Khi lời xin lỗi trong nhà chưa được nhận, thường không nên viết ngay một lá thư xin lỗi thứ hai. Nên chờ vài tuần, rồi gửi một lá thư khác hẳn: ngắn, hỏi thăm, kể chuyện thường ngày, không nhắc lại lời xin lỗi. Chỉ viết lại về chuyện cũ khi người kia nói rõ họ còn vướng ở điểm nào.
Hoàn cảnh: bạn đã viết thư xin lỗi bố mẹ, anh chị, hay con dâu đã xin lỗi mẹ chồng. Người kia đọc rồi, nhưng im lặng, hoặc trả lời "thôi khỏi", hoặc nói thẳng chưa thể bỏ qua. Bạn băn khoăn: mình viết chưa đủ thật lòng, hay người kia cần thêm thời gian, hay mình nên thôi. Bài này giúp bạn quyết bước tiếp theo, không phán ai đúng ai sai. Cái khó nhất trong giai đoạn này thường không phải là viết gì, mà là chịu được khoảng lặng mà không lấp nó bằng thêm lời xin lỗi.
Vì sao một lời xin lỗi thật vẫn có thể chưa được nhận
Một lời xin lỗi tốt không có nghĩa là người kia phải nhận ngay. Có người cần thời gian để cơn giận đi qua; có người thấy lời xin lỗi đúng nhưng vết thương còn mới; có người đang chờ thấy việc làm khớp với lời nói. Cũng có người đã quen mang một chuyện cũ quá lâu, buông ra cần nhiều hơn một lá thư.
Đôi khi lời xin lỗi chưa được nhận vì nó trúng sai chỗ. Bạn xin lỗi vì câu nói, nhưng người kia đau vì lần bạn không về khi bố ốm. Bạn xin lỗi vì đã cãi, nhưng người kia giận vì bạn kể chuyện nhà với người ngoài. Trường hợp này không phải người kia khó tính; chỉ là hai người đang nhìn hai vết khác nhau.
Hiểu được điều đó giúp bạn bớt sốt ruột, và bớt cái ý nghĩ rằng phải viết thư thật dài, thật cảm động thì người kia mới nhận. Thư dài hơn thường không giúp. Thời gian, sự đều đặn, và việc làm thì giúp.
Khi người chưa nhận lời là bố mẹ đã lớn tuổi
Với bố mẹ ngoài sáu mươi, bảy mươi, cách nhận lời xin lỗi thường không đi qua chữ. Bố có thể không bao giờ nói "bố hết giận rồi", nhưng một hôm gọi điện hỏi con có cần gửi gạo lên không. Mẹ có thể vẫn nhắc chuyện cũ mỗi lần buồn, nhưng vẫn để phần con miếng thịt ngon nhất trong bữa. Đọc được những tín hiệu này giúp bạn khỏi tưởng lời xin lỗi của mình bị từ chối.
Với bố mẹ lớn tuổi, việc làm đều đặn có sức hơn thư. Gọi điện đúng giờ hằng tuần, về đúng hẹn, nhớ ngày bố đi tái khám, hỏi mẹ ăn được không. Mỗi việc như vậy là một lần nói lại lời xin lỗi mà không cần chữ.
Nếu bố mẹ có lúc quên, lẫn lộn chuyện cũ chuyện mới, đừng cố giải thích hay bắt bố mẹ nhớ lời xin lỗi lần trước. Nói ngắn, dịu, đúng lúc bố mẹ đang vui. Có thể hỏi người đang chăm bố mẹ hằng ngày xem lúc nào bố mẹ tỉnh táo, dễ nghe chuyện nhất.
Đọc tín hiệu của người kia
Im lặng hoàn toàn. Không trả lời, không nhắc tới. Thường là cần thời gian, hoặc không biết đáp thế nào. Không phải lúc viết thêm thư xin lỗi; giữ liên lạc nhẹ.
Đáp một câu cụt: "thôi khỏi", "biết rồi". Nhiều người lớn tuổi nhận lời xin lỗi theo cách này. Có khi đó là chấp nhận, chỉ là không muốn nói nhiều. Xem cách họ cư xử ở lần gặp sau để biết.
Trả lời bằng cách kể thêm những chuyện khác. Đây là tín hiệu họ đang mở lòng, dù nghe như trách. Họ cho bạn biết họ còn vướng ở đâu. Đó chính là chỗ cho lá thư thứ hai, nếu cần.
Nói rõ chưa thể bỏ qua. Hãy tin lời đó. Cảm ơn họ đã nói thật, nói bạn sẽ chờ, và không gửi thêm lời xin lỗi trong một thời gian dài. Ép thêm lúc này chỉ làm họ phải nói lại câu từ chối, và lần sau càng khó.
Lá thư thứ hai không phải lời xin lỗi lặp lại
Nếu sau vài tuần, người kia vẫn im lặng, lá thư tiếp theo nên là thư hỏi thăm bình thường: kể chuyện công việc, chuyện con cái, hỏi sức khoẻ, hỏi chuyện vườn tược. Không nhắc lại lời xin lỗi, không hỏi "bố mẹ đọc thư con chưa". Mục đích là cho người kia thấy bạn vẫn ở đó, không bỏ cuộc, mà cũng không gây sức ép.
Chỉ viết thư về chuyện cũ lần nữa khi người kia đã cho biết họ còn vướng ở điểm nào. Lúc đó lá thư nên nhắm đúng điểm đó, ngắn, và không nhắc lại lời xin lỗi lần đầu: "Hôm trước mẹ bảo con không hiểu mẹ buồn nhất là hôm bố ốm con không về. Con không biết điều đó. Con xin lỗi mẹ chuyện ấy."
Khoảng cách giữa hai lá thư nên đủ dài để người kia thở: vài tuần với chuyện nhỏ, vài tháng với chuyện lớn. Trong khoảng đó, những tin nhắn hỏi thăm ngắn vẫn gửi đều, những lần gọi điện vẫn diễn ra như thường, nếu người kia vẫn nhận máy.
Mẫu thư hỏi thăm sau lời xin lỗi chưa được nhận
Mẫu 1, con gửi bố mẹ, hỏi thăm bình thường: "Bố mẹ ạ. Tuần này trên này mưa suốt, phòng con dột một góc, con phải kê chậu hứng. Công việc vẫn đều. Bố dạo này còn đau lưng không? Mẹ có còn trồng rau ở góc sân không? Con gửi kèm ít hạt rau thơm, mẹ gieo thử. Con."
Mẫu 2, em gửi chị, khi chị đã nói rõ còn giận chuyện cụ thể: "Chị ơi, chị nói chị buồn nhất là em đem chuyện nhà kể với bên chồng em. Em không nghĩ chuyện đó làm chị đau thế. Em xin lỗi chị chuyện ấy. Em không viết thêm gì nữa đâu, chị cứ để đấy. Lúc nào chị muốn thì mình nói chuyện."
Mẫu 3, tin nhắn ngắn khi người kia nói chưa thể bỏ qua: "Em hiểu, cảm ơn anh đã nói thật với em. Em sẽ chờ. Anh giữ sức khoẻ." Mẫu này nên là tin cuối cùng về chuyện cũ trong một thời gian dài. Sau đó chỉ hỏi thăm khi có dịp tự nhiên.
Mẫu 4, bưu thiếp ngắn gửi bố sau vài tháng im lặng: "Bố ơi, con đi công tác qua chỗ có cánh đồng giống ngoài đầu làng mình, con nhớ bố dắt trâu. Con vẫn khoẻ. Bố giữ ấm nhé. Con." Bưu thiếp hợp ở giai đoạn này vì nó nhẹ: không cần mở phong bì, không cần trả lời, chỉ là một lời nhắc rằng con vẫn nghĩ tới bố.
Tự hỏi mình trước khi viết thêm
Mình viết để người kia nhẹ hơn, hay để mình nhẹ hơn? Nếu chủ yếu để mình bớt áy náy, lá thư dễ thành gánh nặng cho người kia. Lúc đó nên chờ.
Mình đã làm đúng những gì đã viết trong thư trước chưa? Hẹn về thì đã về chưa, hẹn gửi tiền thì đã gửi chưa, hẹn không nhắc chuyện cũ thì đã giữ chưa. Việc làm khớp lời là thứ người kia đang chờ thấy.
Mình có biết người kia đau ở đâu chưa? Nếu chưa, đừng đoán rồi xin lỗi thêm một chuyện khác. Hỏi nhẹ qua một lần nói chuyện, hoặc chờ họ nói.
Có điều gì mình đang chờ được nghe lại không? Như "con không giận nữa", hay một lời xin lỗi ngược lại. Nếu có, nhận ra nó, và đừng để nó lọt vào thư. Lời xin lỗi kèm mong đợi được xin lỗi lại thường bị cảm nhận như một cuộc trao đổi.
Khi nào viết, khi nào chờ, khi nào dừng
Một bảng gọn để quyết bước tiếp theo:
| Tình huống | Nên làm | Tránh |
|---|---|---|
| Im lặng dưới một tháng | Giữ liên lạc nhẹ, hỏi thăm chuyện thường ngày | Gửi thư xin lỗi thứ hai |
| Đáp cụt "thôi khỏi", "biết rồi" | Cư xử bình thường, xem lần gặp sau | Hỏi "vậy là bố mẹ hết giận chưa" |
| Kể thêm chuyện khác cũng làm họ buồn | Nghe hết, sau đó xin lỗi đúng chuyện đó | Cãi lại từng chuyện |
| Nói rõ chưa thể bỏ qua | Cảm ơn, nói sẽ chờ, giữ khoảng cách họ cần | Nhờ người khác thuyết phục |
| Người kia từng bạo hành hoặc đe doạ | Ưu tiên an toàn, gọi 113 hoặc 111 khi cần | Cố làm lành bằng mọi giá |
Dừng không có nghĩa là bỏ. Nhiều nhà, sau một hai năm, chính người từng từ chối lại là người gọi điện trước. Cửa đã mở từ phía bạn; giữ nó mở là đủ.
Sống tiếp trong lúc chờ
Chờ một người trong nhà nguôi giận là chuyện mệt, nhất là khi gặp nhau ở đám giỗ, ngày Tết, hay khi bố mẹ chung hỏi han. Ở những lúc đó, chào hỏi bình thường, ngồi chỗ nào cũng được, không ép người kia nói chuyện riêng, không kể chuyện mình đã viết thư cho người khác nghe.
Bạn có thể tiếp tục viết, nhưng cho chính mình: ghi ra những điều muốn nói, rồi cất đi. Nhiều người thấy nhẹ hơn khi đã viết ra, kể cả không gửi. Khi một ngày người kia sẵn sàng, những ghi chép đó giúp bạn nói đúng điều mình muốn, không bị cuốn vào cảm xúc lúc gặp.
Nếu việc chờ làm bạn mất ngủ kéo dài, buồn tới mức ảnh hưởng công việc và con cái, hãy nói chuyện với một người bạn tin, hoặc gặp chuyên gia tâm lý hay bác sĩ. Làm lành trong nhà là chuyện của hai phía; phần của bạn đã làm, phần còn lại không nằm trong tay bạn.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên viết lại sau lời xin lỗi chưa được nhận?
Với chuyện nhỏ, vài tuần; với chuyện lớn, vài tháng. Trong lúc đó vẫn hỏi thăm bằng tin nhắn ngắn. Lá thư tiếp theo nên là thư hỏi thăm bình thường, không nhắc lại lời xin lỗi.
Có nên nhờ bố mẹ hoặc anh chị nói giúp cho người kia nhận lời xin lỗi không?
Không nên. Người kia sẽ thấy bị dồn từ nhiều phía, và càng khó nói "được rồi". Nhờ chuyển thư thì được, nhờ thuyết phục thì nên tránh, vì lời nói hộ thường lệch đi so với ý của bạn.
Người kia nói đã tha thứ nhưng vẫn lạnh nhạt thì sao?
Tha thứ và thân lại như cũ là hai bước khác nhau. Bước sau cần thời gian và những lần gặp bình thường. Cứ giữ nhịp hỏi thăm, không đòi hỏi sự ấm áp ngay.
Mình xin lỗi rồi mà người kia không xin lỗi lại thì có công bằng không?
Lời xin lỗi không phải cuộc trao đổi. Bạn xin lỗi phần mình vì bạn thấy mình sai ở đó. Phần của người kia là chuyện của họ; đòi họ xin lỗi lại thường làm hỏng lời xin lỗi của bạn.
Có khi nào nên thôi, không cố làm lành nữa không?
Có, khi người kia nói rõ họ cần khoảng cách, hoặc khi liên lạc lại làm bạn hay con bạn không an toàn. Dừng không phải là ghét bỏ; bạn vẫn có thể để cửa mở, nếu một ngày họ muốn quay lại.
Viết thư cho chính mình trong lúc chờ có ích gì?
Viết ra giúp bạn tách điều muốn nói với điều chỉ là nỗi bực trong lúc chờ. Khi người kia sẵn sàng, bạn sẽ nói ngắn hơn và đúng hơn, không bị cuốn vào cảm xúc lúc gặp.