sinh nên ngắn, chừng một trang, và kể đúng những gì đang xảy ra trong mấy tuần đầu: con nặng bao nhiêu, đêm con dậy mấy lần, nhà mình lúc ấy ra sao, mẹ đang mệt hay đang vui vì chuyện gì. Giọng như mẹ đang nói với một người con hai mươi tuổi ngồi trước mặt, không cần lời đẹp. Một lá viết vội mà thật đáng giữ hơn một lá chau chuốt mà mẹ cứ hẹn mãi không viết xong.

Người viết ở đây thường là mẹ đang ở cữ, có khi là bố ngồi canh con ngủ lúc nửa đêm. Người nhận là đứa bé chưa biết đọc, sẽ mở thư khi mười lăm, hai mươi tuổi. Đến lúc ấy con không nhớ gì về những ngày này, còn mẹ cũng đã quên quá nửa: quên con khóc kiểu gì, quên cái áo đầu tiên màu gì, quên cả bà ngoại đã ngồi bên giường bao nhiêu đêm. Lá thư là thứ giữ lại được những chi tiết đó, và cho con thấy mẹ của con hồi trẻ là người thế nào.

Người đọc lá thư này là con của hai mươi năm sau

Khó nhất khi viết cho con mới sinh là hình dung người đọc. Đứa bé trong nôi không đọc được, nên mẹ hay viết như đang nói với em bé: ngọt, nựng, nhiều chữ "bé yêu". Nhưng người thật sự cầm lá thư là một thanh niên đang tập lớn, có khi đang giận bố mẹ, có khi đang hỏi mình là ai. Người đó cần những thứ khác hẳn.

Thứ con muốn đọc nhất là chi tiết. Con ra đời lúc mấy giờ, trời mưa hay nắng, ai đến viện đầu tiên, bố đã làm gì luống cuống. Con thích biết mình từng là đứa bé thế nào: ngủ ngoan hay quấy, hay nắm tay ai, thích được bế kiểu nào. Con cũng muốn biết mẹ khi ấy nghĩ gì: mẹ sợ điều gì, mẹ buồn cười chuyện gì, mẹ đặt tên con vì sao.

Thứ làm con buồn khi đọc lại cũng có. Một lá thư toàn kỳ vọng ("mẹ mong con sau này học giỏi, thành người có ích") đọc ở tuổi mười tám nghe như một bản giao việc. Một lá thư kể quá kỹ chuyện sinh khó, chuyện mẹ đau, chuyện nhà thiếu tiền có thể khiến con thấy mình là gánh nặng ngay từ ngày đầu. Viết thật, nhưng kể khó khăn ở mức một câu, rồi quay về chuyện con và chuyện nhà.

Còn một điều nữa: con sẽ đọc lá thư này nhiều lần ở nhiều tuổi khác nhau. Câu nào cũng nên đứng được ở cả tuổi mười lăm lẫn tuổi ba mươi, tức là không trêu chọc quá đà, không nói thay con những gì con sẽ trở thành.

Khung thư năm đoạn vừa một trang giấy

Một trang khổ vở học trò, chữ vừa phải, khoảng 250 đến 400 chữ là đủ. Chia năm đoạn ngắn, mỗi đoạn ba bốn câu:

  1. Mở: lúc này là lúc nào. Ghi ngày viết, con được mấy ngày tuổi, mẹ đang ngồi ở đâu. Câu mở gợi ý: "Con ơi, mẹ viết lá thư này khi con được mười hai ngày tuổi, đang ngủ ngay cạnh mẹ."
  2. Kể: ngày con ra đời. Ba bốn chi tiết cụ thể nhất mẹ còn nhớ: giờ sinh, thời tiết, người đầu tiên bế con, câu đầu tiên ai đó nói khi thấy con.
  3. Kể: con bây giờ. Con nặng bao nhiêu, ăn ngủ thế nào, có thói quen gì buồn cười. Đây là đoạn con thích đọc nhất khi lớn.
  4. Mẹ lúc này. Mẹ đang mệt, đang vui, đang lo điều gì. Một câu thật về mình, kiểu "mẹ chưa biết thay tã cho khéo, bà ngoại cười suốt", cho con thấy mẹ cũng từng là người mới.
  5. Kết: một mong ước nhỏ và chữ ký. Một điều mẹ mong, giữ ở mức nhẹ: "mẹ chỉ mong con ngủ ngon và lớn lên vui". Ký tên kèm ngày tháng năm đầy đủ.

Nếu bố cũng muốn viết, để bố viết thêm một đoạn ở cuối hoặc một tờ riêng, đừng ghép hai giọng vào một câu. Sau này con đọc sẽ nhận ra ngay đoạn nào của bố, đoạn nào của mẹ, và đó là điều con thích.

Ba mẫu thư ngắn của mẹ, mỗi lá một giọng

Ba mẫu dưới đây chỉ là khung để mẹ thay chi tiết của nhà mình vào. Đọc qua rồi viết bằng giọng quen của mình, đừng chép nguyên.

Mẫu một, viết lúc ba giờ sáng: "Con ơi, mẹ đang ngồi viết bằng một tay, tay kia vẫn đỡ con vì con không chịu nằm xuống giường. Con được mười hai ngày, nặng ba ký hai. Con ra đời lúc gần trưa, hôm ấy trời mưa rào, bố chạy đi mua cháo mà quên mang áo mưa, về ướt hết. Bà ngoại bế con đầu tiên và nói con giống mẹ hồi bé, mẹ thì nhìn mãi chưa thấy giống ai. Mẹ mệt lắm nhưng cứ nhìn con là quên. Mẹ chưa biết sau này con sẽ thế nào, mẹ chỉ mong con ngủ ngon hơn một chút. Mẹ của con."

Mẫu hai, giọng mẹ hay đùa: "Gửi cậu con trai mười tám ngày tuổi. Mẹ ghi lại đây để sau này con khỏi cãi: con là đứa bé ợ to nhất phòng sơ sinh hôm ấy, các cô y tá còn quay lại nhìn. Con ghét bị quấn chặt, cứ quấn là gồng người như con tôm. Bố thay tã cho con lần đầu mất mười phút và một gói khăn ướt. Mẹ viết những chuyện này vì biết mình sẽ quên. Nếu năm hai mươi tuổi con đọc mà đỏ mặt, thì mẹ xin lỗi trước nhé. Thương con, mẹ."

Mẫu ba, rất ngắn, viết vào mặt sau một tấm ảnh: "Con được một tuần. Hôm nay con mở mắt nhìn đèn được rất lâu. Ông nội đến thăm, đứng ở cửa không dám bế vì sợ làm con đau. Mẹ."

Mẫu thứ ba hợp với những mẹ không quen viết dài. Mỗi tuần một tấm ảnh với hai ba dòng phía sau, sau ba tháng đã thành một xấp thư nhỏ.

Tìm chi tiết riêng của nhà mình bằng ba câu hỏi

Chỗ khiến lá thư thành của riêng con không nằm ở câu chữ mà ở chi tiết. Trước khi viết, mẹ ngồi trả lời nhanh ba câu hỏi vào giấy nháp, mỗi câu một hai dòng.

Câu một: hôm con ra đời có chuyện gì buồn cười hoặc lạ? Bố đi nhầm tầng, bà nội mang nhầm đồ, xe hỏng giữa đường, con khóc to đến mức phòng bên hỏi thăm. Chuyện nhỏ kiểu này con sẽ kể lại cho người khác nghe.

Câu hai: con có thói quen gì chỉ nhà mình biết? Ngủ phải gác chân lên tay mẹ, cứ nghe tiếng quạt là nín, hay nhăn mặt khi bố hát. Những thứ này quên nhanh nhất nên đáng ghi nhất.

Câu ba: mẹ lúc này đang lo hay mừng điều gì? Lo không đủ sữa, mừng vì bà ngoại lên ở cùng, sợ đi làm lại không ai trông con. Một câu thật về mình làm lá thư có hơi người.

Có ba câu trả lời rồi, mẹ chỉ cần thay vào đúng chỗ trong khung: câu một đặt ở đoạn kể ngày sinh, câu hai ở đoạn con bây giờ, câu ba ở đoạn mẹ lúc này. Những câu chung như "con là món quà quý giá nhất" có thể bỏ hẳn, vì chi tiết đã nói thay rồi.

Mấy chỗ dễ vấp khi viết cho một đứa trẻ còn đỏ hỏn

Giao việc cho con từ ngày đầu. Câu trước: "Mẹ mong con sau này học giỏi, đỗ đại học, làm bác sĩ như ông." Câu sau: "Mẹ chưa biết con sẽ thích gì, mẹ chỉ mong con có việc mình thích làm." Con sẽ tự chọn đường; lá thư không nên là tờ giao chỉ tiêu.

Kể khổ quá tay. Câu trước: "Mẹ đau ba ngày ba đêm, suýt chết, nhà lại đang nợ." Câu sau: "Con ra đời hơi vất vả, nhưng giờ hai mẹ con đều ổn." Con đọc không cần biết hết mọi đau đớn, nhất là khi con còn nhỏ.

Nựng kiểu em bé suốt cả thư. Gọi "bé cưng", "cục vàng" một lần ở đầu thư thì dễ thương, cả trang thì đọc lúc mười tám tuổi sẽ ngượng. Giữ một hai tiếng gọi yêu, còn lại nói chuyện bình thường.

Nhắc chuyện người lớn với nhau. Mâu thuẫn với bên nội, chuyện bố vắng mặt, chuyện tiền nong của ông bà: những điều này để dành, nếu cần thì nói khi con đủ lớn, đừng ghi vào lá thư đầu đời của con.

Hứa điều chưa chắc làm được. Câu trước: "Bố mẹ sẽ không bao giờ để con thiếu thứ gì." Câu sau: "Bố mẹ sẽ cố hết sức, và nếu có lúc chưa làm được thì bố mẹ sẽ nói thật với con."

Viết tay, gõ máy hay ghi âm: cách nào để hai mươi năm sau con còn đọc được

Điện thoại trong tay nên nhiều mẹ gõ ghi chú cho nhanh. Không sai, nhưng mỗi cách giữ được lâu một kiểu:

CáchĐược gìLo gì
Viết tay trên giấyCon thấy được nét chữ của mẹ, chỗ gạch xoá, vết sữa dính; thứ này máy không thay đượcGiấy mỏng dễ ố, mực dễ phai; cần giấy dày, bút bi mực tốt, cất khô ráo
Gõ trên điện thoạiNhanh, viết được cả lúc bế con bằng một tayĐổi máy, mất tài khoản là mất; nên in ra giấy một bản hoặc chép tay lại sau
Ghi âm giọng mẹGiọng mẹ lúc trẻ, tiếng con ọ ọe phía sau, rất quýĐịnh dạng tệp có thể không mở được sau nhiều năm; giữ thêm bản viết
Viết sau tấm ảnh inẢnh và lời đi cùng nhau, con không phải đoán ảnh chụp lúc nàoViết bằng bút bi nhẹ tay để khỏi hằn qua mặt ảnh

Cách dễ làm nhất: gõ nháp trên điện thoại lúc thức đêm, rồi khi con đã ngủ được giấc dài, chép tay lại lên giấy. Bản chép tay là bản để dành cho con, bản điện thoại là bản dự phòng.

Cất thư ở đâu và đến khi nào đưa con đọc

Lá thư đầu đời không cần cất cầu kỳ. Một phong bì giấy dày, ghi ngoài "Thư mẹ viết khi con mười hai ngày tuổi", để trong túi nhựa có khoá kéo, đặt chung với giấy chứng sinh hoặc sổ tiêm chủng của con. Chỗ cất giấy tờ quan trọng của nhà thường là chỗ ít bị dọn dẹp nhầm nhất. Nếu nhà có tủ hay hòm để đồ kỷ niệm, cất ở đó cũng được, miễn là cả bố lẫn mẹ đều biết chỗ.

Đưa con đọc lúc nào là chuyện mỗi nhà tự chọn. Có nhà đưa khi con vào cấp ba, có nhà giữ đến tuổi mười tám, có nhà để con tình cờ tìm thấy khi dọn đồ. Mốc nào cũng được, chỉ nên ghi rõ ngoài phong bì để người lớn khác trong nhà không mở trước. Nếu mẹ định viết tiếp mỗi năm một lá, lá đầu tiên này là lá mở màn, nên đánh số một.

Mẹ cũng không cần chờ có thời gian mới viết. Những tuần đầu chính là lúc chi tiết còn tươi nhất. Viết dở thì ghi "còn tiếp" rồi viết tiếp hôm sau; con đọc thấy chữ "còn tiếp" lại càng hình dung được mẹ đã bận đến mức nào.

Câu hỏi thường gặp

Thư gửi con mới sinh nên viết dài bao nhiêu?

Khoảng một trang giấy vở, từ 250 đến 400 chữ là vừa. Ngắn hơn cũng được nếu có chi tiết thật. Dài quá thì mẹ khó viết xong trong lúc ở cữ, và con đọc lại cũng dễ bỏ ngang giữa chừng.

Nên viết thư cho con ngay sau sinh hay đợi con lớn hơn?

Nên viết trong vài tuần đầu, vì đây là lúc chi tiết còn nhớ rõ nhất: giờ sinh, cân nặng, người đến thăm, thói quen ngủ của con. Đợi vài tháng là nhiều chuyện đã nhoè, mẹ chỉ còn viết được những câu chung chung.

Bố có nên viết chung một lá với mẹ không?

Mỗi người nên có đoạn riêng hoặc tờ riêng. Hai giọng trộn vào nhau làm thư rối và con không biết câu nào của ai. Bố ít nói thì viết năm sáu câu cũng đủ, miễn là kể một chuyện bố nhớ về ngày con ra đời.

Có nên kể chuyện sinh khó trong thư cho con không?

Có thể kể, nhưng gói trong một câu và kết bằng việc mọi người đã ổn. Kể quá kỹ về đau đớn hay lo lắng dễ khiến con khi đọc thấy mình là nguyên nhân của những vất vả ấy, điều mẹ chắc chắn không muốn.

Gõ thư trên điện thoại có được không hay phải viết tay?

Gõ trên điện thoại vẫn được, nhất là khi đang bế con. Nhưng nên in ra hoặc chép tay lại một bản giấy, vì điện thoại, tài khoản và định dạng tệp có thể không còn sau hai mươi năm, còn tờ giấy cất kỹ thì vẫn còn.

Nếu không biết viết gì thì bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng ngày tháng và một câu kể con đang làm gì ngay lúc đó, ví dụ con đang ngủ hay đang đòi bế. Sau đó trả lời ba câu: hôm sinh có chuyện gì lạ, con có thói quen gì, mẹ đang lo hay mừng điều gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138