Khi không vào thăm được, lời nhắn cho người già trong viện cần ba thứ: báo sớm và báo thẳng, nói lý do bằng một câu thật, và hẹn lại một ngày cụ thể. Sau đó là một lá thư ngắn bù cho buổi thăm bị mất, kể đúng những chuyện bạn định kể nếu được ngồi bên giường.
Hoàn cảnh: mẹ hoặc bố đang ở viện dưỡng lão hay trung tâm chăm sóc, cả nhà đã quen một nhịp thăm, chẳng hạn chiều thứ bảy. Rồi một tuần bạn phải đi công tác, đứa nhỏ sốt, hoặc chính bạn cảm cúm và sợ mang bệnh vào phòng người già. Người ở trong viện thì đã chờ từ sáng, có khi đã thay áo, đã dặn cô điều dưỡng chiều nay con vào. Nhỡ một buổi thăm không phải chuyện lớn với người ở ngoài, nhưng với người đếm ngày trong viện, đó là cả một tuần trống. Bài này giúp bạn viết lời báo và lời bù cho tử tế.
Người trong viện chờ một buổi thăm như thế nào
Ở ngoài, một tuần trôi rất nhanh. Ở trong viện, các ngày giống nhau đến mức người già hay lấy buổi thăm làm mốc để biết hôm nay là thứ mấy. Nhiều người kể với nhân viên từ thứ năm rằng thứ bảy con gái vào, nhắc đi nhắc lại. Khi buổi thăm không tới mà không ai báo, điều họ nghĩ đầu tiên thường không phải là con bận, mà là ở nhà có chuyện gì, hoặc tệ hơn, mình bị quên.
Vì vậy điều người nhận cần nhất là biết sớm. Một lời nhắn tới từ hôm trước giúp họ khỏi ngồi chờ ở cửa. Điều thứ hai là lý do thật và yên tâm được: con đi công tác ba hôm, cháu bị sốt nhẹ đã đỡ, con bị ho nên không vào kẻo lây. Lý do mơ hồ kiểu “con có việc” làm người già đoán mò.
Điều thứ ba là ngày hẹn lại. Người già sống bằng cái mốc kế tiếp. Có ngày cụ thể, họ có cái để chờ thay cho cái vừa mất. Không có ngày, họ chỉ còn lại khoảng trống.
Hai bước: lời báo trước và lá thư bù
Nên tách làm hai việc. Lời báo thì gấp và ngắn, đi bằng đường nhanh nhất. Lá thư bù thì đến sau một hai ngày, dài hơn một chút.
- Lời báo trước: gửi qua điện thoại của người đó nếu họ còn tự đọc tin nhắn, hoặc nhắn qua nhân viên phụ trách để họ báo lại tận nơi. Ba câu: không vào được hôm nào, vì sao, bao giờ vào. Dùng chữ đầy đủ, không viết tắt, không biểu tượng.
- Gọi người trực để nhờ nói lại: nếu bố mẹ không dùng điện thoại, nhờ nhân viên nói đúng câu bạn soạn sẵn, đừng để họ tự diễn đạt. Câu soạn sẵn kiểu “Chị Lan bảo cô là chiều nay chị bị ho nên không vào, thứ ba chị vào” dễ chuyển lời hơn.
- Lá thư bù: viết như thể đang ngồi bên giường. Kể những chuyện bạn định kể hôm thăm, hỏi những câu bạn định hỏi. Thêm một tấm ảnh chụp trong tuần nếu có.
- Gửi kèm một thứ nhỏ: gói bánh, chai dầu gió quen, tờ báo cũ của phường, thứ gì người đó hay đợi bạn mang. Thứ đó đến kèm thư thì tuần lỡ hẹn cũng bớt trống.
- Lần thăm kế tiếp: nhắc lại lá thư. “Mẹ đọc thư con chưa, con kể chuyện cái ban công rồi đấy.” Câu đó nối hai lần gặp thành một mạch.
Mẫu lời báo và mẫu thư bù
Lời báo ngắn của con gái đi công tác: “Mẹ ơi, con Lan đây. Thứ bảy này con phải đi công tác ở tỉnh khác ba hôm nên không vào với mẹ được. Thứ ba con về, chiều thứ tư con vào. Mẹ cần gì thì bảo cô Hương gọi con.”
Lời báo của con trai bị ốm: “Bố ạ, con bị ho từ hôm qua. Con không vào hôm nay, sợ lây cho bố với các cụ cùng phòng. Con đi khám rồi, không sao. Khỏi hẳn con vào, chắc cuối tuần sau. Thằng Nam sẽ ghé mang trà cho bố trước.”
Thư bù của con dâu: “Mẹ ơi, hôm thứ bảy con không vào được, mẹ chờ có lâu không. Cái Na sốt hai hôm, giờ khỏi rồi, nó đòi ăn cơm rang mẹ làm, con làm thử, nó chê. Nhà mình mới sơn lại cái cổng màu xanh như mẹ muốn từ năm ngoái, con chụp ảnh gửi kèm đây. Anh Tuấn được nghỉ phép, chủ nhật này hai vợ chồng con vào, con mang mấy quả na. Mẹ giữ sức, con thương mẹ. Con Hà.”
Để ý mẫu thư bù không mở bằng lời xin lỗi dài. Một câu hỏi “mẹ chờ có lâu không” là đủ nhận mình lỡ hẹn, rồi đi thẳng vào chuyện nhà.
Lời nhắn nào hợp với người nào
Người còn tự đọc tin nhắn. Gửi tin chữ, cỡ chữ máy để to sẵn, ba bốn câu, đọc một lần là hiểu. Không gửi nhiều tin liên tiếp, gom thành một tin. Không dùng câu đùa có hai nghĩa, người già đọc chữ trên màn hình hay hiểu theo nghĩa đen.
Người không dùng điện thoại nhưng còn nghe rõ. Ghi một tin thoại ngắn rồi gửi cho nhân viên, nhờ mở cho bố mẹ nghe. Nói chậm, gọi tên mình ngay câu đầu, nhắc ngày hẹn hai lần. Giọng của con có tác dụng hơn lời người khác chuyển.
Người nghe kém, mắt còn tốt. Lời nhắn qua nhân viên nên viết ra giấy, chữ to, để họ đưa tận tay. Thêm tên mình và quan hệ ở cuối để người đọc không nhầm con này với con khác.
Người trí nhớ kém. Lời báo nên ngắn tới mức một câu, và nên nhờ nhân viên nhắc lại khi người đó hỏi. Không cần giải thích kỹ lý do. Viết sẵn một mảnh giấy “Thứ tư con Lan vào” để dán ở đầu giường, họ quên thì nhìn lại.
Những câu hay viết sai khi lỡ hẹn
Khi áy náy, người ta hay viết quá tay theo một trong hai hướng: xin lỗi rối rít hoặc nói qua loa. Cả hai đều làm người ở viện thấy không yên.
| Câu dễ viết | Viết lại |
|---|---|
| Con xin lỗi mẹ nhiều lắm, con là đứa con tệ. | Hôm nay con không vào được, mẹ đừng chờ nhé. Thứ tư con vào. |
| Con bận quá, khi nào rảnh con vào. | Tuần này con đi xa, thứ tư con về và chiều đó con vào. |
| Con ốm nặng lắm, sốt cao cả đêm. | Con bị cảm, đã đi khám, nghỉ hai hôm là khỏi. Con không vào kẻo lây. |
| Chắc tuần sau, hoặc tuần sau nữa. | Thứ bảy tuần sau con vào, nếu đổi con nhắn mẹ trước. |
| Mẹ ở đó có người chăm rồi, con yên tâm. | Con nhờ cô Hương hôm nay để ý giúp mẹ, chiều con gọi cô hỏi. |
Câu kể bệnh quá kỹ là lỗi hay gặp nhất. Người già nằm viện nghe con ốm là lo gấp đôi, vì họ không làm được gì. Báo đủ để họ biết lý do, kèm câu “đã đi khám” hoặc “đã đỡ”, rồi dừng.
Đưa chuyện thật vào lá thư bù
Lá thư bù hay bị viết chung chung vì người viết đang bận và áy náy. Ba câu hỏi dưới đây giúp tìm ra chi tiết riêng trong năm phút:
- Nếu chiều nay được ngồi bên giường mẹ, chuyện đầu tiên mình định kể là chuyện gì? Viết chuyện đó ra trước, đúng như giọng kể.
- Lần thăm trước mẹ dặn hay hỏi điều gì mà mình chưa trả lời? Trả lời nó trong thư, dù chỉ một câu: cái áo mẹ nhờ mua đã mua rồi, chuyện nhà bác Tư đã hỏi rồi.
- Tuần này có tấm ảnh nào chụp ở nhà mà mẹ chưa thấy? In ra, ghi một dòng phía sau, gửi kèm.
Thay những chi tiết trong mẫu bằng câu trả lời của ba câu hỏi đó. Thư bù tốt nhất nghe như một buổi thăm thu nhỏ: có chuyện để kể, có câu đáp lời dặn lần trước, có một thứ để cầm. Người ở viện đọc xong thấy buổi chiều hôm ấy vẫn có con ghé, chỉ là ghé bằng chữ.
Khi lỡ hẹn nhiều lần liền
Có những giai đoạn con cháu bận thật: công việc dồn, nhà có người ốm, con nhỏ thi cử. Lỡ hẹn một lần thì lời báo và lá thư bù là đủ. Lỡ hẹn ba bốn tuần liền thì cần làm khác. Đừng gửi những lời báo lỡ hẹn giống nhau mỗi tuần, người nhận sẽ thôi tin vào ngày hẹn.
Cách tốt hơn là nói thật về cả giai đoạn trong một lá thư: “Tháng này công ty con làm dự án gấp, con chỉ vào được mỗi chủ nhật cách tuần. Những tuần con không vào, con sẽ gửi thư vào thứ tư.” Rồi giữ đúng lời đó. Một nhịp thưa nhưng đều làm người già yên hơn một nhịp dày mà lúc có lúc không.
Nếu trong nhà còn người khác vào được, chia lịch ra: tuần này anh vào, tuần sau em vào. Mỗi người vào nhớ nhắc lời nhắn hoặc thư của người vắng. Người ở viện cần cảm giác có người nhà ghé đều, không nhất thiết lúc nào cũng phải là người con mình mong nhất.
Gửi lời bù sao cho kịp
Lời báo nên đi trước buổi thăm ít nhất nửa ngày. Nếu biết từ hôm trước, báo từ hôm trước, kẻo người ở viện đã dặn nhà bếp để phần, đã mặc áo đẹp ngồi chờ. Nhân viên viện thường bận vào giờ ăn và giờ phát thuốc, nên gọi nhờ chuyển lời vào khoảng giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều.
Lá thư bù có thể nhờ người nhà khác mang vào, gửi bưu điện tới địa chỉ viện, hoặc nếu viện cho phép nhận đồ gửi qua dịch vụ chuyển phát thì gửi kèm một gói nhỏ. Hỏi viện trước về cách nhận thư và đồ, mỗi nơi có cách riêng.
Còn một cách đơn giản hay bị quên: ngay trong lần thăm bình thường, bạn để sẵn một lá thư dán kín, ghi ngoài “mẹ mở khi con không vào được”. Hôm nào lỡ hẹn, chỉ cần gọi nhân viên nhờ đưa lá thư đó cho mẹ. Người già rất thích có một lá thư “để dành”.
Câu hỏi thường gặp
Có cần nói thật lý do không vào thăm được không?
Nên nói thật nhưng ngắn. Lý do thật giúp người già khỏi đoán mò. Chỉ cần lược bớt chi tiết làm họ lo, như mức độ ốm hay chuyện căng thẳng ở chỗ làm.
Báo qua nhân viên viện có bị coi là thiếu tình cảm không?
Không, nếu bạn soạn sẵn đúng câu muốn nói và nhờ họ chuyển nguyên văn. Sau đó gửi thêm một lá thư hoặc tin thoại bằng giọng mình để người nhận nghe được chính bạn.
Bố mẹ trí nhớ kém, quên mất là con đã báo thì sao?
Viết ngày hẹn lên một mảnh giấy chữ to để dán đầu giường, và nhờ nhân viên nhắc lại khi bố mẹ hỏi. Người trí nhớ kém thường cần nghe lại nhiều lần, chuyện đó bình thường.
Lỡ hẹn mà bố mẹ giận, không nghe máy thì làm gì?
Đừng gọi dồn. Gửi một lá thư ngắn kể chuyện nhà, không thanh minh dài, và giữ đúng ngày hẹn kế tiếp. Người già giận vì chờ thường nguôi khi thấy con đến đúng hẹn lần sau.
Nên gửi tin thoại hay tin chữ cho người lớn tuổi trong viện?
Tuỳ mắt và tai của người nhận. Mắt kém mà tai còn tốt thì tin thoại hợp hơn. Tai kém thì tin chữ to hoặc giấy viết tay. Không chắc thì hỏi nhân viên chăm sóc, họ biết người đó dễ tiếp nhận cách nào.
Lá thư bù có cần nhắc lại lời xin lỗi không?
Một câu nhận mình lỡ hẹn là đủ, ví dụ hỏi mẹ chờ có lâu không. Phần còn lại dành cho chuyện nhà, những điều bạn định kể nếu được ngồi bên giường hôm đó.