ThanTinh.comThân Tình
Thư gửi người thân đã khuất

Nhớ mẹ đã mất nhiều năm: viết lại một lá thư khi nỗi nhớ đã đổi khác

Mẹ mất đã mười, hai mươi năm, nỗi nhớ không còn dồn dập mà lặng hơn. Viết lại thư cho mẹ ở tuổi trung niên: kể gì, đọc lại thư cũ thế nào và hai thư mẫu.

A gray-haired woman seen from the side at a window seat, a small box of old plain envelopes open on her lap, a cup of tea nearby, bright overcast light, medium shot

Viết lại thư cho mẹ sau nhiều năm nên là thư của người con đã lớn, đã từng trải: kể mình bây giờ ra sao, đã hiểu thêm điều gì về mẹ mà hồi trẻ chưa hiểu, nhà mình đi qua những năm ấy thế nào. Giọng lặng và chậm, không cần dồn nỗi đau như lá thư đầu; một hai trang là vừa.

Bài này dành cho người có mẹ mất đã lâu, mười năm, hai mươi năm, có khi từ thuở bạn còn nhỏ. Giờ bạn đã bằng tuổi mẹ hồi ấy, hoặc hơn, có con cái, có khi đã lên chức ông bà. Một hôm dọn tủ thấy chiếc khăn cũ, hay con gái bỗng có một cử chỉ giống hệt bà ngoại, và bạn muốn viết cho mẹ. Nỗi nhớ lúc này khác: không còn những cơn nghẹn bất chợt, mà là cảm giác muốn ngồi kể chuyện với một người mình đã hiểu hơn nhiều so với hồi mẹ còn.

Nỗi nhớ sau nhiều năm khác nỗi nhớ năm đầu ra sao

Năm đầu, người ta nhớ sự vắng mặt: chỗ ngồi trống, cuộc gọi không còn. Sau nhiều năm, người ta nhớ con người: tính tình của mẹ, cách mẹ chịu đựng, những quyết định của mẹ mà giờ mình mới hiểu lý do. Người con trung niên thường nhận ra mẹ cũng từng là một người đàn bà trẻ, có lo âu, có ước mơ, có lúc mệt mỏi, chứ không chỉ là "mẹ".

Vì vậy lá thư viết lại sau nhiều năm hay có những câu kiểu: "Giờ con mới hiểu sao hồi đó mẹ không cho con đi xa", "Con bây giờ cũng mắng con con y như mẹ ngày xưa". Đó là những câu chỉ người đã đi qua một đoạn đời dài mới viết được, và cũng là phần quý nhất của lá thư.

Cũng có người thấy áy náy vì đã không còn nhớ rõ giọng mẹ, gương mặt mẹ nhòa dần trong đầu. Đó là điều tự nhiên của trí nhớ, không phải dấu hiệu thương ít đi. Lá thư cứ nói thẳng điều ấy, rồi kể những thứ còn nhớ rõ: mùi bồ kết, tiếng guốc, cái nốt ruồi ở cằm.

Bốn chuyện đáng kể sau nhiều năm

Mình đã thành người thế nào. Nghề nghiệp, gia đình, những năm khó khăn đã qua. Kể ngắn, như báo cho mẹ biết con đã đứng vững. Không cần khoe, chỉ cần kể.

Điều giờ mới hiểu về mẹ. Một quyết định, một tính nết, một lần mẹ im lặng. Viết theo dạng "Hồi đó con nghĩ… Giờ con hiểu…". Đây là đoạn làm lá thư sâu nhất.

Mẹ còn ở trong nhà mình thế nào. Món ăn vẫn nấu, câu mẹ hay nói mà giờ mình nói với con, cái tính tiết kiệm mình được thừa hưởng, đứa cháu có đôi mắt giống bà.

Những người mẹ từng thương. Bố, các dì, các cậu, hàng xóm cũ. Ai còn, ai đã đi, ai mình vẫn thăm. Mẹ khi còn sống lo cho những người ấy, kể tin họ là cách nối mẹ với đời sống hiện tại.

Một điều con muốn nói mà hồi ấy chưa nói được. Có khi là lời cảm ơn, có khi là lời xin lỗi cho một lần cãi mẹ thời mới lớn. Sau nhiều năm, câu ấy thường viết ra bình thản hơn, không còn nghẹn, và chính sự bình thản ấy làm nó có sức nặng.

Khi người viết đã lên chức ông bà

Có những người con viết cho mẹ khi chính mình đã sáu, bảy mươi tuổi, đã có cháu nội cháu ngoại. Lá thư lúc này mang thêm một lớp nữa: người viết vừa là con của mẹ, vừa là người già nhất trong nhà, người mà đám cháu chắt nhìn vào để biết gốc gác.

Thư của người con đã già thường hay kể chuyện thế hệ: "Mẹ ơi, nhà mình giờ bốn đời rồi. Con bế chắt mà nghĩ đến lúc mẹ bế con." Kể ai giống ai, đứa nào được tính của mẹ, nhà ai đã chuyển đi đâu. Những lá như thế ngoài là thư cho mẹ còn là một mẩu gia phả sống, mà những người cháu đọc sau này sẽ trân trọng.

Viết tay khi đã lớn tuổi có thể mỏi, chữ run. Cứ viết chậm, chữ to, mỗi lần một đoạn. Hoặc kể cho một đứa cháu ghi lại rồi tự đọc lại sửa. Cháu ngồi ghi lời ông bà kể về cụ cũng là một dịp hai thế hệ ngồi với nhau thật lâu.

Đọc lại thư cũ trước khi viết thư mới

Nếu bạn từng viết thư cho mẹ trong những năm đầu, đọc lại chúng trước khi viết lá mới. Nhiều người ngỡ ngàng khi gặp lại chính mình hai mươi năm trước: chữ khác, giọng khác, nỗi đau khác. Có những câu đọc lại thấy thương cái người trẻ đã viết ra nó.

Đọc lại giúp bạn có điểm nối. Lá mới có thể bắt đầu bằng: "Mẹ ơi, con vừa đọc lại lá thư con viết cho mẹ năm con hai mươi tuổi. Hồi đó con hứa sẽ học xong đại học. Con đã học xong, mẹ ạ, rồi còn làm thầy giáo." Câu mở như thế đặt hai lá thư cạnh nhau, và người đọc sau này sẽ thấy cả một đoạn đời.

Nếu trước đây bạn chưa từng viết, không sao cả. Lá viết sau nhiều năm có thể là lá đầu tiên, và nó vẫn là một lá đầy đủ. Không có quy định nào nói phải viết từ năm đầu thì mới tính.

Hai thư mẫu của người con đã lớn tuổi

Hai mẫu tự viết dưới đây. Thay chuyện đời mình và điều mình mới hiểu về mẹ.

Mẫu 1 — con gái năm mươi tuổi, mẹ mất hai mươi lăm năm: Mẹ ơi, con năm nay năm mươi, hơn mẹ hồi mẹ mất bốn tuổi. Có hôm soi gương con giật mình vì thấy mẹ trong đó. Hồi trẻ con giận mẹ vì mẹ bắt con lấy chồng gần nhà. Giờ con có con gái đi lấy chồng xa, con mới hiểu cảm giác ngồi chờ điện thoại cả tuần. Con vẫn nấu canh cua mùng tơi theo kiểu mẹ, cho nhiều cà pháo. Cái Thảo nhà con bảo canh bà ngoại là ngon nhất. Nó chưa từng ăn canh của mẹ, nó chỉ ăn của con. Thế mà nó vẫn gọi là canh bà ngoại. Con nhớ mẹ.

Mẫu 2 — con trai, mẹ mất khi mình mười tuổi: Mẹ, con không còn nhớ rõ giọng mẹ nữa. Con chỉ nhớ bàn tay mẹ hay xoa đầu con lúc con sốt. Con xin lỗi vì đã quên. Con giờ làm bố ba đứa. Mỗi lần con xoa đầu đứa út lúc nó ốm, con lại nghĩ chắc mẹ cũng làm đúng như thế. Bố đi bước nữa, dì đối xử với con tốt, mẹ đừng lo. Con sống ổn.

Để ý mẫu 2: người con thừa nhận đã quên giọng mẹ, và thay bằng một ký ức cơ thể còn giữ được. Viết thật như vậy thường chạm hơn mọi câu "con nhớ mẹ từng phút giây".

Những thư cũ đã viết cho mẹ: cất, giữ hay để đi

Sau nhiều năm, nhiều người có cả một xấp thư đã viết cho mẹ, cộng thêm thư mẹ từng viết cho mình hồi mẹ còn. Câu hỏi giữ thế nào bắt đầu quan trọng, nhất là khi bạn nghĩ tới chuyện con cháu sau này.

Cách giữ đơn giản: xếp theo năm, mỗi năm một phong bì, đặt trong hộp kín, để chỗ khô ráo, tránh nắng chiếu thẳng. Chụp lại từng lá và lưu thành một thư mục riêng, phòng khi giấy hỏng hay thất lạc lúc chuyển nhà. Ghi một mảnh giấy nhỏ ở đầu hộp: đây là thư con viết cho bà ngoại, từ năm nào đến năm nào.

Có người lại chọn không giữ hết: giữ vài lá quan trọng nhất, phần còn lại để đi khi thấy lòng đã nhẹ. Giữ hay không, giữ bao nhiêu, là theo nếp nhiều nhà và theo lòng mỗi người, gia đình tự chọn. Điều nên làm là nói với vợ hoặc chồng, với con, chiếc hộp ấy là gì, để sau này không ai vô tình bỏ đi.

Chỗ hay vấp khi viết sau nhiều năm

Viết sau nhiều năm ít nguy cơ bi luỵ hơn, nhưng có những vấp riêng:

Hay vấpNên viếtVì sao
Viết như văn tế, kể công lao mẹ một mạchKể một hai điều mình mới hiểuThư cho mẹ không phải bài điếu văn
Tự trách vì đã quên giọng, quên mặtNói thật mình quên, kể điều còn nhớTrí nhớ phai là tự nhiên, không phải thương ít đi
So sánh mẹ với vợ, với con dâuKể những gì của mẹ còn trong nhàLá thư dễ đến tay người trong nhà, so sánh làm người sống buồn
Kể tất cả hai mươi nămChọn ba bốn chuyện lớnLá thư dài quá thành bản tóm tắt, mất giọng trò chuyện

Một vấp khác là viết quá trang trọng vì nghĩ mình đã lớn tuổi, phải "chững chạc". Với mẹ, bạn vẫn là con. Gọi mẹ như hồi bé gọi, xưng con, và cho phép mình nói vài câu như đứa con mười tuổi: "Con nhớ mẹ quá."

Khi nào viết, và cho ai đọc

Không cần dịp. Nhiều người viết khi đời mình chạm một mốc tương ứng với đời mẹ: bằng tuổi mẹ lúc mất, con mình bằng tuổi mình lúc mẹ đi, mình lên chức bà như mẹ chưa kịp lên. Mốc như vậy tự nhiên mở ra nhiều chuyện để kể.

Người con đã lớn tuổi có thể đưa thư cho con mình đọc. Với đứa con chưa từng gặp bà, một lá thư như vậy là cách gần nhất để biết bà là ai và vì sao mẹ hay bố của chúng lại sống như hiện tại. Cũng có người giữ thư hoàn toàn riêng; đó là lựa chọn của bạn.

Nếu việc viết khơi lại một nỗi buồn cũ mà bạn tưởng đã qua, làm bạn mất ngủ nhiều đêm, cứ dừng lại, nói chuyện với người thân, và nếu kéo dài thì gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Mẹ mất đã hai mươi năm, viết thư bây giờ có muộn không?

Không muộn. Thư viết sau nhiều năm thường có những điều mà thư năm đầu không thể có: sự thấu hiểu của người đã đi qua một đoạn đời dài. Nhiều người thấy đó là lá thư ý nghĩa nhất họ từng viết cho mẹ.

Không còn nhớ rõ mặt mẹ, có nên viết không?

Nên. Nói thật mình không còn nhớ rõ, rồi viết những gì còn nhớ, dù chỉ là một mùi hương, một bàn tay. Hỏi thêm anh chị em, họ hàng để có thêm chi tiết về mẹ.

Có nên đưa thư cho người mẹ kế đọc không?

Tuỳ quan hệ trong nhà. Nếu bạn và mẹ kế gần gũi, và thư không có điều làm họ buồn, đưa họ đọc có khi là một cách nói lời cảm ơn gián tiếp. Nếu chưa chắc, giữ riêng là an toàn hơn.

Thư cũ viết cho mẹ bị ẩm mốc thì làm sao?

Chụp lại ngay những lá còn đọc được, để thư ra chỗ khô, thoáng, không phơi nắng gắt. Lá nào đã hỏng nặng thì giữ bản chụp. Lần sau cất trong hộp kín có gói hút ẩm.

Con cháu không quan tâm đến những lá thư này thì sao?

Không cần ép. Ghi rõ chiếc hộp là gì và để ở chỗ dễ tìm. Nhiều người trẻ chỉ quan tâm khi họ tới một độ tuổi nhất định, có khi là lúc họ có con hoặc khi cha mẹ họ đã già.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138