Thư gửi chồng đã mất hợp nhất khi giữ đúng giọng hai vợ chồng vẫn nói với nhau hằng ngày, kể chuyện con, chuyện nhà và những việc trước đây anh lo mà giờ em phải tập làm. Một trang, có cả chuyện vui, có lúc dỗi, không cần lời lẽ trau chuốt; viết đều mỗi tháng một lá cũng được.
Bài này dành cho người vợ, ở tuổi nào cũng được, có chồng vừa mất hoặc mất đã vài năm, đang tập quen với căn nhà chỉ còn một người lớn. Có người còn con nhỏ, có người con đã lớn ra ở riêng. Góc nhìn bài là người vợ, nhưng người chồng mất vợ cũng dùng được khung này, chỉ đổi cách xưng hô. Lá thư ở đây là cách tiếp tục cuộc trò chuyện của hai người, theo nếp tưởng nhớ của nhiều gia đình, không phải nghi lễ.
Mất người bạn đời là mất người cùng nói chuyện mỗi tối
Mất cha mẹ là mất người sinh ra mình. Mất chồng hay vợ là mất người cùng chia mọi chuyện vụn vặt: hôm nay ai gọi điện, giá thịt lên, đứa nhỏ bị cô phê, hàng xóm sửa nhà ồn. Những câu chuyện ấy không có ai khác để kể, vì con cái có đời riêng, bạn bè thì không ở trong nhà mình.
Nhiều người vợ kể rằng điều khó nhất không phải là ngày tang, mà là tối thứ Ba bình thường, ăn cơm xong, quay sang định nói thì không có ai. Lá thư giúp những câu chuyện vụn ấy có nơi đi. Viết cho chồng, bạn không cần chọn chuyện quan trọng; chuyện cái vòi nước rỉ cũng đáng kể.
Với vợ chồng già, sống chung bốn năm mươi năm, người còn lại có khi mất luôn cả nhịp sinh hoạt: giờ ăn, giờ ngủ, giờ đi bộ buổi sáng đều được sắp quanh người kia. Viết thư vào đúng giờ ấy giúp giữ lại một phần nhịp cũ trong khi tập một nhịp mới.
Cũng vì thế mà thư cho chồng hay có giọng khác hẳn thư cho cha mẹ: có đùa, có trách, có những từ gọi nhau chỉ hai người biết. Giữ đúng những thứ đó là giữ được người đã đi trong lá thư.
Khung thư cho người bạn đời
Khung này đi theo nhịp một buổi tối hai vợ chồng ngồi nói chuyện:
- Gọi nhau như mọi ngày: anh, mình, ông xã, bố cái Tí, tên riêng. Đúng như lúc anh còn.
- Chuyện con (3–5 câu): học hành, công việc, sức khoẻ, những lần con hỏi về bố, những lần con giống bố đến lạ.
- Chuyện nhà và việc em tập làm (3–5 câu): đóng tiền điện, sửa xe, đi họp tổ dân phố, nói chuyện với thợ. Kể việc làm được lẫn việc còn lúng túng.
- Một câu dỗi hoặc một câu đùa: "Anh để lại cái máy bơm hỏng, em gọi thợ ba lần." Câu như thế làm lá thư sống.
- Kết: một câu nhớ, một câu về việc em sẽ làm tuần tới.
Nếu có những điều chưa giải quyết giữa hai người, chẳng hạn một lần giận chưa làm lành, có thể viết thêm một đoạn ngắn, nhận phần mình. Lá thư không cần dựng lại cuộc hôn nhân hoàn hảo; nó cần thật, có cả những ngày hai người không hợp nhau.
Hai thư mẫu: vợ trẻ còn con nhỏ, vợ lớn tuổi con đã ở riêng
Hai mẫu tự viết dưới đây. Thay cách gọi nhau, chuyện con, chuyện nhà theo đúng nhà bạn. Để ý cả hai đều có một việc người vợ vừa tự làm được, một câu dỗi hoặc một thói quen cũ, và không có câu nào than trọn cả đoạn.
Mẫu 1 — vợ ba mươi lăm tuổi, chồng mất một năm, con lên năm: Anh ơi, thằng Bin hôm nay đòi đi câu cá, bảo bố hứa rồi. Em dẫn nó ra hồ, em không biết móc mồi, nó dạy em, nó bảo "bố làm thế này". Hai mẹ con chẳng câu được con nào mà nó vui lắm. Em đã học được cách thay bóng đèn, cái thang vẫn để chỗ anh để. Tiền nhà em lo được, anh đừng lo. Có hôm em giận anh vì đi sớm quá, rồi lại thôi. Em nhớ anh.
Mẫu 2 — vợ bảy mươi tuổi, chồng mất hai năm: Ông nó ơi, con trai bảo em lên ở với nó, em chưa đi, em còn quen cái nhà này. Sáng nào em vẫn pha hai chén trà, quen tay, chén của ông thì để nguội rồi đổ ra gốc cây. Con gái về thăm, nó tập cho em nhắn tin bằng giọng nói, em nhắn được rồi. Cái chân em đau hơn năm ngoái, nhưng vẫn đi chợ được. Ông không phải lo cho em, em còn khoẻ chán.
Mẫu 2 có chi tiết hai chén trà: một thói quen nhỏ còn sót lại sau mấy chục năm sống chung. Thư của người vợ lớn tuổi thường đầy những thói quen như vậy, và chính chúng làm lá thư đúng là của hai ông bà. Gọi nhau thế nào, "ông nó", "bố nó", "mình", cứ giữ nguyên như ngày thường.
Những việc tập làm một mình: kể thế nào cho đúng
Phần lớn người vợ mất chồng đều phải học lại một loạt việc trước đây chồng lo: giấy tờ nhà đất, sổ tiết kiệm, sửa điện nước, đi đám hiếu hỉ của họ hàng bên nội, nói chuyện với thầy cô của con. Có người chồng lo cả việc đi chợ, nấu nướng, người vợ lại phải học từ đầu. Những việc ấy là đề tài rất tự nhiên cho lá thư.
Cách kể tốt là kể cụ thể từng việc và cả cảm giác lúc làm: "Hôm nay em lần đầu tự ra ngân hàng làm thủ tục, em run, phải hỏi cô nhân viên ba lần, nhưng xong rồi." Kể như thế vừa là chuyện nhà, vừa là một cách tự ghi nhận mình đang đứng dậy. Đọc lại sau một năm, bạn sẽ thấy danh sách việc mình đã làm được dài thế nào.
Không cần giấu những việc còn lúng túng. "Cái xe máy em vẫn chưa dám tự thay nhớt, em nhờ chú hàng xóm." Ghi cả người đã giúp mình cũng là một cách nhớ ơn. Tránh viết theo kiểu than "không có anh em chẳng làm được gì", vì câu ấy không đúng và đọc lại chỉ làm mình yếu lòng thêm.
Tìm chuyện riêng của hai người
Trước khi viết, nhớ lại vài thứ, ghi ra nháp:
- Hai người hay nói chuyện gì nhất vào buổi tối? Mở thư bằng đề tài đó.
- Việc gì trong nhà trước đây chồng lo, giờ bạn đang tập làm? Kể một việc đã làm được, một việc còn lúng túng.
- Con cái giống bố ở điểm nào, nói câu gì làm bạn giật mình vì giống?
- Có món đồ nào của chồng bạn vẫn dùng hằng ngày: chiếc áo khoác, cái kính, chiếc xe? Nó đang ở đâu, bạn dùng nó thế nào?
Có những người vợ thấy khó viết vì sợ con đọc được những điều riêng tư. Bạn có thể viết hai loại: lá riêng để cất kỹ, và lá kể chuyện nhà có thể đưa con đọc. Với con nhỏ, đọc cho con nghe lá kể chuyện nhà là cách giúp con giữ hình ảnh bố, biết mẹ vẫn nói chuyện với bố, và nhắc bố trong nhà là chuyện bình thường.
Chỗ hay vấp và câu sửa
Người vợ viết cho chồng hay rơi vào hai cực: quá trang trọng hoặc chỉ toàn than thở:
| Hay vấp | Câu trước | Câu sau |
|---|---|---|
| Giọng xa lạ, trang trọng | "Kính gửi anh, người chồng yêu dấu của em." | "Anh ơi, hôm nay em kể anh nghe chuyện cái máy giặt." |
| Chỉ than khổ | "Em một mình khổ lắm, không ai giúp." | "Em tự sửa được cái vòi nước, anh xem có giỏi không." |
| Hứa giữ mãi một mình | "Em sẽ không bao giờ đi bước nữa." | "Em đang sống từng ngày, có con, có anh chị em bên cạnh." |
| Trách mình vì chuyện cuối | "Giá em bắt anh đi khám sớm hơn." | "Em vẫn hay nghĩ về hôm ấy. Em đang tập thôi tự trách." |
Lời hứa không đi bước nữa là chuyện riêng của mỗi người và không cần đặt vào thư như một lời thề. Đời còn dài, nhất là với người vợ trẻ. Lá thư nên là nơi nói thật hôm nay, không trói buộc ngày mai.
Một vấp nữa là viết cho chồng mà thật ra là viết cho nhà chồng đọc: kể lể ai giúp ai không, ai nói gì trong đám. Nếu có ấm ức với họ hàng, lá thư riêng có thể là chỗ viết ra cho nhẹ, nhưng đừng để nó ở chỗ người khác dễ thấy. Chuyện người sống nên được nói trực tiếp với người sống khi bạn sẵn sàng.
Viết lúc nào, giữ ở đâu, và khi nào cần người giúp
Nhiều người vợ viết vào buổi tối, đúng giờ hai vợ chồng hay ngồi nói chuyện. Có người viết vào ngày cưới của hai người, ngày con có tin vui. Viết đều mỗi tháng một lá trong năm đầu giúp tạo một nếp nói chuyện mới.
Một số người vợ trẻ viết cho chồng mỗi năm một lá vào ngày sinh của con, kể con năm ấy đã lớn ra sao. Gom lại, đó là một cuốn sổ về con mà đến tuổi trưởng thành con có thể đọc, để biết mẹ đã nuôi con một mình thế nào và bố vẫn được nhắc đến trong từng năm.
Thư có thể cất trong ngăn tủ của chồng, kẹp trong cuốn sổ ảnh cưới, để trong hộp kỷ vật. Giữ thế nào là theo nếp nhiều nhà, gia đình tự chọn. Nếu muốn con đọc sau này, ghi rõ ở ngoài phong bì.
Mất người bạn đời là một trong những mất mát nặng nhất. Nếu nhiều tháng sau bạn vẫn mất ngủ, không muốn ăn, không muốn ra khỏi nhà, hay có ý nghĩ quẩn, hãy nói với con, anh chị em, và gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Lá thư là chỗ để trò chuyện, không thay cho người ngồi cạnh.
Câu hỏi thường gặp
Chồng mất được vài tháng, viết thư có làm mình buồn thêm không?
Mấy lá đầu có thể làm bạn khóc nhiều. Nhưng nhiều người thấy sau đó nhẹ hơn, vì những chuyện vụn vặt có chỗ để kể. Nếu thấy nặng quá, dừng lại, vài hôm sau viết tiếp.
Có nên cho con đọc thư mẹ viết cho bố không?
Lá kể chuyện nhà thì nên, nhất là khi con nhỏ muốn biết về bố. Lá có điều riêng tư giữa hai vợ chồng thì giữ riêng. Bạn có thể viết hai loại thư khác nhau.
Đàn ông mất vợ có dùng được cách viết này không?
Được. Khung thư giữ nguyên, chỉ đổi cách xưng hô và chuyện nhà. Nhiều người đàn ông ít nói lại viết được những điều chưa từng nói với vợ khi bà còn sống.
Đã có người mới, còn viết thư cho chồng cũ đã mất có nên không?
Đó là chuyện riêng của mỗi người. Nhiều người vẫn giữ một góc tưởng nhớ cho người đã đi, nhất là vì con chung. Nếu viết, nên để thư ở chỗ riêng và cân nhắc cảm giác của người bạn đời mới.
Không biết viết, chỉ nói được thì sao?
Có thể ghi âm lời mình nói bằng điện thoại, hoặc nhờ con cháu ghi giúp. Lời nói ra cũng là một lá thư. Điều quan trọng là bạn có chỗ để kể chuyện cho người bạn đời, không phải chữ đẹp hay xấu.
Viết thư cho chồng đã mất có thay được việc gặp chuyên gia không?
Không. Thư giúp bạn đặt nỗi nhớ xuống, nhưng khi buồn kéo dài làm bạn mất ngủ, bỏ ăn hay có ý nghĩ quẩn, hãy gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ và nói với người thân.