ThanTinh.comThân Tình
Thư gửi người thân đã khuất

Thư gửi bố đã mất đột ngột: viết những lời chưa kịp nói mà không tự dằn vặt

Bố mất đột ngột, nhiều câu còn bỏ dở. Cách viết thư gửi bố đã mất: nói lời chưa kịp nói, kể chuyện nhà, tránh tự dằn vặt, kèm thư mẫu của con trai, con gái.

A young man in a work jacket seen from behind on a countryside porch at dusk, folding blank sheets into a plain envelope, warm low afternoon light, wide shot

Khi bố mất đột ngột, lá thư đầu tiên nên dành cho những lời chưa kịp nói: một câu cảm ơn, một câu xin lỗi, một câu hỏi bỏ dở, một chuyện con định kể mà chưa kể. Viết ngắn, mỗi điều một đoạn vài câu, giọng con vẫn nói với bố; một trang giấy là đủ, không cần thành bài văn.

Bài này dành cho người con mà bố ra đi không báo trước: một cơn bệnh ập đến, một tai nạn, một buổi sáng bố không dậy nữa. Không có những ngày ngồi bên giường để nói, không có lời dặn cuối. Cái khó của người ở lại không chỉ là nhớ, mà là cảm giác mọi chuyện bị cắt ngang. Lá thư ở đây giúp bạn nối lại đoạn bị cắt ấy bằng lời của chính mình, theo cách văn hoá tưởng nhớ trong nhiều gia đình, không phải một nghi lễ.

Cái khó riêng khi bố đi mà không báo trước

Với người mất sau thời gian ốm dài, gia đình thường đã có lúc nói chuyện, dặn dò, nắm tay. Với người ra đi đột ngột, câu cuối cùng giữa hai bố con có khi là một câu rất thường: "Thôi bố đi ngủ đây", "Mai con gọi lại nhé", hoặc tệ hơn, là một câu cãi nhau dở dang về chuyện chọn việc hay chuyện tiền nong.

Nhiều người con kẹt mãi ở câu cuối đó. Họ nghĩ đi nghĩ lại: giá hôm ấy con nói khác. Lá thư không xoá được câu ấy, nhưng nó cho bạn chỗ để nói thêm những câu tiếp theo, để câu cuối cùng không còn là câu duy nhất.

Đàn ông trong nhiều gia đình Việt ít nói lời thương. Có những người con cả đời chưa từng nói "con thương bố", và bố cũng chưa từng nói câu đó với con. Thư là chỗ dễ nói hơn lời. Bạn không cần đổi sang giọng mùi mẫn; chỉ cần viết thẳng một câu mà trước đây ngại nói.

Thêm một điều ít ai nói ra: sau cái chết đột ngột, đầu óc người ở lại thường rối, nhớ trước quên sau, viết được vài câu lại bỏ. Như vậy là bình thường. Bạn có thể viết lá thư thành nhiều lần, mỗi tối vài dòng, ghi ngày ở đầu mỗi đoạn. Một tuần sau ghép lại, tự nó thành một lá thư có đầu có cuối, mà không phải ngồi một lần ép mình viết cho xong trong lúc lòng còn ngổn ngang.

Bốn loại lời chưa kịp nói, viết mỗi loại vài câu

Lời cảm ơn cụ thể. Không phải "cảm ơn bố vì tất cả", mà là "cảm ơn bố hồi con thi trượt đã chở con ra quán ăn bát phở rồi bảo năm sau thi lại". Một việc, một hình ảnh.

Lời xin lỗi cho đúng việc. Nếu có chuyện chưa làm lành, nói thẳng việc đó: "Hôm cãi nhau về chuyện con nghỉ việc, con nói nặng lời với bố. Con xin lỗi." Không cần kể lại ai đúng ai sai.

Câu hỏi bỏ dở. Có những điều bạn định hỏi bố: cách bố sửa cái máy bơm, chuyện hồi bố đi bộ đội, sao bố lại chọn nghề ấy. Viết câu hỏi ra, rồi kể bạn đang tự tìm câu trả lời thế nào, hỏi bác, hỏi chú, hỏi mẹ.

Chuyện định kể mà chưa kể. Tin được nhận việc, chuyện người yêu, chuyện đứa cháu sắp ra đời. Kể như bố đang ngồi đối diện. Đây thường là đoạn làm người viết thấy nhẹ nhất.

Hai thư mẫu: con trai ít lời, con gái hay kể

Hai mẫu tự viết dưới đây chỉ để bạn thấy cách đặt từng loại lời vào thư. Thay bằng chuyện nhà mình, giữ cách bạn vẫn gọi bố: bố, ba, thầy, cha, tía.

Mẫu 1 — con trai, viết sau đám tang vài tuần: Bố. Con viết mấy dòng vì có mấy điều chưa kịp nói. Tối hôm đó bố gọi, con đang bận nên nói "để mai con gọi lại". Con chưa gọi lại được. Con tiếc chuyện đó. Con cảm ơn bố năm con mười lăm tuổi đã dạy con thay săm xe, bố bảo "đàn ông phải tự làm được". Giờ cái xe máy của bố con vẫn giữ, tuần nào cũng lau. Mẹ đang tập ngủ một mình, con về ngủ với mẹ mấy hôm. Bố yên tâm. Con.

Mẫu 2 — con gái, viết sau hai tháng: Ba ơi, con mới được nhận vào chỗ làm mới. Con định gọi ba khoe đầu tiên, cầm máy lên rồi mới nhớ. Ba mà biết chắc lại hỏi "lương có đủ ăn không", rồi dặn con đừng thức khuya. Con đang tập đi ngủ trước mười hai giờ đây. Con vẫn chưa hỏi ba được chuyện hồi ba đi làm xa, con đang nhờ chú Út kể dần. Hôm trước chú kể ba từng đạp xe cả buổi để mua cho mẹ cái quạt. Con cười mà muốn khóc. Con thương ba.

Để ý hai mẫu đều có một chi tiết cụ thể (thay săm xe, cái quạt), một việc người con đang làm tiếp (giữ xe, ngủ sớm), và không có câu nào kiểu "con là đứa con bất hiếu".

Khi day dứt kéo thư thành bản tự kết tội

Sau cái chết đột ngột, người ở lại hay tự kết tội. Thư nên nhận phần mình, nhưng đừng thành bản cáo trạng:

NênTránhVì sao
Nói đúng một việc mình tiếcLiệt kê mọi lỗi từ nhỏ tới lớnMột việc thì nói xong được; cả danh sách thì không bao giờ xong
"Con tiếc", "con xin lỗi""Tại con mà bố…"Cái chết đột ngột hiếm khi do một người con gây ra; tự gán lỗi làm nỗi buồn nặng thêm
Kể một việc mình đang làm tiếpHứa thay đổi cả con ngườiViệc nhỏ làm được thì lá thư sau có chuyện để kể
Nhắc người khác trong nhàChỉ có con và nỗi đau của conKể mẹ, anh chị em giúp lá thư có đời sống, không chỉ có mất mát

Nếu bạn nhận ra mình cứ viết đi viết lại một câu tự trách, dừng ở đó, đọc lại bảng trên rồi viết thêm một đoạn kể chuyện nhà. Nếu nhiều tuần liền bạn mất ngủ, không làm việc được hay có ý nghĩ quẩn, hãy gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ; lá thư không thay được sự giúp đỡ đó.

Hỏi mình ba câu trước khi viết

Câu thứ nhất: lần cuối hai bố con nói chuyện là chuyện gì? Viết lại câu đó vào đầu thư cũng được, rồi nói tiếp điều bạn muốn nói sau câu ấy.

Câu thứ hai: bố hay làm gì bằng tay? Đừng tả bố bằng tính từ như hiền, nghiêm, chăm chỉ; tả việc bố làm. Sửa xe, đan rổ, nấu nồi cá kho, tưới cây, pha ấm trà buổi sáng. Hình ảnh đôi tay đang làm việc thường giữ được giọng của bố trong thư rõ hơn mọi lời tả.

Khi đã có câu trả lời, đặt câu thứ nhất vào phần mở, hình ảnh đôi tay vào đoạn cảm ơn, còn câu thứ ba làm đoạn kể chuyện nhà. Không cần viết đủ cả ba trong một lá; mỗi lá một ý cũng được.

Câu thứ ba: trong nhà, việc gì bố từng lo mà nay bạn phải làm? Đóng tiền điện, đưa mẹ đi khám, mở cổng sáng sớm. Kể việc ấy trong thư vừa là chuyện nhà, vừa cho thấy bạn đang đứng vào chỗ của bố theo cách của mình. Nhiều người con thấy câu này khó nhất, nhưng cũng là đoạn đọc lại về sau thấy mình đã lớn lên thế nào.

Lá thứ hai, lá thứ ba: kể chuyện nhà đã đứng dậy thế nào

Lá thư đầu sau cái chết đột ngột thường dồn hết những lời chưa nói. Đến lá thứ hai, thứ ba, giọng thư nên chuyển dần sang kể chuyện: mẹ đã quen đi chợ một mình chưa, em út thi cử ra sao, khoản nợ bố lo dở đã trả xong chưa, mảnh vườn ai đang chăm. Kể những việc nhà đang dần trở lại nếp là cách để lá thư không mắc kẹt mãi ở ngày bố mất.

Một khung dễ giữ cho những lá sau: một câu mở gọi bố, ba việc trong nhà kể mỗi việc vài câu, một việc con đang làm thay bố, một câu kết. Ví dụ: Bố ơi, tháng này mẹ đã tự đi lĩnh lương hưu, không cần con chở. Cái máy bơm hỏng lần nữa, con gọi thợ, thợ bảo ngày trước bố tự sửa giỏi lắm. Em Bống được lên lớp, cô khen chữ đẹp như ông nội. Con vẫn giữ thói quen của bố là đóng cổng trước mười giờ. Tháng sau con kể tiếp.

Thư như vậy đọc lại sau vài năm sẽ thành một cuốn nhật ký nhỏ của gia đình trong giai đoạn khó nhất. Nhiều người con nói rằng đọc lại chúng, họ thấy rõ lúc nào mình bắt đầu thở được.

Viết xong thì làm gì với lá thư

Không có cách bắt buộc. Có người đọc thầm một lần rồi cất vào ngăn kéo; có người để trong túi áo vài ngày; có nhà gom thư của các con lại để cùng giữ. Giữ, cất hay xử lý lá thư thế nào là theo nếp nhiều nhà, gia đình tự chọn, không có cách nào đúng hơn cách nào.

Nếu mẹ hoặc anh chị em cũng đang rất buồn, bạn có thể rủ họ cùng viết, mỗi người một tờ, không bắt ai phải đọc to. Với người mẹ lớn tuổi không quen viết, bạn có thể ngồi ghi giúp những điều mẹ muốn nói, rồi đọc lại cho mẹ nghe xem đúng ý chưa.

Có người con muốn mang lá thư theo người, gấp nhỏ trong ví, để những hôm nhớ bố thì mở ra đọc. Cũng có người viết xong không muốn đọc lại trong nhiều tháng. Cả hai cách đều bình thường; lá thư là của bạn, đọc lúc nào là tuỳ bạn.

Một năm sau, khi đọc lại lá thư đầu tiên, nhiều người thấy giọng mình đã khác: bớt dồn dập, nhiều chuyện nhà hơn. Lúc đó bạn có thể viết lá thứ hai, kể bố nghe một năm qua nhà đã thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Bố mất vì tai nạn, có nên nhắc chuyện tai nạn trong thư không?

Không cần. Lá thư dành cho những điều giữa bạn và bố, không phải để kể lại hôm ấy diễn ra thế nào. Nếu cần nhắc, một câu ngắn là đủ, rồi chuyển sang chuyện bạn muốn nói.

Lần cuối hai bố con cãi nhau, viết thế nào cho bớt nặng lòng?

Nói thẳng việc đó trong một hai câu, nhận phần lời nặng của mình, rồi kể điều bạn hiểu ra sau đó. Không cần phân xử ai đúng ai sai, cũng không cần tự kết tội cả đời mình vì một lần cãi.

Có nên đọc thư này trước mặt mẹ không?

Chỉ khi bạn và mẹ cùng muốn. Người mẹ vừa mất chồng có khi chưa đủ sức nghe. Bạn có thể hỏi mẹ có muốn nghe không, hoặc đưa mẹ tờ thư để mẹ đọc lúc nào tiện.

Con không quen viết, chỉ viết được vài dòng thì có được không?

Được. Ba dòng thật hơn ba trang gượng. Một câu cảm ơn, một câu kể chuyện nhà, một câu nói con nhớ bố là đã thành một lá thư có ý nghĩa.

Viết thư có giúp hết buồn không?

Lá thư giúp nhiều người đặt được những lời chưa nói xuống đâu đó, nhờ vậy dễ thở hơn. Nhưng nó không thay cho thời gian và sự giúp đỡ. Nếu nỗi buồn làm bạn không sinh hoạt được, hãy gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Có nên đăng lá thư lên mạng không?

Tuỳ bạn. Lá thư riêng thường viết thật hơn khi biết sẽ không ai đọc. Nếu muốn chia sẻ, nên hỏi mẹ và anh chị em trước, vì trong thư có chuyện của cả nhà chứ không riêng của bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138