ThanTinh.comThân Tình
Thư cho người già ở viện dưỡng lão, nằm viện lâu

Sổ thăm chung cho người già ở viện: mỗi lần vào ghi vài dòng, cả nhà cùng đọc

Một cuốn sổ để ở đầu giường, mỗi người vào thăm ghi vài dòng: ông bà đọc lại được, anh chị em biết ai đã ghé, chuyện gì đã kể. Cách làm và mẫu.

Top-down shot of an open blank notebook and a pen on a nursing home bedside table, an older man hand resting beside it, a cup of tea, warm afternoon light

Sổ thăm chung là một cuốn sổ để ở đầu giường người già trong viện, mỗi người vào thăm ghi ba bốn dòng: hôm nay là ngày nào, ai vào, đã kể chuyện gì, lần tới ai vào. Ông bà đọc lại được khi nhớ con cháu, anh chị em đọc để biết ai đã ghé và nối chuyện cho nhau. Không cần văn hay, cần đều và rõ.

Hoàn cảnh: ông bà, bố mẹ ở viện dưỡng lão hoặc nằm viện dài ngày, con cháu thay nhau vào thăm, mỗi người một ngày một giờ khác nhau. Người già hay quên ai vào lúc nào, có khi hỏi người này “sao lâu không thấy thằng Hai” trong khi anh Hai vừa vào hôm qua. Anh chị em thì không biết người kia đã kể chuyện gì, đã mang gì, nên hay lặp lại hoặc bỏ sót. Một cuốn sổ chung giải quyết cả hai chuyện, và theo thời gian thành một cuốn nhật ký nhỏ của cả nhà quanh người thân đang ở viện.

Cuốn sổ giúp được người già những gì

Với người già trong viện, ngày nọ giống ngày kia. Buổi thăm hôm qua có khi đã nhoà thành “hình như có ai đó vào”. Cuốn sổ đặt ở đầu giường trả lời ngay: hôm qua, thứ ba, con Lan vào, mang cam, kể chuyện cái Mít được khen. Mở ra đọc là thấy mình không bị bỏ quên, thấy rõ từng người đã đến.

Với người trí nhớ kém, cuốn sổ còn là chỗ dựa khi họ lo. Lúc nửa đêm tỉnh dậy, hoặc lúc chiều buồn, nhân viên có thể mở sổ đọc lại mấy dòng gần nhất: “Bà xem này, sáng nay anh Hùng vào, chiều mai chị Lan vào.” Người già yên lại vì có chữ viết làm bằng, không chỉ là lời người khác nói.

Cuốn sổ cũng cho người già một chỗ để tham gia. Ai còn viết được thì ghi lại vài chữ sau mỗi lần thăm, có khi chỉ một câu “Lan vào, vui”. Ai không viết được thì đọc, chỉ tay vào dòng này dòng kia hỏi lại. Đọc sổ thành việc làm trong ngày, như người ta đọc báo.

Cuốn sổ giúp anh chị em những gì

Nhà đông con, mỗi người một lịch, thăm nom người già ở viện hay thành ra chỗ thì dồn chỗ thì trống. Có tuần ba người vào cùng ngày, có tuần không ai vào. Cuốn sổ cho mọi người thấy nhịp thăm thật, không cần ai đứng ra điểm danh hay nhắc nhở. Nhìn sổ thấy năm ngày chưa có dòng nào, người đọc tự biết mình nên vào.

Sổ còn giúp nối chuyện. Người vào hôm thứ hai ghi: mẹ hỏi cái máy khâu ở nhà còn không. Người vào hôm thứ năm đọc được, chụp ảnh cái máy khâu mang vào. Người già thấy câu mình hỏi có người nhớ và trả lời, dù người trả lời không phải người nghe câu hỏi.

Sổ cũng tránh được những lần nói ngược nhau. Người này bảo mẹ tháng sau về nhà chơi, người kia chưa nghe bàn gì. Ghi lại trong sổ những gì đã nói với người già giúp cả nhà nói cùng một giọng. Đây không phải sổ quản lý, mà là chỗ anh chị em biết người kia đã nói gì với mẹ, để lần sau mình nói tiếp cho khớp.

Làm một cuốn sổ thăm

Không cần sổ đặc biệt. Vài điều để cuốn sổ dùng được lâu:

  1. Chọn sổ: bìa cứng, khổ vở học sinh hoặc lớn hơn một chút, giấy trắng có dòng kẻ to. Gáy đóng chắc để không rơi trang.
  2. Trang đầu: tên người già theo cách gọi trong nhà, ảnh cả nhà, danh sách con cháu kèm quan hệ. Trang này để người già và nhân viên tra khi quên ai là ai.
  3. Trang thứ hai: vài dòng cho nhân viên, nói sổ này để làm gì, nhờ đọc giúp những dòng mới nhất khi cụ hỏi.
  4. Cách ghi: mỗi lần thăm một mục, bắt đầu bằng thứ, ngày, buổi, tên người vào. Viết chữ to, tách mục bằng một dòng trống.
  5. Chỗ để: ngăn trên tủ đầu giường, cùng một cây bút buộc dây. Hỏi nhân viên để sổ chỗ không vướng việc chăm.
  6. Khi đầy: mang cuốn cũ về nhà cất, để cuốn mới. Không bỏ cuốn cũ, sau này cả nhà sẽ muốn đọc lại.

Mỗi lần thăm ghi gì: mẫu vài dòng

Một mục trong sổ chỉ cần bốn phần: ngày, ai vào, chuyện chính, lần tới. Thêm một câu cho người già nếu muốn. Mẫu dưới đây là các mục liên tiếp trong một tuần của một nhà, để thấy sổ đọc lên ra sao:

“Thứ hai, chiều. Con Lan vào. Mang cam và cái khăn len xanh. Kể chuyện cái Mít được cô khen đọc bài to. Mẹ hỏi máy khâu ở nhà còn không. Thứ năm anh Hùng vào. Mẹ ơi con thương mẹ. Lan.”

“Thứ năm, sáng. Hùng vào. Mang ảnh cái máy khâu, vẫn để ở buồng mẹ, con lau sạch rồi. Mẹ kể chuyện may áo cưới cho chị Lan năm nào. Mẹ ăn được nửa bát cháo. Chủ nhật cả nhà con vào. Hùng.”

“Chủ nhật, sáng. Bà ơi cháu Bin đây. Cháu vẽ bà với cái máy khâu. Mẹ chép hộ. Cả nhà ngồi với bà tới trưa. Thứ ba cô Lan vào.”

Để ý mục của anh Hùng trả lời câu mẹ hỏi trong mục của chị Lan. Đó là cái hay nhất của sổ chung: những người vào thăm khác ngày vẫn nối được một câu chuyện.

Đưa chuyện thật vào mấy dòng ngắn

Ba câu hỏi giúp mỗi mục trong sổ có một chi tiết đáng đọc lại:

  • Hôm nay người già nói câu gì đáng nhớ? Một câu hỏi, một câu đùa, một chuyện xưa. Ghi lại nguyên văn nếu được.
  • Mình mang tới gì, kể chuyện gì? Ghi để người sau khỏi mang trùng, kể trùng, và để người già đọc lại biết ai mang món nào.
  • Có câu hỏi nào của người già chưa ai trả lời? Ghi lại cho người vào lần sau.

Mục trong sổ không cần dài. Ba dòng có một chi tiết thật đáng giá hơn nửa trang kể lể chung chung. Người già đọc lại thấy “mẹ kể chuyện may áo cưới cho chị Lan” sẽ nhớ lại được cả buổi chiều hôm đó, dù không nhớ ngày.

Nếu bí không biết ghi gì, cứ ghi đúng những gì đã làm: ngồi ở đâu, uống trà gì, nhìn ra cửa sổ thấy gì. Viết theo thứ tự thời gian của buổi thăm là dễ nhất. Đọc lại vài tuần sau, những dòng tưởng nhạt ấy hoá ra lại là thứ cả nhà muốn giữ.

Sổ cho người đang nằm viện dài ngày

Ở bệnh viện, cuốn sổ cần gọn hơn. Phòng bệnh chật, tủ đầu giường đầy đồ dùng, người ra vào liên tục. Chọn sổ nhỏ hơn, bìa nhựa lau được, để trong túi riêng cùng đồ của người bệnh. Người nuôi bệnh thường là người giữ sổ, những người khác vào thăm thì ghi vào lúc ngồi cạnh giường.

Mục ghi cũng khác một chút. Với người nằm viện, ngoài chuyện kể, nhà hay ghi thêm ca trực: ai trực đêm nay, ai thay ca sáng mai. Người bệnh tỉnh dậy giữa đêm nhìn sổ biết ai đang ngồi cạnh mình. Nhưng sổ vẫn nên giữ phần chuyện nhà, đừng biến thành bảng phân công khô khốc. Mỗi người thay ca ghi thêm một câu chuyện nhỏ cho người bệnh đọc.

Khi người thân ra viện, mang cuốn sổ về nhà. Nhiều người sau một đợt nằm viện dài đọc lại sổ và ngạc nhiên vì có những ngày mình đã quên hẳn, những người đã vào thăm mà mình không nhớ. Đọc lại cùng con cháu là một cách khép lại đợt ốm cho nhẹ nhàng.

Nên ghi và nên tránh trong sổ

Sổ để ở đầu giường, nhân viên và người khác có thể đọc. Vài điều nên giữ:

Nên ghiNên tránhVì sao
Ngày, ai vào, mang gìGhi chung chung “hôm nay có người vào”Người già cần biết rõ ai
Chuyện người già kể, câu họ hỏiChuyện tiền bạc, tranh cãi trong nhàSổ không riêng tư, người già đọc lại sẽ lo
Lần tới ai vào, ngày nàoHẹn mà chưa chắcNgười già bám vào ngày hẹn
Một câu thương ngắnLời trách anh chị em không vàoSổ không phải chỗ phân xử
Chữ to, rõ, không viết tắtChữ nhỏ, chữ viết tắt kiểu tin nhắnMắt người già và người đọc hộ

Chuyện sức khoẻ thì ghi ngắn những gì mình thấy, như “mẹ ăn được nửa bát cháo”, để người sau biết. Không ghi suy đoán bệnh, không ghi lời khuyên thuốc. Thấy điều gì đáng lo thì báo nhân viên và bác sĩ ngay lúc đó, không chỉ ghi vào sổ rồi về.

Khi có người ở xa, không vào được

Con cháu ở xa vẫn góp được vào sổ. Người ở xa viết một lá thư ngắn, nhờ người vào thăm dán vào trang đang dở, kèm dòng “thư của chú Tâm gửi từ thành phố”. Hoặc nhắn một đoạn ngắn để người vào thăm chép lại vào sổ, ghi rõ của ai.

Người ở xa cũng nên được đọc sổ. Mỗi tuần, người vào thăm chụp lại mấy trang mới gửi vào nhóm nhắn tin của nhà. Người ở xa biết mẹ dạo này kể chuyện gì, hỏi gì, để khi gọi điện hay viết thư thì nói tiếp đúng mạch. Trước khi chụp, nghĩ xem có dòng nào là chuyện riêng của người viết không muốn chia sẻ rộng.

Với người già, thấy tên đứa con ở xa trong sổ, dù chỉ là một lá thư dán vào, cũng là một lần được thăm. Cuốn sổ lúc ấy gom cả nhà về một chỗ, kể cả người không bao giờ kịp vào.

Câu hỏi thường gặp

Sổ thăm chung khác gì sổ theo dõi sức khoẻ của viện?

Sổ của viện ghi chuyện chăm sóc, thuốc men, do nhân viên giữ. Sổ thăm chung là của gia đình, ghi chuyện thăm nom, chuyện kể, lời nhắn. Hai cuốn để riêng, không trộn vào nhau.

Người già không đọc được thì sổ có ích không?

Vẫn có ích. Nhân viên hoặc người vào thăm đọc to những dòng mới nhất cho cụ nghe. Anh chị em cũng dùng sổ để biết ai đã vào và nối chuyện cho nhau.

Có nên để người già tự viết vào sổ không?

Nên mời, không bắt. Ai còn thích cầm bút thì để họ ghi một hai chữ, vẽ một nét. Những dòng đó sau này cả nhà quý nhất. Không sửa chữ, không viết đè.

Anh chị em không chịu ghi sổ thì làm sao?

Đừng biến sổ thành chuyện nhắc nhở. Người đầu tiên cứ ghi đều, ghi cả câu mẹ hỏi cho người sau. Thấy sổ có ích, người khác thường tự ghi theo. Không trách nhau trong sổ.

Sổ đầy thì nên làm gì với cuốn cũ?

Mang về nhà cất cùng ảnh gia đình. Nhiều nhà sau này đọc lại những cuốn sổ đó và thấy đó là phần ghi chép quý nhất về những năm cuối của người thân.

Có nên ghi chuyện buồn, chuyện bệnh vào sổ không?

Chỉ ghi ngắn những gì mình thấy, như ăn được bao nhiêu, ngủ thế nào. Chuyện buồn trong nhà và suy đoán bệnh thì không ghi, vì người già và người khác sẽ đọc lại. Thấy điều đáng lo thì báo nhân viên ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138