Thư làm lành của con dâu gửi mẹ chồng nên ngắn, xưng "con", nhắc đúng một chuyện con đã sai, và không kể lại những gì mẹ chồng đã làm khiến con buồn. Giọng lễ phép nhưng gần, như con nói với mẹ đẻ; không xu nịnh, không tự hạ mình.
Hoàn cảnh hay gặp: con dâu ở chung hoặc ở gần, va chạm chuyện nuôi con nhỏ, chuyện bếp núc, chuyện tiền về quê, rồi một hôm lỡ cãi, lỡ đóng cửa phòng mạnh, lỡ nói "mẹ đừng can thiệp vào nhà con". Từ đó hai bên chỉ nói chuyện qua người chồng. Bài này cũng có một phần dành cho con rể muốn làm lành với bố mẹ vợ. Mâu thuẫn giữa vợ chồng thì không bàn ở đây. Cũng không bàn ai đúng ai sai trong cách nuôi cháu hay cách nấu ăn; lá thư chỉ để hai người nói chuyện lại được với nhau.
Vì sao thư hợp hơn nói trong chuyện mẹ chồng nàng dâu
Giữa mẹ chồng và con dâu, nói trực tiếp thường vướng ba thứ: thể diện của người lớn, sự có mặt của người chồng, và giọng nói. Con dâu nói nhỏ nhẹ có khi bị nghe thành miễn cưỡng, nói thẳng thì bị nghe thành cãi. Thư bỏ được cái giọng, chỉ còn câu chữ.
Thư cũng giúp con dâu tự nói, không cần chồng đứng giữa. Nhiều nhà, lời xin lỗi qua người chồng kiểu "vợ con nó bảo xin lỗi mẹ" bị mẹ chồng coi là chưa xin lỗi. Thư có chữ của chính con dâu thì khác hẳn. Mẹ chồng biết con dâu đã ngồi viết, đã chọn từng câu, và đó là sự tôn trọng mà nhiều người lớn tuổi mong nhất.
Viết không có nghĩa là con dâu nhận hết phần sai. Lá thư chỉ xin lỗi đúng việc của mình. Những điều con muốn mẹ hiểu, như muốn tự nuôi con theo cách của mình, để dành nói vào một lần khác, lúc hai mẹ con đã nói chuyện lại được với nhau.
Mẹ chồng muốn đọc gì
Con dâu tôn trọng mẹ. Nhiều mẹ chồng giận nhất là cảm giác bị coi nhẹ trong chính nhà mình. Một câu như "con biết mẹ quen nếp nhà mình mấy chục năm" cho thấy con hiểu chỗ mẹ đứng.
Con dâu không nói xấu mẹ với chồng, với nhà ngoại. Mẹ chồng thường lo chuyện bị kể với người ngoài. Một câu nhẹ "chuyện hôm đó con không kể với ai" đôi khi gỡ được nửa nỗi giận.
Con dâu vẫn muốn mẹ gần cháu. Nếu va chạm xoay quanh chuyện nuôi cháu, mẹ chồng sợ bị đẩy ra xa cháu. Thư nên có một chi tiết về cháu, như cháu mới biết nói câu gì, cháu nhắc bà ra sao.
Điều làm mẹ chồng giận thêm. Kể lại những gì mẹ đã làm khiến con buồn, dù đúng; nhắc tới chồng như người làm chứng "anh ấy cũng thấy mà"; hoặc so với mẹ chồng nhà khác.
Khung thư bốn đoạn của con dâu
Mỗi đoạn hai ba câu, cả thư nửa trang tới một trang:
- Mở bằng cách gọi trong nhà: "Mẹ ơi," rồi lý do viết. "Con muốn nói với mẹ chuyện hôm thứ bảy, mà nói thì con sợ con lại nói không khéo."
- Gọi đúng chuyện con sai: "Con đã bảo mẹ đừng can thiệp vào chuyện nhà con, lại nói to trước mặt cháu. Con xin lỗi mẹ."
- Một hai câu con hiểu mẹ: "Mẹ lo cho cháu vì mẹ thương cháu, con biết. Mẹ nuôi ba anh em nhà con khôn lớn thì mẹ có kinh nghiệm hơn con nhiều."
- Kết bằng một việc nhỏ chung: "Chủ nhật mẹ dạy con làm món canh cá nhé, anh ấy cứ khen canh mẹ nấu ngon hơn." Hoặc một chuyện về cháu.
Thư gửi mẹ chồng mà bố chồng còn sống thì vẫn gửi cho mẹ, nhưng thêm một câu hỏi thăm bố ở cuối. Nếu va chạm với cả bố chồng, ghi "bố mẹ" ở đầu thư.
Mẫu thư của con dâu và của con rể
Mẫu 1, con dâu ở chung, sau chuyện nuôi cháu: "Mẹ ơi. Hôm cháu sốt, mẹ bảo quấn cháu cho thật ấm, con gắt với mẹ là đừng làm theo kiểu ngày xưa. Con lo quá nên con nói không ra gì. Con xin lỗi mẹ. Mấy đêm cháu ốm mẹ cũng thức cùng con, con thấy hết. Cháu giờ khỏi rồi, sáng nay còn đòi sang phòng bà. Con dâu của mẹ."
Mẫu 2, con dâu ở xa, sau một lần về quê không vui: "Mẹ ạ, lần về Tết vừa rồi con bỏ lên thành phố sớm hai hôm, không chào mẹ cho tử tế. Con giận chuyện riêng rồi để mẹ phải buồn. Con xin lỗi mẹ. Tháng sau chúng con về, con xin mẹ dạy con gói bánh, năm nào con cũng chỉ đứng xem."
Mẫu 3, con rể gửi bố vợ, ngắn: "Bố ạ. Hôm ăn cơm con cãi bố chuyện làm ăn, giọng con không phải. Con xin lỗi bố. Bố nói là vì lo cho nhà con, con hiểu. Hôm nào bố rảnh con sang ngồi uống nước với bố, nghe bố nói lại cho kỹ." Con rể thường hợp với thư ngắn, gọn, và một lời mời đến nhà.
Mẫu 4, con rể gửi mẹ vợ sau khi tỏ ra khó chịu lúc mẹ hỏi chuyện tiền: "Mẹ ơi, hôm mẹ hỏi chuyện chúng con mua nhà, con trả lời cộc lốc rồi đứng dậy. Con xin lỗi mẹ. Mẹ hỏi vì lo cho vợ con với các cháu, con biết. Lần tới về con kể mẹ nghe kỹ, mẹ yên tâm. Mẹ giữ sức khoẻ, đừng làm vườn lúc trưa nắng." Với mẹ vợ, câu dặn dò nhỏ ở cuối làm thư mềm đi nhiều.
Tìm chi tiết thật của nhà mình
Câu nào, việc nào con thấy mình sai nhất? Một câu nói, một lần đóng cửa, một lần bỏ về sớm. Chỉ chọn một hai việc, không liệt kê.
Mẹ chồng đã làm gì mà con chưa nói ra? Trông cháu, nấu cơm, gửi đồ ăn lên thành phố, đỡ đần khi con ở cữ. Một câu nhìn nhận đúng việc ấy làm thư ấm hơn nhiều, nhưng đừng để nó thành lời khen dài.
Có món ăn, việc nhà nào mẹ giỏi mà con muốn học? Lời mời học một món là cách kết thư rất tự nhiên với nhiều mẹ chồng, vì nó cho mẹ vai người dạy, người lớn trong nhà.
Đặt vào mẫu ra sao. Việc con sai vào đoạn hai, việc mẹ đã làm vào đoạn ba, món ăn hoặc chuyện cháu vào đoạn kết. Xưng "con", gọi "mẹ", giữ nguyên cách gọi thường ngày trong nhà.
Câu nên tránh và câu thay
Những câu dễ làm thư con dâu gửi mẹ chồng hỏng:
| Câu dễ hỏng | Vì sao | Viết lại |
|---|---|---|
| Con xin lỗi, nhưng mẹ cũng nói con nhiều câu khó nghe. | Chữ "nhưng" thành kể tội | Con xin lỗi mẹ vì câu con nói hôm đó. |
| Anh ấy cũng thấy là con không sai hết. | Kéo chồng vào làm chứng | (bỏ) |
| Mẹ chồng nhà người ta còn trông cháu cả ngày. | So sánh, xúc phạm | (bỏ) |
| Con biết con là đứa con dâu tệ. | Tự hạ, mẹ khó đáp | Hôm đó con nói không ra gì. |
| Từ nay con nghe theo mẹ hết. | Hứa không giữ được | Lần sau có gì con xin nói riêng với mẹ, nhẹ nhàng hơn. |
Nếu va chạm có chửi bới, đe doạ hay đánh đập, không phải chuyện viết thư làm lành. Giữ an toàn cho mình và con, gọi 113 khi bị đe doạ, 111 khi trẻ em bị ảnh hưởng.
Đưa thư thế nào và vai của người chồng
Ở chung nhà, để thư ở chỗ mẹ hay ngồi một mình: cạnh giường, trên bàn uống nước buổi sớm, trong túi đi chợ. Đừng đưa trước mặt cả nhà. Ở xa, viết tay rồi gửi qua bưu điện, hoặc chụp ảnh gửi qua điện thoại nếu mẹ quen xem, kèm một dòng "mẹ đọc lúc rảnh ạ".
Người chồng nên biết có lá thư, nhưng không nên là người cầm thư đưa, cũng không nói thêm "mẹ đọc đi, cô ấy viết cả tối đấy". Vai của anh là giữ cho mọi thứ bình thường: không nhắc lại chuyện cãi, không bênh bên nào trước mặt bên kia.
Sau khi gửi, con dâu cư xử như mọi ngày, có thể làm đúng việc nhỏ đã hẹn trong thư như nấu món mẹ dạy, đưa cháu sang chơi. Mẹ chồng có thể không nói gì về thư. Nhiều người trả lời bằng cách sáng hôm sau gọi con dâu xuống ăn sáng cùng; đó là đủ.
Phần riêng cho con rể làm lành với bố mẹ vợ
Con rể ít khi ở chung với bố mẹ vợ, nên va chạm thường xảy ra trong những lần về thăm hay những bữa cơm đông người: cãi bố vợ chuyện làm ăn, tỏ ra khó chịu khi mẹ vợ hỏi chuyện tiền, không về đám giỗ bên ngoại. Bố mẹ vợ ít khi nói thẳng với con rể, mà buồn qua con gái. Người vợ đứng giữa, rất mệt.
Lá thư của con rể nên tự viết, xưng "con", gọi "bố", "mẹ" như vợ gọi. Gửi cho cả hai ông bà, hoặc cho bố vợ nếu va chạm chủ yếu với bố. Thư ngắn hơn thư con dâu: gọi đúng việc, xin lỗi, một câu hiểu bố mẹ, một lời mời. Đừng nhờ vợ viết hộ hay sửa câu; bố mẹ vợ nhận ra ngay giọng của con gái mình.
Phần quan trọng nhất của con rể thường đến sau thư: về thăm đúng hẹn, ngồi uống nước với bố vợ lâu hơn mọi lần, hỏi mẹ vợ về sức khoẻ, sửa giúp cái quạt, cái vòi nước trong nhà. Với nhiều ông bố vợ, một buổi con rể ngồi lại nghe chuyện quan trọng hơn mọi chữ viết ra.
Câu hỏi thường gặp
Con dâu xin lỗi trước có bị mẹ chồng coi thường không?
Thường là ngược lại, nếu thư đúng mực: nhận một việc cụ thể, không tự hạ, không xu nịnh. Người lớn tuổi quý con dâu biết nhận sai hơn là con dâu chưa bao giờ chịu xuống nước.
Có nên nhờ chồng chuyển lời xin lỗi không?
Không nên. Lời xin lỗi qua chồng dễ bị coi là chưa xin lỗi, và đặt chồng vào thế đứng giữa. Con dâu tự viết, chồng chỉ cần biết và giữ không khí bình thường.
Mẹ chồng không biết đọc chữ nhỏ thì làm sao?
Viết chữ to, câu ngắn, mỗi câu một dòng. Hoặc ghi âm giọng mình đọc lá thư rồi gửi. Có thể nhờ một người mẹ tin, như cô em chồng, đọc hộ, nhưng dặn họ đừng thêm lời.
Mẹ chồng đọc thư rồi vẫn nói chuyện cũ thì làm gì?
Nghe, đáp ngắn "dạ, con biết rồi mẹ", không cãi lại từng chi tiết. Nói hết phần còn lại là cách nhiều người lớn tuổi khép một chuyện. Nếu cứ lặp lại mãi, nói chuyện riêng với chồng để tìm lúc ba người cùng ngồi.
Con rể xin lỗi bố mẹ vợ có cần viết dài như con dâu không?
Thường ngắn hơn. Con rể với bố vợ hợp với vài câu gọn, nhận đúng việc, kèm lời mời sang nhà uống nước. Với mẹ vợ, thêm một câu hỏi thăm sức khoẻ và chuyện vợ con.
Mình không thấy mình sai thì có nên viết không?
Nếu không thấy sai việc gì, đừng viết thư xin lỗi, vì thư sẽ gượng. Bạn có thể viết một lá thư hỏi thăm, kể chuyện cháu, mời mẹ lên chơi, để mở đường nói chuyện lại mà không phải nhận điều mình không nghĩ.