Tin nhắn cho bố mẹ lớn tuổi nên ngắn từ hai đến bốn câu, viết đủ dấu, không viết tắt, không dùng biểu tượng lạ, kể một chuyện nhỏ của mình rồi hỏi một câu mà bố mẹ trả lời được bằng vài chữ. Giọng nói chuyện như lúc ngồi ăn cơm với nhau, không cần lời hay. Điều làm bố mẹ vui không phải là tin dài mà là tin đến đều, đọc một lần là hiểu.
Bài này dành cho người con đi làm xa, sinh viên ở thành phố, hay con đã có gia đình riêng, có bố mẹ trên dưới sáu mươi, bảy mươi tuổi ở quê. Bố mẹ đã có điện thoại thông minh, biết mở ứng dụng nhắn tin, nhưng mắt đã kém, tay gõ chậm, nhiều khi đọc xong không biết trả lời gì nên thôi không trả lời. Phía con thì bận, nhắn vội một câu cụt, hoặc lâu lâu mới nhắn một tin dài như bài văn. Cả hai cách đều làm bố mẹ khó đáp.
Bố mẹ lớn tuổi đọc một tin nhắn thế nào
Thử hình dung lúc mẹ cầm điện thoại: mẹ phải tìm kính, đưa máy ra xa hoặc kéo lại gần, đọc từng dòng, có khi đọc to thành tiếng cho bố nghe cùng. Một tin dài kín màn hình là mẹ phải kéo lên kéo xuống, đọc xong dòng cuối đã quên dòng đầu. Một tin toàn chữ viết tắt như “ko”, “dc”, “bt” thì mẹ phải đoán, đoán sai là hiểu sai ý con.
Phần lớn bố mẹ ở tuổi này đọc tin nhắn ngay khi máy kêu, rồi đọc lại thêm vài lần trong ngày. Có người mở ra khoe với hàng xóm, với bà con sang chơi. Vì vậy tin của con nên là thứ đọc lại được mà vẫn vui, không có câu nào làm bố mẹ phải lo hay phải ngẫm nghĩa.
Điều bố mẹ muốn biết thường rất nhỏ: con ăn chưa, hôm nay có mưa không, con đi làm có mệt không, cháu đi học có ngoan không. Điều làm bố mẹ buồn khi đọc là tin chỉ có một chữ “dạ”, tin hỏi chuyện tiền bạc, giấy tờ mà không hỏi gì đến người, hoặc tin trách “sao gọi mãi không nghe”. Một tin nhắn tốt cho bố mẹ lớn tuổi giống một câu chào ngoài ngõ: ngắn, ấm, có tên người, có một chút chuyện để đáp lại.
Năm cách viết cho bố mẹ đọc một lần là hiểu
Viết đủ dấu và đủ chữ. Gõ “không” chứ không “ko”, “được” chứ không “dc”, “con ăn rồi” chứ không “an r”. Bàn phím điện thoại của con nếu đang để chế độ không dấu thì chuyển sang có dấu trước khi nhắn cho bố mẹ. Một tin không dấu như “me an com chua” bố mẹ đọc ra được, nhưng mất công và dễ hiểu nhầm.
Mỗi câu một ý, mỗi ý một dòng. Xuống dòng sau mỗi câu giúp mắt người già nghỉ, không bị lạc dòng. Ba dòng ngắn dễ đọc hơn một đoạn liền sáu mươi chữ.
Gọi tên người nhận ở đầu tin. Mở bằng “Mẹ ơi” hay “Bố ơi” cho bố mẹ biết tin này nói với ai, nhất là khi hai ông bà dùng chung một máy.
Bớt biểu tượng, bớt hình động. Nhiều biểu tượng mặt cười, trái tim, bàn tay, bố mẹ không chắc nghĩa, có khi đọc ngược ý. Một hình trái tim cuối tin thì được, cả hàng thì nên bỏ. Muốn nói thương thì viết luôn ra chữ.
Kết bằng một câu hỏi dễ đáp. Hỏi “Hôm nay mẹ nấu canh gì?” thì mẹ trả lời được ngay. Hỏi “Dạo này bố mẹ thế nào?” thì rộng quá, bố mẹ hay đáp “bình thường” rồi thôi. Câu hỏi càng cụ thể, bố mẹ càng có chuyện để kể lại.
Khung một tin hỏi thăm bốn dòng
Không phải tin nào cũng cần đủ bốn phần, nhưng khi không biết bắt đầu thì đi theo khung này, mỗi phần một dòng:
- Gọi và chào: “Mẹ ơi, con đây.” hoặc “Bố ơi, tối rồi bố ăn cơm chưa?”. Một dòng, có tên người nhận.
- Kể một chuyện nhỏ của mình trong ngày: bữa trưa ăn gì, trời ở chỗ con thế nào, con vừa làm xong việc gì. Chọn chuyện bình thường, có hình ảnh, không phải chuyện lo.
- Hỏi một câu cụ thể về bố mẹ: cây bưởi ra hoa chưa, chân mẹ hôm nay đỡ chưa, bố đi họp tổ dân phố về chưa.
- Kết nhẹ: “Con đi ngủ đây, mẹ ngủ ngon nhé.” hoặc “Mai con nhắn tiếp.” Không cần lời chúc dài.
Cả tin như vậy chừng ba mươi đến năm mươi chữ, đọc trong nửa phút. Nếu hôm đó có nhiều chuyện, chia thành hai tin gửi cách nhau, đừng dồn thành một khối chữ.
Thứ tự kể trước, hỏi sau có lý do của nó. Mở bằng câu hỏi ngay thì tin giống cuộc kiểm tra; kể một chuyện của mình trước thì bố mẹ thấy con đang trò chuyện, câu hỏi phía sau thành lời mời kể lại. Với bố mẹ ít nói, phần hỏi có thể là câu chọn một trong hai: “Mẹ nấu cơm hay ăn bún?”, để chỉ cần gõ một chữ là xong.
Mẫu tin theo từng giọng
Ba mẫu dưới đây viết cho ba kiểu quan hệ khác nhau. Lấy làm khung, thay chi tiết của nhà mình vào.
Mẫu cho người con ít nói, ngại bày tỏ: “Mẹ ơi, con vừa đi làm về. Hôm nay chỗ con mưa từ chiều, con có mang áo mưa. Ở nhà có mưa không mẹ? Mẹ nhớ đóng cửa sổ buồng trong.” Không có chữ thương nào, nhưng có chuyện thật, có một câu hỏi, có một lời dặn nhỏ đúng thói quen của nhà.
Mẫu cho người con hay đùa với bố: “Bố ơi, con mới nấu thử món cá kho theo kiểu bố. Mặn hơn của bố một chút, nhưng cơm hết sạch. Bố kho thì cho mấy thìa nước mắm, bố nhắn con nhé.” Câu hỏi xin công thức làm bố có cớ trả lời dài, lại thấy mình còn được con cần đến.
Mẫu rất ngắn cho mẹ mắt kém, chỉ đọc được vài chữ to: “Mẹ ơi. Con khỏe. Con ăn cơm rồi. Mẹ ăn chưa?” Bốn câu, mỗi câu một dòng. Có thể tăng cỡ chữ trên máy của mẹ, nhưng việc của người viết là giữ câu thật ngắn.
Ba mẫu giống nhau ở một điểm: không câu nào bắt bố mẹ phải suy nghĩ lâu mới trả lời được.
Chỗ hay vấp và cách sửa
Phần lớn tin nhắn làm bố mẹ khó chịu không phải vì con thiếu thương mà vì viết vội. So câu trước và câu sau:
| Hay vấp | Câu trước | Câu sau |
|---|---|---|
| Viết tắt, không dấu | “me an chua, ko can nau cho con dau” | “Mẹ ăn chưa? Tối nay con không về ăn, mẹ không cần nấu phần con.” |
| Cụt lủn, như ra lệnh | “Gửi con số căn cước của bố.” | “Bố ơi, con đang làm giấy tờ cho bố. Bố chụp giúp con mặt trước căn cước nhé. Không vội, tối bố gửi cũng được.” |
| Trách móc | “Sao con gọi mãi mẹ không nghe?” | “Mẹ ơi, lúc chiều con gọi chắc mẹ đang ngoài vườn. Mẹ rảnh thì gọi lại con nhé.” |
| Kể khổ làm bố mẹ lo | “Dạo này con mệt lắm, chắc nghỉ việc.” | “Tuần này con nhiều việc nên hơi mệt, cuối tuần con ngủ bù. Bố mẹ đừng lo.” |
| Dạy đời | “Bố phải đi khám đi, cứ để thế là nguy.” | “Bố ơi, tuần sau con nhờ em đưa bố đi khám lại cái lưng, bố đồng ý nhé.” |
Khi viết xong, đọc lại tin bằng giọng của bố mẹ: nếu đọc lên thấy giống bị nhắc, bị trách, hay bị giao việc thì sửa lại trước khi gửi. Một câu “không vội” hay “mẹ rảnh thì” làm tin mềm đi rất nhiều.
Đưa chuyện thật vào thay cho câu chung chung
Mẫu tin chỉ có ích khi con thay được chi tiết nhà mình vào. Trước khi nhắn, tự hỏi ba câu: hôm nay mình đã thấy hay ăn món gì gợi nhớ đến nhà; ở nhà đang có việc gì dở dang mà mình biết (lứa gà, vụ lúa, cái mái tôn bị dột, đứa cháu sắp thi); bố mẹ có câu cửa miệng nào mình có thể nhắc lại.
Một câu như “Con nhớ nhà” nghe đúng nhưng trống. Câu “Hôm nay con đi chợ thấy người ta bán rau ngót, con nhớ canh rau ngót mẹ nấu với tép” cũng là nhớ nhà, nhưng mẹ đọc là thấy ngay căn bếp. Câu “Bố giữ sức khoẻ nhé” nghe như lời chúc, còn câu “Bố đừng trèo lên mái sửa máng nước một mình, đợi chú sang rồi làm” mới là con đang nghĩ về bố.
Không cần chuyện lớn. Nhiều khi chuyện con mua được quả dưa ngọt, chuyện con mèo hàng xóm nằm trên xe máy của con, chuyện ông chủ trọ trồng thêm chậu ớt, lại là thứ bố mẹ đem ra kể với nhau cả tối. Bố mẹ ở nhà ít chuyện mới, nên một chi tiết nhỏ từ chỗ con là món quà đáng kể.
Khi bố mẹ nhắn đến mà con đang bận
Nhiều bố mẹ nhắn vào giữa giờ làm: một câu hỏi, một tấm ảnh vườn rau, một tin chuyển tiếp từ đâu đó. Con không trả lời được ngay, để đến tối thì quên, bố mẹ chờ cả ngày. Cách đỡ nhất là trả lời ngay một dòng hẹn giờ: “Con đang họp, trưa con nhắn lại mẹ nhé.” hoặc “Con thấy rồi bố, tối con xem kỹ.” Bố mẹ biết con đã đọc, yên tâm chờ.
Rồi giữ đúng lời hẹn. Nếu trưa vẫn chưa rảnh, nhắn thêm một dòng nữa còn hơn im lặng. Tin trả lời muộn mà có chữ “con xin lỗi, giờ con mới xem” bao giờ cũng dễ nghe hơn không có gì.
Với những tin bố mẹ chuyển tiếp từ nơi khác, kiểu mẹo chữa bệnh hay tin giật gân, đừng đáp bằng một câu chê “tin vớ vẩn”. Con trả lời vào phần người: “Mẹ đọc cái này chắc lo cho con, con vẫn ổn mẹ ạ.” Chuyện tin đúng sai để lúc gọi điện nói chậm rãi, không cãi nhau qua tin nhắn.
Nếu tuần nào con bận thật, báo trước một lần: “Tuần này con chạy dự án, tối con mới nhắn được, bố mẹ đừng chờ trưa nhé.” Một câu báo trước tránh được cả tuần bố mẹ ngồi nhìn điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Nên nhắn tin cho bố mẹ lớn tuổi bao lâu một lần?
Không có con số chung, nhưng đều đặn quan trọng hơn dày. Hai ba tin ngắn mỗi tuần, đến vào khoảng giờ quen thuộc, thường làm bố mẹ yên tâm hơn một tuần nhắn liên tục rồi im cả tháng. Con tự chọn nhịp mình giữ được lâu.
Bố mẹ đọc mà không trả lời thì có nên nhắn tiếp?
Có. Nhiều bố mẹ đọc rồi nhưng ngại gõ chữ, hoặc nghĩ không cần trả lời. Con cứ nhắn tiếp theo nhịp cũ, thêm câu hỏi dễ đáp như “Mẹ ăn rồi thì gõ chữ có nhé”, hoặc nhắc bố mẹ có thể gửi tin thoại thay cho gõ.
Có nên dùng chữ không dấu cho nhanh?
Không nên với bố mẹ lớn tuổi. Chữ không dấu bắt người đọc đoán, mà tiếng Việt bỏ dấu thì nhiều từ thành giống nhau. Chỉ mất thêm vài giây chuyển bàn phím sang có dấu, đổi lại bố mẹ đọc một lần là hiểu.
Tin nhắn cho bố mẹ có cần lời thương, lời chúc không?
Không bắt buộc. Một chuyện nhỏ có thật và một câu hỏi về bố mẹ đã là lời thương. Con quen nói thì thêm một câu cuối như “Con thương mẹ”, không quen thì đừng gượng, bố mẹ đọc ra giọng con ngay.
Bố mẹ dùng chung một điện thoại thì nhắn thế nào?
Gọi tên người con muốn nói ở đầu tin, hoặc viết cho cả hai: “Bố mẹ ơi”. Nếu có chuyện riêng muốn hỏi một người, ghi rõ “Con hỏi bố chuyện này”. Tránh nói chuyện mà con không muốn người còn lại đọc, vì gần như chắc cả hai cùng xem.
Có nên nhắn tin hỏi chuyện tiền bạc, giấy tờ với bố mẹ không?
Được, nhưng đừng để tin đó đứng một mình. Mở bằng một câu hỏi thăm, nói rõ con cần gì và để làm gì, thêm chữ “không vội”. Chuyện tiền lớn hoặc dễ hiểu lầm thì nên gọi điện, tin nhắn chỉ dùng để hẹn giờ gọi.